Nota Komprehensif: Instrumen Penyelidikan & Skala Pengukuran (VCR3983)

Maksud Istilah

• Data

  • Maklumat mentah yang diperoleh secara langsung daripada subjek/fenomena.
  • Digunakan untuk dianalisis bagi menghasilkan dapatan penyelidikan.

• Instrumen

  • Alat untuk mengumpul data bagi menjawab persoalan penyelidikan atau menguji hipotesis.
  • Contoh: borang soal selidik, ujian, senarai temu bual, protokol pemerhatian.

• Instrumentasi

  • Proses menyediakan atau membangunkan instrumen pengumpulan data.

Kaedah Pengumpulan Data Dengan Instrumen

• Empat jenis utama
  1. Borang soal selidik
  • Responden menanda jawapan pada borang.
  • Kelebihan: murah, pantas, mudah diurus.
  • Kekurangan: tiada penjelasan lanjut; ruang terhad untuk pendapat.
  1. Ujian/Skor
  • Satu set soalan/kenyataan; menilai tahap kebolehan pelajar.
  • Contoh: ujian, kuiz, peperiksaan.
  1. Temu bual
  • Menggunakan senarai atau protokol; dijalankan secara lisan & direkod.
  • Kelebihan: penjelasan dua hala; jawapan lebih mendalam.
  • Kekurangan: memakan masa; kehadiran penyelidik boleh mempengaruhi responden.
  1. Pemerhatian
  • Penyelidik hadir di lokasi; guna protokol pemerhatian & nota lapangan.
  • Merakam perlakuan secara langsung.

Ciri Instrumen Berdasarkan Sumber Data

• Self-Report Data (penyelidik sendiri)

  • Pemerhatian/temu bual oleh penyelidik tanpa orang tengah.
  • Contoh: penyelidik memerhati tingkah laku pelajar semasa strategi pembelajaran baharu.

• Secara Langsung atau Tidak Langsung daripada Subjek

  • Penyelidik mengedarkan soal selidik kepada responden.

• Daripada Informan

  • Individu berpengetahuan menjadi perantara (cth: ibu bapa lapor tingkah laku anak di luar sekolah).

Sumber Instrumen

• Peroleh & Tadbir
  • Menggunakan semula instrumen sedia ada yang terbukti.
• Bina & Tadbir
  • Instrumen baharu dibangunkan oleh penyelidik atau pihak lain.

Pertimbangan Penggunaan Instrumen

• Kesahan (validiti) & kebolehpercayaan (reliabiliti) mesti disahkan.
• Soalan penilaian:
  • Mudah digunakan?
  • Masa pentadbiran?
  • Arahan jelas?
  • Mudah skor & tafsir?
  • Bukti kesahan/kebolehpercayaan terdahulu?
  • Ada masalah dilaporkan sebelum ini?

Skala Pengukuran

• Skala Nominal

  • Pengkategorian (tiada susunan).
  • Contoh: Jantina ${1 = \text{Lelaki},\;2 = \text{Perempuan}}$.
  • Analisis: kekerapan & peratus.

• Skala Ordinal

  • Menunjukkan turutan/ranking.
  • Jurang antara skor tidak sama.
  • Contoh: kedudukan pemenang 1st, 2nd, 3rd.

• Skala Selang (Interval)

  • Seperti ordinal tetapi jarak antara unit sama & berterusan.
  • Nilai sifar bukan mutlak (bukan ketiadaan).
  • Contoh: gred & GPA:
    \begin{array}{|c|c|c|} \hline \text{Markah} & \text{Gred} & \text{Nilai~GPA} \ \hline 80{-}100 & A & 4 \ 75{-}79 & A- & 3.75 \ 70{-}74 & B+ & 3.5 \ \vdots & \vdots & \vdots \ \hline \end{array}

• Skala Nisbah (Ratio)

  • Skala selang dengan sifar mutlak.
  • Merangkumi ciri nominal, ordinal, selang + $0$ mutlak.
  • Contoh: ketinggian, berat, simpanan $0\,$–$500\,$ringgit.

