Goudmijn van het denken - Rawls en Nussbaum deel 2

Pagina 14: Reële Mogelijkheden

Verantwoordelijkheid van professionals
- Ongelijke levensomstandigheden wereldwijd, vooral voor vrouwen en kinderen.
- Sociale en politieke ongelijkheid als oorzaak van armoede en geweld.
- Slechte toegang tot basisbehoeften zoals voedsel, gezondheidszorg en onderwijs.
Sceptische houding in de westerse wereld
- Veel mensen voelen geen verantwoordelijkheid voor ongelijkheid.
- Erkenning van gemeenschappelijke menselijkheid als drijfveer voor rechtvaardigheid.
- De noodzaak om actie te ondernemen tegen onrechtvaardige verdeling van middelen.

Tegenargumenten tegen noodhulp
- Kritiek op noodhulp: verlengt conflicten, stimuleert corruptie, en is ineffectief.
- De noodzaak van hulp voor slachtoffers van omstandigheden, vooral kinderen.
- Menselijkheid en betrokkenheid als basis voor verantwoordelijkheidsgevoel.
Martha Nussbaum's benadering
- Nussbaum verbindt praktische oplossingen met morele en politieke overwegingen.
- Rijkdom van een land zegt weinig over de mogelijkheden van inwoners.
- Focus op wat mensen kunnen zijn en doen (capabilities approach).

Definitie van de capabilities approach
- Onderzoek naar de reële mogelijkheden van mensen.
- Basisprincipes: respect voor menselijke waardigheid en sociale rechtvaardigheid.
- Nussbaum's lijst van vermogens als richtlijn voor regeringen en instellingen.
Vermogens en sociale rechtvaardigheid
- Vermogens moeten boven een drempelniveau worden gerespecteerd en geïmplementeerd.
- Bedrijven kunnen ook bijdragen aan sociale rechtvaardigheid door onderwijs en infrastructuur te ondersteunen.

Nussbaum's visie op menselijke vermogens
- Vermogens als basis voor politieke principes in een liberale samenleving.
- Behandeling van individuen als doelen op zich, niet als middelen voor anderen.
- Drempelniveau voor elk vermogen als vereiste voor menselijk functioneren.

Problemen met utilitaristische benaderingen
- Focus op bruto nationaal product (BNP) als maatstaf voor ontwikkeling is onvoldoende.
- Belang van individuele rechten en de verdeling van middelen.
- Noodzaak om ook andere levensgebieden te overwegen, zoals gezondheid en onderwijs.

Beperkingen van utilitarisme
- Gemiddeld nut biedt geen inzicht in individuele levensomstandigheden.
- Adaptieve voorkeuren van onderdrukte groepen kunnen de status-quo bevestigen.
- Actieve participatie in de samenleving is essentieel voor welzijn.

Belang van democratische keuzes
- Keuzes maken over participatie en activiteiten binnen een samenleving.
- Utilitarisme kan de aandacht afleiden van persoonlijke vrijheid en democratische waarden.

Nussbaum's lijst van essentiële menselijke vermogens
1. Leven
2. Lichamelijke gezondheid
3. Lichamelijke onschendbaarheid
4. Zintuiglijke waarneming, verbeeldingskracht en denken
5. Gevoelens
6. Praktische rede
7. Sociale banden
8. Andere biologische soorten
9. Spel
10. Vormgeving van de eigen omgeving

Argumentatie voor menselijke vermogens
- Elk vermogen is essentieel voor een waardig leven.
- Een samenleving die een van deze vermogens verwaarloost, schiet tekort in sociale rechtvaardigheid.

Open einde van de vermogensbenadering
- Lijst van vermogens kan evolueren en is niet uitputtend.
- Belang van sociale rechtvaardigheid in verschillende samenlevingen.

Universele toepassing van de vermogensbenadering
- Vermogens zijn belangrijk voor elke burger, ongeacht nationaliteit.
- Behandeling van individuen als doelen op zich is cruciaal voor sociale rechtvaardigheid.

Acties binnen beroepsveld
- Identificatie van belangrijke actoren en benaderingen voor sociale rechtvaardigheid.
- Keuze tussen utilitaristische of Nussbaum's vermogensbenadering en argumentatie voor de gekozen benadering.