Cathetan Rinci: Unifikasi Jerman lan Diplomasi Bismarck
Gerakan Unifikasi déning Kaum Libéral
- 1834: Pembentukan 1 Deutscher Zollverein (Persatuan Bea Cukai Jerman)
- Makna: nyawiji ekonomi sadurungé nyawiji politik; tarif internal dibusak → arus barang, modal, lan tenaga kerja luwih bebas.
- Nggawa rong implikasi:
- Industri Prusia entuk pasar luwih amba, nguataké posisié tumrap nagara-nagara Jerman liyané.
- Ndadèkaké kaum borjuis (industri & dagang) ngimpi yèn persatuan politik bakal nambah keuntungan.
- 1848–1849: 2 Frankfurt Nationalversammlung (Sidang Nasional Frankfurt)
- Tujuan: ngrumusaké konstitusi nagara Jerman sing manunggal lan demokratis.
- Perdebatan ideologi:
- 3 Grossdeutsche Lösung (Dèwék Dadi Negara-Gedhé) ⇄ 4 Kleindeutsche Lösung (Negara-Cilik, tanpa Austria).
- Pungkasané dipilih kleindeutsch supaya ora kalebu Austria Habsburg sing multietnis, nanging prakarsa iki gagal amarga ora didhukung raja-raja.
- Konsekuensi: gagasan unifikasi dipindhahaké saka kaum liberal menyang 5 lapisan Junker (bangsawan tuan tanah Prusia) sing konservatif.
Unifikasi Dipimpin Prusia
- Tokoh kunci: 6 Otto von Bismarck
- Diangkat dadi Reichskanzler déning 7 König Wilhelm I von Preußen (Raja Prusia).
- Nglakokaké 8 Politik "Eisen und Blut" ("Besi lan Getih") → makna: prioritas pembangunan militer (besi = senjata, getih = perang) tinimbang debat parlemen.
Perang–perang Strategis
- 9 Perang Prusia+Austria vs Denmark (Denmarkkrieg, 1864)
- Isu: kedaulatan dhistrik 10 Schleswig lan Holstein.
- Hasil: Kaprahé Prusia & Austria menang, wilayah dievakuasi Denmark.
- 11 Preußisch-Österreichischer Krieg (Austro–Prussian War, 1866)
- Koalisi: Prusia+konfederasi Lor Jerman vs Austria+negara-negara Tengah & Kidul.
- Dalih: administrasi Schleswig-Holstein.
- Akibat:
- Pembubaran Deutscher Bund (Konfederasi Jerman 1815).
- 12 Norddeutscher Bund (Konfederasi Lor Jerman) diadegaké, Prusia dadi pimpinan.
- Austria kudu misah lan mèlu 13 Österreich-Ungarische Monarchie (Austria–Hungaria, 1867) → reformasi ganda.
- 14 Deutsch-Französischer Krieg (Franco-Prussian War, 1870–1871)
- Sebab resmi: masalah pewarisan tahta Spanyol (Hohenzollern). Bismarck nyunting "Ems Depesche" supaya Napoleon III kejiret emosi.
- Tujuan taktis:
- Ngilangi intervensi Prancis ing proses unifikasi.
- Nglumpukaké dhukungan nagara-nagara Jerman kidul (Bayern, Württemberg, Baden, Hessen Darmstadt).
- Hasil:
- Kamenangan Prusia; Napoleon III tetangkap ing Sedan.
- Prancis dipaksa nyerahaké 15 Elsass-Lothringen (Alsace-Lorraine) lan mbayar ganti rugi besar.
- Puncak: 16 Kaiserrreich Deutschland diikrarké 18Januar1871 ing Galerie des Glaces, Versailles.
- Wilhelm I makutha dadi Kaisar; langkah simbolis: Prancis dipilih minangka latar kanggo nuduhaké pangwaosan Jerman.
Politik Bismarck (Internal)
- Struktur konstitusi:
- 18 Reichstag dipilih langsung, nanging duwé hak cilik: ora isa nyepakaké kanselir, mung nyatujuan anggaran.
- Bundesrat (majèlis wakil nagara-nagara) dikontrol Prusia.
