İmmün Sistem ve Hastalıkları - Hazırlık Notları (Türkçe, BULLET_POINTS)

İmmün Sistem ve Hastalıkları

• İMMÜN SİSTEM VE HASTALIKLARI konulu temel çerçeve: akış şeması; immün sistemin temel bileşenleri, lenfosit biyolojisi, normal immün cevaplar, artmış veya uygunsuz immün cevapların yol açtığı reaksiyonlar ve hastalıklar; organ transplantı reddi; amiloidozis.

İmmünite Nedir ve Temel Kavramlar

• İmmünite: bağışıklık halinde olma, enfeksiyonlara karşı korunmayı ifade eder.

• İmmün sistem: vücudu patojen mikroorganizmalardan korumaktan sorumlu hücre ve moleküllerin topluluğudur.

• İmmünite hastalıkları spektrumu: çok az immün aktivite ile çok malign veya uygunsuz immün aktivite arasındaki geniş yelpaze.

• Kontrolsüz immünite, immünitenin kendisine zarar verebilme potansiyeli taşır.

Doğal ve Edinsel İmmüniteyi Ayıran Temel Özellikler

• Doğal immünite (innate): özgül olmayan immünite, daima ve hemen, hızlı bir ilk savunma hattı kurar; çok sayıda patojene karşı etkili olabilir ancak patojenin değişimine karşı da bir miktar sınırlı esneklik gösterir.

• Edinsel immünite (adaptive, spesifik): edinsel immünite olarak ifade edilir; daha spesifik, daha kuvvetli ve hatırlama özelliğine sahip olan mekanizmalardır; lenfositler ve onların ürünleri bu kapsamdadır.

• Kapasiteler ve zaman çizgisi: Doğal immünite genellikle enfeksiyonun erken saatlerinde aktifleşir; Edinsel immünite, patojene karşı uyaran sonrası aktive olur ve daha sonra kalıcı hafıza oluşturabilir.

Doğal İmmünite (Innate) – Başlıca Bileşenler ve Özellikler

• Doğal immünitenin ana komponentleri:

  • Epitelyal engeller (deri, sindirim ve solunum sisteminin epitelyal bariyerleri)

  • Fagositik lökositler: makrofajlar ve nötrofiller

  • Dendritik hücreler

  • Doğal katil hücreler (NK hücreleri)

  • Kompleman proteinleri gibi plazma proteinleri

• Doğal immünitenin temel işlevleri:

  • Patojenleri tanımak ve eliminasyonunu hızlı bir şekilde desteklemek

  • Enfeksiyon sırasında inflamasyonu tetiklemek ve sonra adaptif yanıtın tetiklenmesini sağlamak

• Patojenlerle etkileşimde krucial kavramlar:

  • Patern tanıma reseptörleri (Pattern Recognition Receptors, PRR) aracılığıyla mikrobiyal yapıları tanıma; bu yapıların ortak özellikleri PATOGENİZLE İLİŞKİLİ PATERNLER (PAMPs) ve hasarlı hücrelerden salınan maddeyle oluşan DAMPs’tır.

• Pater tanıma reseptörleri (PRR) sınıfları:

  • Toll-like reseptörler (TLR): hücre içi ve hücre dışı konumlarda bulunan farklı türleri; bakteriyel ürünleri, viral RNA/DNA’yı ve diğer mikrobiyal ürünleri tanır; tanıma sonrası transkripsiyon faktörleri aktive olur ve inflamasyon mediyatörleri, antiviral sitokinler üretilir.

  • NOD-benzeri reseptörler (NLRs): sitoplazmik reseptörler; inflamazomlar ile IL-1 beta gibi sitokinleri aktive edebilirler.

  • C-tipi lektin reseptörleri (CLRs): mantar glikanlarını tanır; inflamatuar yanıtı tetikler

  • RIG-I benzeri reseptörleri (RLRs): viral RNA’yı tanır

  • Sitoplazmik DNA reseptörleri: DNA sensörleri (örn. bazı virüslerin DNA’sını tanıyan reseptörler)

• İnflamasyon ve ilk savunmada rol oynayan mekanizmalar:

  • Sitokinler ve kompleman üretimiyle vasküler ve hücresel bileşenleri tetikleme

  • İlk savunmanın ardından adaptif immün yanıtın güçlendirilmesi için gerekli sinyallerin iletilmesi