Mereka Bentuk Instrumen

• Kandungan awal: info penyelidikan & arahan menjawab.
• Item mudah & pemboleh ubah utama didahulukan.
• Item sejenis dikelompokkan; kod pilihan disenaraikan.
• Ilustrasi/rajah bersaiz sesuai; ruang antara item mencukupi.
• Persembahan menarik.

Langkah (Fraenkel & Wallen, Gay):

1. Senarai pemboleh ubah.
2. Anggar cara analisis data.
3. Semak semula pemboleh ubah.
4. Gunakan bahasa tepat.
5. Ujian pra (pre-test).
6. Kajian rintis (pilot study).

Penggunaan Skala Pengukuran (Sikap & Psikometrik)

• Skala Likert

  • Ukur sikap, pendapat, persepsi.
  • Pada asasnya skala ordinal (tetapi sering dianalisis seolah-olah selang).
  • Contoh item:

  Arahan: Bulatkan pilihan anda

  1. "Semua guru wajib memiliki lesen mengajar"
     $5 = \text{Sangat setuju},\;4 = \text{Setuju},\;3 = \text{Tidak pasti},\;2 = \text{Tidak setuju},\;1 = \text{Sangat tidak setuju}$

• Inventori Personaliti / Karakter

  • Ukur ciri individu, perasaan diri.
  • Asas: skala ordinal.
  • Contoh (Tekanan):
  1. "Susah tidur" — $\text{Selalu} / \text{Kadangkala} / \text{Hampir Tidak} / \text{Tidak Pernah}$

• Ujian Pencapaian

  • Ukur pengetahuan/kemahiran.
  • Asas: skala selang (skor mentah atau markah).
  • Contoh: kuiz, peperiksaan akhir.

Contoh Borang Soal Selidik

• Bahagian Demografi (Skala Nominal / Selang)

  • Jantina: ${\text{Lelaki},\,\text{Perempuan}}$
  • Umur: $18!\text{–}20,\;21!\text{–}23,\;24!\text{–}26,\;27+$
  • Kaum: Melayu / Cina / India / Lain-lain
  • Semester, jenis & lokasi latihan mengajar, tingkatan diajar, pendedahan KBAT.

• Bahagian Pengetahuan KBAT (Skala Likert 5 mata)

  • Item contoh:
  • "Saya mengetahui kandungan sukatan pelajaran bagi KBAT."
  • "Saya mengetahui bagaimana menerapkan KBAT dalam pengajaran & pembelajaran."
  • "Saya mengetahui cara menggunakan teknik berbeza untuk mengajar KBAT."
  • "Saya mampu menyesuaikan isi pelajaran dengan kebolehan pelajar."
  • Skala: $1 = \text{Sangat Tidak Setuju}\;\dots\;5 = \text{Sangat Setuju}$

Implikasi & Relevansi

• Pemilihan instrumen dan skala pengukuran memberi kesan langsung kepada:
  • Kesahan dapatan;
  • Kebolehbandingan data;
  • Kefahaman responden;
  • Masa & kos penyelidikan.
• Dalam konteks penyelidikan pendidikan, skala nisbah jarang digunakan, maka kebanyakan data dianalisis sebagai ordinal atau selang (bergantung kepada instrumen).
• Kajian rintis & ujian pra penting untuk menilai kefahaman arahan, masa pentadbiran, dan reliabiliti awal.

Nota Praktikal Ringkas

• Sentiasa semak bukti validiti (content, construct, criterion) & reliabiliti (Cronbach $\alpha$, test–retest) sebelum pentadbiran besar-besaran.
• Simpan semua protokol (temu bual/pemerhatian) beserta nota lapangan untuk triangulasi.
• Label kategori nominal dengan angka hanya untuk kemudahan analisis; pastikan dokumen kod rujukan disertakan.