- 19 Kulturkampf ("Perang Budaya", 1871–1880)
- Konfrontasi karo katolik kidul (Pusatpartai) sing nolak sekularisasi.
- Intine: Undang-undang May Laws, pengawasan pendhidhikan & penahbisan imam.
- Akibat: Resistènsi kuwat; Bismarck mundur sethithik lan nggandheng Pusatpartai sabanjuré.
- 20 Sozialistengesetz (UU Anti-Sosialis, 1878) lan Zollschutzgesetz (UU Tarif Pelindung, 1879)
- Latar: Industrialisasi pesat; munculé Partai Buruh Sosialis Jerman (SPD asalé).
- Ekses: larangan koran, rapat, organisasi sosialis; nanging anggota SPD isih éntuk lungguh ing Reichstag kanthi identitas liya.
- Pionir negara kesejahteraan:
- Skéma asuransi kecelakaan, penyakit, pensiun (1883–1889) → pragmatis: "mlunturaké" daya tarik sosialis.
Politik Bismarck (Eksternal) – "Sistem Bismarck"
- Tujuan utama 22 ("Isolasi Prancis"): nyegah Prancis entuk sekutu kanggo balas dendam.
- 23 Dreikaiserbund (Persekutuan Tiga Kaisar, 1873): 24 Jerman–Austria–Rusia
- Fragil amarga 25 Pan-Slavisme Rusia ing Balkan bentrok karo ambisi Austria.
- 26 Russisch-Osmanischer Krieg (Russo-Turkish War 1877–1878)
- Rusia menang; 27 Traktat San Stefano: Bulgaria gedhé & protektorat Rusia, kamardikan Rumania, Serbia, Montenegro.
- Inggris & Austria protes; stabilitas sistem Bismarck kaancam.
- 28 Kongres Berlin 1878 (dipimpin Bismarck "honest broker")
- San Stefano dibatalaké;
- Rumania, Serbia, Montenegro dikonfirmasi merdéka (wilayah luwih cilik);
- Bulgaria dipérang dadi Prinspat otonom, tetap Osmanli;
- Inggris entuk Cyprus; Austria entuk 29 Bosnien-Herzegowina administrasi.
- 30 Dreibund / Triple Alliance (1882): 31 Jerman–Austria–Italia (Italia pingin proteksi marang Prancis).
- 32 Rückversicherungsvertrag (Perjanjian Asuransi Balik, 1887): 33 Jerman–Rusia
- Klausul rahasia: netralitas yen salah siji diserang pihak katelu (kajaba Jerman vs Prancis utawa Rusia vs Austria).
- Njaga keseimbangan; batal 1890 sawisé Bismarck mundur, nyebabaké Rusia golèk sekutu anyar (Prancis).
Pangembangan Éropa Lor Abad XIX
- Corak umum: monarki konstitusional kuat, parlemen dominan, ekonomi stabil, diplomasi damai.
- Swedia:
- Nalika Perang Napoleon: Finlandia diserahaké marang Rusia (Treaty of Fredrikshamn 1809).
- 34 Norwegia:
- Ing Kongres Wina 1814, dipindhah saka Dénmark menyang Swedia (Union Swedia–Norwegia).
- Gerakan nasional musuhan; pungkasane merdéka 1905 tanpa perang (plebisit).
- Dénmark:
- Ilang Norwegia, banjur Schleswig-Holstein 1864 (marang Prusia-Austria).
Gerakan Internasional Abad XIX
- 35 Internasionale I (Association Internationale des Travailleurs) dibentuk 1864–1876 ing 36 London.
- Platform: solidaritas proletar internasional, ngalang-alangi kapitalisme & perang.
- Bubrah amarga konflik Marx vs. Bakunin (anarkisme).
- 37 Palang Merah Internasional (CICR) didegaké 38 Henry Dunant 1863
- Terinspirasi 39 Florence Nightingale lan tragedi Solferino.
- Prinsip: neutralitas, kemanusiaan, perlindungan korban perang.
- Inovasi komunikasi global:
- Union Télégraphique Internationale 1865 → nyawiji standarisasi telegraf.
- Union Postale Universelle 1874 → tarif & rute surat lintas negara diotomasi.