  • Tip I interferonlar (IFN-α/β) antiviral etkiler sağlar; viral replikasyonu engeller ve antiviral yanıtı güçlendirir; NK hücrelerini ve makrofajları aktive eder

Edinsel (Adaptif) İmmünite – Başlıca Özellikler

• İki ana komponent: Hümoral immünite (B lenfositleri ve antikorlar) ve Hücresel immünite (T lenfositleri)

• Edinsel immünitenin üç temel özelliği:

  • Çeşitlilik (DNA segmanlarının birleştirilmesiyle milyonlarca varyant üretilmesi)

  • Özgüllük (her lenfositin tek bir antijene karşı reseptörü vardır)

  • Bellek (sonraki karşılaşmada daha hızlı ve güçlü yanıt)

• Edinsel immünitenin aracıları: T lenfositler ve B lenfositler; her biri hansesi adımında rol alır

T Lenfositler ve Alt Türleri

• T hücreleri: timusta olgunlaşırlar; hücresel immünitenin ana efektörleridirler.

• Alt tipler:

  • Th (Yardımcı T hücreleri): CD4+; sitokinlerle B hücrelerini antikor üretimine yönlendirir, makrofajları fagositoza teşvik eder; MHC Class II üzerinde sunulan peptidlere CD4 ile bağlanırlar.

  • Tc (Sitotoksik T hücreleri): CD8+; virusla enfekte hücreleri ve tümör hücrelerini direk öldürür; MHC Class I üzerinde sunulan peptidlere bağlanırlar; gerektiğinde sitokinler salgılarlar.

  • Ts (Baskılayıcı/regülatör T hücreleri): kendi kendine toleransın sürdürülmesini düzenler; CD25 ekspresyonu yaygındır

• T hücre reseptörü ve sinyalizasyon:

  • Her T hücresi antijen reseptörünü (TCR) içerir; αβ subuniti vardır; TCR ile birlikte CD3 ve ζ proteinleri sinyal iletiminde görev alır; ek olarak CD4, CD8 ve diğer aksesuar moleküller bulunur

• Th hücrelerin işlevleri:

  • Th1: IFN-γ üretir; klasik (maturation) yoldan makrofaj aktivasyonu ve IgG üretiminin uyarılması

  • Th2: IL-4, IL-5, IL-13 üretir; IgE üretimini teşvik eder, eozinofilleri aktive eder; mukozal epitelyal hücrelerde karşılığı olan alt yolağı etkinleştirir

  • Th17: IL-17 üretir; nötrofillerin ve monositlerin toplanmasını sağlar; özellikle immün-aracılı kronik inflamasyonlarda rol alır

  • Th0/Diğer alt gruplar: Belli başlı sunumlarda Th1/Th2/Th17'ye yönlendirme yapan sitokinler bulunur

• T hücre aktivasyonu için iki sinyal gerekliliği:

  • Sinyal 1: TCR’nin antijen-MHC etkileşimi (CD3/CD4 veya CD8 aracılığıyla)

  • Sinyal 2: Costimulatory moleküller (ör. CD28 ile CD80/CD86 arasındaki ilişki) ile desteklenmesi

• Th hücre aktivasyonu sonucunda sitokinler salgılanır; bu sitokinler B lenfositleri, makrofajları, NK hücrelerini ve Tc lenfositleri aktive eder

B Lenfositler ve Humoral İmmünite

• B lenfositleri kemik iliğinde oluşur ve lenfoid dokularda olgunlaşır; dolaşan antikorları üretirler; hümoral immünitenin temel efektörleridir.

• B lenfositlerinin ana işlevleri:

  • Antijenleri doğrudan tanıma ve antikor üretimini başlatma

  • Plazma hücrelerine diferansiyelleşerek belirli antikorları salgılama

  • Hafıza B hücreleri oluşturarak ilerleyen enfeksiyonlarda hızlı yanıt sağlama

• B lenfositlerinin iki temel aktivasyon yolu:

  • T hücresinden bağımsız (T hücresiz) aktivasyon: çoğu polisakkarid ve lipit antijen için uygundur; antikor üretimi başlar

  • T hücresine bağımlı aktivasyon: protein antijenlerle çalışır; Th hücrelerinin yardımı gerekir; antikor sınıf değiştirme (IgG, IgA, IgE) ve yüksek afiniteli antikorlar oluşur

