Notitiae Examen «Introductio ad Biologiam I»
Evolutio – Lux totius Biologiae
- Evolutio = mutatio sine directione præformata
- Idea unificans per omnes gradus: molecularis, organismicus, populationis
- Explicat simul unitatem et diversitatem vitæ
- Citatum Dobzhansky (1973): Nihil in biologia sensum habet nisi sub luce evolutionis
Darwin vs Lamarck
- Lamarck
- Vita oritur generatione spontanea
- Tendentia innata ad perfectionem
- Via evolutionis linearis, progressiva
- Hereditas characterum acquisitorum fundamentum adaptationis
- Darwin
- Omnis diversitas e forma vita unica originaria
- Descendentia cum modificatione, ramificatio plurima
- Processus populationis : selectionis naturalis
- Quaestiones post-Darwinianas
- Origines variationis → Mutationes (Morgan)
- Mechanismus hereditatis → Genetica (Mendel)
- Dictum modernum: Genes mutantur, organismi seliguntur, species evolvunt
Selectio naturalis
- Conditiones necessariæ & sufficientes
- Variatio phenotypica in populatione
- Variatio hereditaria est
- Correlatio inter caracterem & aptitudinem (supervivere/reproducere)
- Actio in individuis, effectus in frequentiis genicis
- Formula aptitudinis: W=N</em>maxN<em>desc
- Typi selectionis: directa, disruptiva, stabilis, sexualis
Origo Vitæ
- Evolutio chemica → Evolutio biologica
- Condiciones Terræ primitivæ (~4.5×109annorum)
- Atmosphæra reductrix (CO₂, CH₄, NH₃, H₂, H₂O etc.)
- Nullus O₂ liber, nullum ozonum
- Experimentum Miller–Urey (1953)
- Reproducit fulgura + gasos præ-bioticos → aminoacida, nucleotides, lipida
- Protocellula
- Micellæ phospholipideæ + RNA autocatalyticum
- Finis evolutionis abioticæ, initium evolutionis bioticæ
- RNA primus → sequentia naturalis DNA→RNA→Proteina
Bases Chemicæ Vitæ
- Macromoleculæ
- Proteina (Aminoacida → peptida)
- Acida nucleica (Nucleotida → polynucleotida)
- Polisaccharida (Saccharida → glycani)
- Lípida (structura heterogenea, insolubilia aqua)
- Interactiones
- Covalentes: stabilitas skeletonis
- Non covalentes (H-pontes, ionicæ, Van der Waals, effectus hydrophobus) → fundamentales structuris tertiary/quaternary
- Aqua: solvente biologicum, dipolum permanens, format pontes H
Bases Moleculares Hereditatis
- DNA duplex, antiparallelicus, helica dextrógira
- Complementaritas: A=T,G=C
- Replicatio semiconservativa; enzymata principalia
- DNA-polymerasa (5′→3′), helicasa, primasa, ligasa, topoisomerasa
- Transcriptio (DNA → RNA)
- Initiatio, elongatio, terminatio; in eucaryotis capping 5′, Splicing (intrones excisi), poly-A 3′
- Translatio (mRNA → polypeptidum)
- Codex geneticus: 64 codones, redundantia non ambiguitas
- tRNA anticodon + aminoacylatio (synthetasæ)
Mutationes & Reparatio
- Mutationes endogenæ (errores replicationis, deaminatio, ROS) & exogenæ (UV → dimeri timinæ, radiatio, chemica)
- Classificationes: punctualis, insertiones/deletiones, chromosomicae
- Systemata reparationis: photolyase, BER, NER, MMR
- Metabolismus = Catabolismus + Anabolismus
- ATP = moneta energetica; hydrolysis ΔG∘≈−30kJ mol−1
- Photosynthesis: complexus antenna + reactionis centrum, productio O₂, fundamentum aerobis
- Catena respiratoria & chemiosmosis (mitochondria): ADP+P<em>i+H+</em>ex→ATP+H2O
Structura Cellulæ
Procaryotæ
- Paries celularis peptidoglycanicus; DNA circulare, haploide
- Fissio binaria (nulla mitosis)
- Variabilitas genetica: mutationes + transferentia horizontalis (transductio, coniugatio, transformatio)
Eucaryotæ
- Nucleus cum membrana duplici & poris
- Organella membranosa (mitochondria, reticulum endoplasmaticum, Golgi, lysosoma)
- Cytosceletum: microtubuli (tubulina), microfilamenta (actina), filamenta intermediaria
- Divisiones: mitosis (profase → telophase + cytokinesis), meiosis I & II (crossing-over, segregatio independentis)
Mors & Differentiatio Cellularis
- Apoptosis programmata (caspasæ, cytochromus c)
- Cellulæ matres: totipotentes, pluripotentes, multipotentes → regenerationes tissulorum
Hereditas Mendeliana
- Segregatio allelorum
- Segregatio independens locorum non ligatorum
- Vocabula: genotypus, phenotypus, homozygosis, heterozygosis, dominans/recessivus
- Experimenta Pisum sativum: ratio 3:1 (F₂) pro caractere simplici
Structura – Functio Animalis
- Accommodatio structuræ ad functionem: restrictio, compromissa, proprietates emergentes
- Systemata respiratoria, digestiva, circulatoria; superficie-volumen & diffusio J∝AΔP
Systemata Regulativa
Endocrinum
- Hormonae: peptidæ, steroidæ, aminæ
- Exempli: axis hypothalamo-hypophysarius-thyroideus (TRH → TSH → T₃/T₄, feedback negativus)
Nervosum
- Neuronæ, synapsis electricæ & chemicæ, potensialia actionis Vm; integrationes, plasticitas
Reproductio & Plantae
- Meristemata apicalia (radicis, caulis) + cambium → crescitudo primaria & secundaria
- Hormona vegetalia: auxina (elongatio), cytokinina (divisio), gibberellina (elongatio caulis, germinatio), acidum abscisicum (dormantia, stomata), ethylenum (maturatio fructuum)
- Alternantia generationum: gametophytus n (musci) vs sporophytus 2n (pteridophyta, gymnospermæ, angiospermæ)
Sexus & Evolutio
- Isogamia vs anisogamia (ovum magnum, spermium parvum)
- Dimorphismus sexualis: selectio sexualis (intra‐masculina, inter-sexus)
- Costus sexus: 50% transmissionis geneticæ, dispendium energeticum
Diversitas Microbica & Virorum
- Bacteria vs Archea (pseudo-peptidoglycanum, æther-lipida)
- Virus: particulæ subcellulares (DNA vel RNA), capsida, replicationes intracellulares; mutationes altæ in virus RNA
Ecologia
Populationes
- Crescitudo exponentialis: N(t)=N0ert
- Logisticum cum capacitate portandi K: dtdN=rN(1−KN)
- Metapopulationes: fluxus migrationis, effectus rescus, dynamica insula-continens
Communitates & Ecosystemata
- Diversitas (richness + evenness); indices Shannon H=−∑p<em>ilogp</em>i
- Sucessio primaria/secondaria; disturbia, climax
- Fluxus energiæ: pyramidis trophicæ, regula 10% (Lindeman)
- Cyclus aquæ, C, N, P; Gaia hypothesis (biosphæra autorregulans)
Mutatio Globalis & Crisis Biodiversitatis
- Gasorum seræ effectus: CO₂, CH₄, N₂O, CFC; incrementum >400\,ppm CO₂
- Stratum ozonis: decrementum 4% per decennium
- Extinctiones: velocitas hodierna ∼50000species/annum (vs naturalis ∼4)
- Principia conservationis: identitas, monitio, restauratio, usus sustenabilis