Notitiae Examen «Introductio ad Biologiam I»

Evolutio – Lux totius Biologiae

  • Evolutio = mutatio sine directione præformata
  • Idea unificans per omnes gradus: molecularis, organismicus, populationis
  • Explicat simul unitatem et diversitatem vitæ
  • Citatum Dobzhansky (1973): Nihil in biologia sensum habet nisi sub luce evolutionis
Darwin vs Lamarck
  • Lamarck
    • Vita oritur generatione spontanea
    • Tendentia innata ad perfectionem
    • Via evolutionis linearis, progressiva
    • Hereditas characterum acquisitorum fundamentum adaptationis
  • Darwin
    • Omnis diversitas e forma vita unica originaria
    • Descendentia cum modificatione, ramificatio plurima
    • Processus populationis : selectionis naturalis
    • Quaestiones post-Darwinianas
    • Origines variationis → Mutationes (Morgan)
    • Mechanismus hereditatis → Genetica (Mendel)
  • Dictum modernum: Genes mutantur, organismi seliguntur, species evolvunt
Selectio naturalis
  • Conditiones necessariæ & sufficientes
    1. Variatio phenotypica in populatione
    2. Variatio hereditaria est
    3. Correlatio inter caracterem & aptitudinem (supervivere/reproducere)
  • Actio in individuis, effectus in frequentiis genicis
  • Formula aptitudinis: W=N<em>descN</em>maxW = \dfrac{N<em>{desc}}{N</em>{max}}
  • Typi selectionis: directa, disruptiva, stabilis, sexualis

Origo Vitæ

  • Evolutio chemicaEvolutio biologica
  • Condiciones Terræ primitivæ (~4.5×109annorum4.5\times10^9\,\text{annorum})
    • Atmosphæra reductrix (CO₂, CH₄, NH₃, H₂, H₂O etc.)
    • Nullus O₂ liber, nullum ozonum
  • Experimentum Miller–Urey (1953)
    • Reproducit fulgura + gasos præ-bioticos → aminoacida, nucleotides, lipida
  • Protocellula
    • Micellæ phospholipideæ + RNA autocatalyticum
    • Finis evolutionis abioticæ, initium evolutionis bioticæ
  • RNA primus → sequentia naturalis DNA    RNA    Proteina\text{DNA}\;\to\;\text{RNA}\;\to\;\text{Proteina}

Bases Chemicæ Vitæ

  • Macromoleculæ
    • Proteina (Aminoacida → peptida)
    • Acida nucleica (Nucleotida → polynucleotida)
    • Polisaccharida (Saccharida → glycani)
    • Lípida (structura heterogenea, insolubilia aqua)
  • Interactiones
    • Covalentes: stabilitas skeletonis
    • Non covalentes (H-pontes, ionicæ, Van der Waals, effectus hydrophobus) → fundamentales structuris tertiary/quaternary
  • Aqua: solvente biologicum, dipolum permanens, format pontes H

Bases Moleculares Hereditatis

  • DNA duplex, antiparallelicus, helica dextrógira
  • Complementaritas: A=T,  G=CA=T,\;G=C
  • Replicatio semiconservativa; enzymata principalia
    • DNA-polymerasa (5′→3′), helicasa, primasa, ligasa, topoisomerasa
  • Transcriptio (DNA → RNA)
    • Initiatio, elongatio, terminatio; in eucaryotis capping 5′, Splicing (intrones excisi), poly-A 3′
  • Translatio (mRNA → polypeptidum)
    • Codex geneticus: 64 codones, redundantia non ambiguitas
    • tRNA anticodon + aminoacylatio (synthetasæ)

Mutationes & Reparatio

  • Mutationes endogenæ (errores replicationis, deaminatio, ROS) & exogenæ (UV → dimeri timinæ, radiatio, chemica)
  • Classificationes: punctualis, insertiones/deletiones, chromosomicae
  • Systemata reparationis: photolyase, BER, NER, MMR

Bio-energetica & Metabolismus

  • Metabolismus = Catabolismus + Anabolismus
  • ATP = moneta energetica; hydrolysis ΔG30kJ mol1\Delta G^\circ \approx -30\,\text{kJ mol}^{-1}
  • Photosynthesis: complexus antenna + reactionis centrum, productio O₂, fundamentum aerobis
  • Catena respiratoria & chemiosmosis (mitochondria): ADP+P<em>i+H+</em>exATP+H2O\text{ADP}+P<em>i+H^+</em>{ex}\to ATP+H_2O