• Plazma hücreleri tarafından antikor üretimi; immünoglobulin çeşitleri: IgG, IgA, IgM, IgD, IgE

• IgG, IgA, IgM dolaşan antikorların çoğunu oluşturur; IgG ekstravasküler dağılıma geçerek toksinleri nötralize eder, fagositozu opsonize eder; IgA mukozal yüzeylerde önemli rol oynar; IgM en erken antikordur; IgE mast hücrelerini aktive edebilir

• İmmünoglobulin sınıfları ve temel işlevleri (yüksek düzeyde özet):

  • IgG: toksin nötralizasyonu ve bakteri opsonizasyonu; ekstravasküler dokuya geçiş sağlar

  • IgA: mukozal salgılarda; dışa dönük koruma sağlar

  • IgM: en büyük antikordur; ilk yanıt olarak ortaya çıkar

  • IgD: B hücre aktivasyonu ve süpresyonunda etkilidir; çok düşük miktarda bulunur

  • IgE: mast hücreleri ve eozinofillerle ilişkilidir; alerjik reaksiyonlarda önemli rol oynar

• B hücre yüzeyinde bulunan ana reseptörler: CD19, CD20, CD21, CD40; EBV ile temas eden CD21; CD40 ile Th hücreleriyle etkileşim; sınıf değiştirme ve hafıza oluşumu

• B hücrelerinin maturasyonu ve hafıza gelişimi:

  • Naive IgM+/IgD+ B hücreleri farklılaşır; bazıları plazma hücrelerine dönüşerek antikor salgılar; bazıları hafıza B hücrelerine dönüşür

Major Histokompatibilite Kompleksi (MHC) ve HLA

• MHC (Major Histocompatibility Complex) molekülleri, vücuttaki hücrelerde antijenin T hücrelerine sergilenmesini sağlayan peptid sunum mekanizmasıdır.

• İnsanlarda MHC’nin yaklaşık adıdır HLA (Human Leukocyte Antigen) karmaşık olarak tanımlanır; kromozom 6’da bulunan genlerden oluşur.

• MHC’nin temel görevi: antijen peptidlerini uygun lenfositlere sunmaktır; böylece T hücre reseptörleri (TCR) bu peptidleri tanır.

• MHC’nin iki ana sınıfı:

  • Class I MHC molekülleri: Çekirdek hücrelerde bulunurlar ve peptitleri CD8+ T hücrelerine sunar; HLA-A, HLA-B, HLA-C lokuslarını içerir; β2-mikroglobulin’den oluşur

  • Class II MHC molekülleri: Başlıca antijen sunan hücrelerde (makrofaj, monosit, dendritik hücreler, Langerhans hücreleri, B hücreleri) bulunur; ekzosellüler proteinlerden türetilen peptidleri CD4+ T hücrelerine sunar; HLA-DP, HLA-DQ, HLA-DR lokuslarını içerir

• MHC’nin işleyişi:

  • Class I: sitozolda üretilen antijen peptidleriyle, CD8+ T lenfositlere sunulur

  • Class II: endozomal/lizozomal olarak işlenen dış kaynaklı antijenler peptidlere dönüştürülüp MHC II ile hücre yüzeyine taşınır ve CD4+ T lenfositlere sunulur

• MHC’nin polymorfizmi nedeniyle transplantasyonlarda greft reddi önemli bir problem teşkil eder

• HLA ile hastalık birlikteliği örnekleri: HLA-B27 ile Ankilozan Spondilit; HLA-DR3/DR4 ile Tip 1 Diyabet; HLA-DR4 ile Romatoid Artrit; HLA-A3 ile Hemokromatozis

Antijen Sunan Hücreler ve APC’ler

• Antijen sunan hücreler (APC): mikrobiyal antijenleri yakalar, lenfositlere sunar; lenfoid organlarda antijenleri tanınması için sunum yaparlar

• Dendritik Hücreler (DC): en etkili APC’ler; epitelde ve dokularda yer alırlar; immün yanıtın ana tetikleyicilerindendir

  • Langerhans hücreleri: epidermiste bulunurlar; Birbeck granüllerini içerirler; Class II MHC ve kostimulatuvar moleküller üretirler

  • Plazmositoid DC’ler: kanda ve lenfoid organlarda bulunurlar; virüslere karşı antiviral sitokinler (İnterferon tip I) majör kaynaktır

