Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Gül BURSA, Fenerbahçe Üniversitesi, 2024
Abortus ve Ektopik Gebelik
Tanım
Abortus, gebe bir kadının bebeğini, uterusun dışında yaşayabileceği olgunluğa ulaşamadan, 20. gebelik haftasından ve ağırlığı 500 gr olmadan önce kaybetmesidir.
Etkileri: Gebeliklerin %10-15'inde kanama, abdominal ağrı ve kramp belirtileri ile görülmektedir.
Karışıklık: Ektopik ve molar gebelik ile benzer belirtiler göstermektedir.
Kromozom Anomalileri: Nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte literatürde %50 oranında fetüsteki kromozom anomalilerinin sebep olduğu belirtilmektedir.
Abortus Etiyolojisi
Faktörler:
- Majör travmalar
- İmmünolojik problemler
- Üterin anomaliler (fibroidler, adezyonlar, myomlar)
- Servikal yetmezlik
- Sigara, alkol, ilaç kullanımı
- BKI'nin 20'den az olması
- Kortizol seviyesinin yüksek olması (stres)
- Progesteron seviyesinin düşük olması (<12 ng/mg, 7. hafta)
- Obezite
- Yüksek ateş
- Spontan abortuslarda virüsler (sitomegalovirüs, herpes, rubella, toksoplazmozis, listeria, parvovirüs)
- Sitotoksik ajanlar, prostaglandinler
- Otoimmün faktörler
- Kronik nefrit ve kalp yetmezliği gibi fetal anoksiye neden olan durumlar.
Psiko-Sosyal Etkiler: Abortusu deneyimleyen kadınlar genellikle stresli olabilirler; bu da boşluk, suçluluk ve başarısızlık duygularına neden olabilir. Anksiyete, depresyon ve yas görülebilmektedir.
Abortus Sınıflandırması
Erken Abortus: Gebeliğin 12. haftasından önceki abortuslar.
Geç Abortus: Gebeliğin 12-20. haftaları arasındaki abortuslar.
Spontan Abortus: Gebeliğin 22. haftasından önce ortaya çıkan ve herhangi bir müdahale olmaksızın gerçekleşen durum. ACOG tarafından erken gebelik kaybı olarak tanımlanır.
Missed-Sessiz Abortus: Fetüsün uterusta ölüp, haftalarca fark edilmemesi durumu.
İnsipiens Abortus: Kanama ve şiddetli ağrı ile birlikte servikste açılma durumu.
Komplet Abortus: Gebelik ürünlerinin tümünün vücut dışına atılması.
İnkomplet Abortus: Kısmi atım durumu.
Habitüel Abortus: Üç ve üzeri kayıplar.
İndüklenmiş-Elektif Abortus: İsteğe bağlı sonlandırma.
Septik Abortus (Kriminal Abortus): Enfeksiyon ile komplike olması durumu.
Tanı ve Belirtiler
Tanı: Tıbbi öykü, fizik muayene, ultrason ile fetüsün varlığının görülmesi, beta hCG testi kombinasyonu önerilmektedir.
Belirtiler: Subkoryonik kanama, fetal parçaların görülmesi, tekrar eden beta hCG testleri.
Tanı Yöntemleri
Ultrasonografide gestasyonel kese 25 mm iken yolk sac veya embriyo izlenemiyorsa spontan erken gebelik kaybı düşünülmelidir.
Ortalama kese çapı, yolk kesesi olmaksızın 8 mm veya daha fazla, embriyo olmaksızın 16 mm veya daha fazla olması, canlı olmayacak gebelik anlamına gelmektedir.
Abortus Yönetimi
Öncesi: Tıbbi öykü alınmalıdır. Ultrason, beta HcG gibi testler yapılmalıdır.
Sonrası: Vital bulgular takip edilmelidir. Abdominal ağrı ve kanama izlenmelidir.
Ektopik Gebelik
Tanım: Fertilize olan ovumun uterin kavitesindeki endometriyum dışında herhangi bir yere implante olması durumudur.
Tanı: Gebelik testi ve transvajinal ultrason ile belirlenir.
Risk Faktörleri:
- Yüksek risk: Cerrahi öyküsü, ektopik gebelik.
- Orta risk: 35 yaş üzeri, geçmiş genital enfeksiyonlar.
- Düşük risk: Önceki doğumlar, sigara kullanımı.
Ektopik Gebelik Belirtileri
Gecikmiş menstrüasyon, vajinal kanama, alt karın ağrısı.
Tedavi Seçenekleri
Medikal: Methotrexate kullanılabilir.
Cerrahi: Rüptüre olmayan gebeliklerde salpingostomi yapılabilir.
Sonuç
Tıbbi ve cerrahi tedavi süreci, hastanın izlenimi ve müdahale sonrası dikkat edilmesi gereken faktörler hakkında yeterli bilgi sağlanmalıdır.
Klinik Uygulama ve Etik
Sağlık profesyonelleri, farklı etnik ve dinsel gruplardan gelen kadınların bu hizmetten yararlanması için önyargısız bir şekilde desteklenmelidir. Ayrıca, hastalar için detaylı preoperatif eğitim verilmelidir. Donanımlı bir kadın sağlık personelinin alınmasının önerildiği durumlar bulunmaktadır.
Notlar
Sağlık profesyonellerinin, abortusu yönetirken yasalar ve etik çizgiler içinde kalmaları esastır.
Türkiye’de 2827 sayılı Nüfus planlaması hakkında kanuna göre sadece sertifikalı pratisyen hekimler abortusu yönetebilir.