Structura Cellulæ

Procaryotæ
  • Paries celularis peptidoglycanicus; DNA circulare, haploide
  • Fissio binaria (nulla mitosis)
  • Variabilitas genetica: mutationes + transferentia horizontalis (transductio, coniugatio, transformatio)
Eucaryotæ
  • Nucleus cum membrana duplici & poris
  • Organella membranosa (mitochondria, reticulum endoplasmaticum, Golgi, lysosoma)
  • Cytosceletum: microtubuli (tubulina), microfilamenta (actina), filamenta intermediaria
  • Divisiones: mitosis (profase → telophase + cytokinesis), meiosis I & II (crossing-over, segregatio independentis)

Mors & Differentiatio Cellularis

  • Apoptosis programmata (caspasæ, cytochromus c)
  • Cellulæ matres: totipotentes, pluripotentes, multipotentes → regenerationes tissulorum

Hereditas Mendeliana

  • Leges
  1. Segregatio allelorum
  2. Segregatio independens locorum non ligatorum
  • Vocabula: genotypus, phenotypus, homozygosis, heterozygosis, dominans/recessivus
  • Experimenta Pisum sativum: ratio 3:1 (F₂) pro caractere simplici

Structura – Functio Animalis

  • Accommodatio structuræ ad functionem: restrictio, compromissa, proprietates emergentes
  • Systemata respiratoria, digestiva, circulatoria; superficie-volumen & diffusio JAΔPJ\propto A\,\Delta P

Systemata Regulativa

Endocrinum
  • Hormonae: peptidæ, steroidæ, aminæ
  • Exempli: axis hypothalamo-hypophysarius-thyroideus (TRH → TSH → T₃/T₄, feedback negativus)
Nervosum
  • Neuronæ, synapsis electricæ & chemicæ, potensialia actionis VmV_m; integrationes, plasticitas

Reproductio & Plantae

  • Meristemata apicalia (radicis, caulis) + cambium → crescitudo primaria & secundaria
  • Hormona vegetalia: auxina (elongatio), cytokinina (divisio), gibberellina (elongatio caulis, germinatio), acidum abscisicum (dormantia, stomata), ethylenum (maturatio fructuum)
  • Alternantia generationum: gametophytus n (musci) vs sporophytus 2n (pteridophyta, gymnospermæ, angiospermæ)

Sexus & Evolutio

  • Isogamia vs anisogamia (ovum magnum, spermium parvum)
  • Dimorphismus sexualis: selectio sexualis (intra‐masculina, inter-sexus)
  • Costus sexus: 50%50\% transmissionis geneticæ, dispendium energeticum

Diversitas Microbica & Virorum

  • Bacteria vs Archea (pseudo-peptidoglycanum, æther-lipida)
  • Virus: particulæ subcellulares (DNA vel RNA), capsida, replicationes intracellulares; mutationes altæ in virus RNA

Ecologia

Populationes
  • Crescitudo exponentialis: N(t)=N0ertN(t)=N_0e^{rt}
  • Logisticum cum capacitate portandi KK: dNdt=rN(1NK)\frac{dN}{dt}=rN\left(1-\frac{N}{K}\right)
  • Metapopulationes: fluxus migrationis, effectus rescus, dynamica insula-continens
Communitates & Ecosystemata
  • Diversitas (richness + evenness); indices Shannon H=p<em>ilogp</em>iH=-\sum p<em>i\log p</em>i
  • Sucessio primaria/secondaria; disturbia, climax
  • Fluxus energiæ: pyramidis trophicæ, regula 10%10\% (Lindeman)
  • Cyclus aquæ, C, N, P; Gaia hypothesis (biosphæra autorregulans)

Mutatio Globalis & Crisis Biodiversitatis

  • Gasorum seræ effectus: CO₂, CH₄, N₂O, CFC; incrementum >400\,ppm CO₂
  • Stratum ozonis: decrementum 4%4\% per decennium
  • Extinctiones: velocitas hodierna 50000species/annum\sim 50\,000\,species/annum (vs naturalis 4\sim4)
  • Principia conservationis: identitas, monitio, restauratio, usus sustenabilis