• Foliküler Dendritik Hücreler (FDC): dalak ve lenf nodlarının germinal merkezlerinde bulunurlar; antikorlar ve komplemanla bağlı antijenleri Fc/kompleman reseptörleriyle yakalarlar; B lenfositlerine antijen sunarak ikincil antikor yanıtını tetiklerler, ancak T hücrelere antijen sunmazlar

• Makrofajlar ve diğer APC’ler: mikropları yutar ve peptitleri T lenfositlere sunar; Th hücreleri bu süreçte makrofajları aktive eder

• Antijenin sunulmasında süreç:

  • Mikroplar epitelden geçer; DC’ler antijenleri yakalar ve lenf nodlarına taşırlar

  • APC’ler, antijenleri proteolitik olarak işleyip peptidlere dönüştürür; farklı antijenler farklı MHC molekülleriyle sunulur; T hücreleri bu antijenlere karşı seçilir ve aktive olur

Lenfoid Organlar ve Lenfoid Doku

• Lenfositler edinsel immünitenin aracılarındandır ve antijenlere karşı spesifik reseptörler geliştirirler

• Lenfositler köken olarak kemik iliğinden gelir ve timusta olgunlaşırlar (T hücreleri) ya da kemik iliğinde olgunlaşırlar (B hücreleri)

• Lenfoid dokular ve organlar:

  • Merkezi/Primer organlar: timus (T hücreleri için) ve kemik iliği (B ve T kökenli precursorlar için)

  • Periferik organlar: lenf nodları, dalak, mukozal lenfoid dokular; burada adaptif immün yanıtlar lokal olarak gelişir

İmmün Yanıtın Aşamaları ve Klonal Seçilim

• Lenfositler naif olarak dolaşır; antijen sunuculara maruz kaldığında klonal seleksiyonla aktivasyon geçirirler

• Ana aşamalar:

  • Antijeni tanıma (TCR/BCR aracılığıyla)

  • Aktivasyon (kostimülasyon sinyaliyle birlikte; Th, Tc, B hücreleri için farklı mekanizmalar)

  • Klonal proliferasyon (çoğalma) ve farklılaşma (efektör ve bellek hücreleri oluşur)

  • Spesifik efektör fonksiyonların ortaya çıkması (B hücreleri antikor üretir, T hücreleri fagositoz ve hücre-araçılı öldürmeyi gerçekleştirir)

  • Antijenin yok edilmesi ve yanıtın kademeli olarak azalması

Hipersensitivite Reaksiyonları (Tip I–IV)

• Genel çerçeve:

  • Hipersensitivite reaksiyonları, normalde koruyucu olan immün yanıtların doku hasarına yol açtığı durumları ifade eder

  • İlk temasla konak duyarlılığı gelişir; İkinci temasla aşırı duyarlılık ortaya çıkabilir

  • Genelde dört tipi vardır (Tip I–IV); bazı hastalıklarda birden çok tip immün reaksiyon birlikte bulunabilir

• Tip I – Erken hipersensitivite (IgE aracılı):

  • Th2 yanıtı ile IgE oluşumu ve mast hücrelerinin sensitizasyonu

  • Allergenlerle karşılaşmada mast hücrelerinin degranülasyonu; histamin ve diğer mediyatörlerin salınımı

  • Klinik: anafilaksiye kadar varabilen durumlar; astım, alerjik rinit, ürtiker

  • Tedavi: Adrenalin (epinefrin), antihistaminikler, kortikosteroidler

• Tip II – Antikor aracılı (sitotoksik) hipersensitivite:

  • Hedef antijenlere yönelik antikorlar (çoğunlukla IgG/IgM) aracılığıyla efektler oluşur; opsonizasyon, fagositoz, inflamasyon, veya hücresel işlev bozuklukları meydana gelir

  • Klinik örnekler: transfüzyon reaksiyonları, otoimmün hemolitik anemi, Graves hastalığı, myastenia gravis, Goodpasture sendromu

• Tip III – İmmün kompleks aracılı hipersensitivite:

  • Antijen–antikor komplekslerinin dolaşımda oluşumu ve damar duvarlarında depolanmasıyla kompleman aktivasyonu ve inflamasyon

  • Klinik örnekler: SLE, poststreptokoksik glomerulonefrit, serum hastalığı

  • Patolojik bulgular: vaskülit, nefrit, artrit

• Tip IV – Hücre aracılı (gecikmiş) hipersensitivite:

  • T hücreleri (hem CD4+ Th hem CD8+ CTL) aracılıdır; sitokin aracılı iltihap ya da hücre aracılı sitotoksisiteyle etki eder

  • Klinik örnekler: tuberküloz tepkisi (PPD), kontakt dermatit, multipl skleroz, tip I diabetes mellitus, Crohn hastalığı, ie. gibi çeşitli otoimmün hastalıklar

Mikroplara Erken Doğal İmmün Yanıt ve Sitokinler

• Erken doğal immün yanıtın mekaniği:

  • Epitel bariyerleri ilk savunmadır; epitel altı dokuya geçişte nötrofiller ve makrofajlar göreve başlar

  • Fagositler (Nötrofiller, Makrofajlar) mikrobileri fagosite eder ve mikrobiyosit maddeler üretir

  • Sitokinler salgılanır; inflamasyonu tetikler, adaptif immüniteyi tetikler ve immün yanıtı güçlendirir

• NK hücreleri: MHC I moleküllerini tanıyan inhibitör reseptörlerle sağlıklı hücreleri korur; MHC I eksik olduğunda aktive olarak enfekte hücreleri öldürürler; ADCC yoluyla IgG bağlı olarak da çalışabilirler

• Kompleman sistemi: mikropları tanır ve opsonizasyon sağlar; fagositozu kolaylaştırır; inflamasyonu tetikler

APC’ler, Dendritik Hücreler ve Foliküler Dendritik Hücreler

• Dendritik hücreler (DC): antijenleri yakalayan ve lenf nodlarına taşıyan en etkili APC’lerdir; immün yanıtın kilit tetikleyicisidirler

• Langerhans hücreleri: epidermiste bulunan DC türü; Birbeck granüllerine sahip ve yüksek miktarda MHC II ile kostimülatörler salgılarlar

• Plazmositoid DC’ler: virüslere karşı antiviral sitokinler (Type I interferonlar) üretirler

• FDC’ler (Folliküler DC’ler): germinal merkezlerde bulunurlar; IgG ve komplemanlı antijenleri yakalarlar; B lenfositlere antijen sunarak ikincil yanıtı güçlendirirler

NK Hücreler ve Antijen Sunan Hücreler (APC)

• NK hücreler: TCR veya hücresel immünoglobülini bulunmayan “null cell” lerdir; CD3 negatif; CD16 ve CD56 işaretçi proteini taşırlar; IgG’ye bağlı ADCC yapabilirler

• APC’ler: mikrobiyal antijenleri yakalar ve lenf nodlarına taşır; T lenfositler antijenleri bu yolla tanır ve aktive olur

• APC’lerin yaptığı başlıca işlevler:

  • Antijen yakalama ve sunum

  • Kostimülatör moleküllerini salgılama (CD80/CD86 ör. B7 ailesi) ve sitokinler ile T hücrelerini aktive etme

  • DC’ler birçok durumda immün yanıtın başlatıcısıdır

İmmün Sistem Organları ve Lenfoid Doku

• Primer/Santral organlar: timus (T hücreleri için olgunlaşma yeri) ve kemik iliği (B ve T hücrelerinin kökenliliği ve olgunlaşma süreçleri)

• Periferal organlar: lenf nodları, dalak, deri ve mukozal lenfoid dokular; burada adaptif immün yanıtlar oluşur

• Lenfositler, edinsel immünitenin aracılarındandır; farklı fenotiplere sahip popülasyonlar oluştururlar ve antijene karşı özgül reseptörler geliştirirler

T Seattle: T Lenfositlerin Yapısı ve Fonksiyonları

• T hücreleri: tüm lenfositlerin çoğunu oluşturur; periferik kanda %60–70 oranında bulunur; timusta olgunlaşan T hücreleri lenf nodlarında interfoliküler ve parakortikal bölgelerde ve dalakta periarteriyoler bölgelerde yerleşir

• MHC peptid sunumu ve TCR etkileşimi:

  • T hücreleri kendi başına serbest antijen saptayamaz; antijen-resptörü olan TCR’ler MHC ile sunulan peptidi tanır

  • MHC Class I, peptidleri CD8+ T hücrelerine sunar; Class II ise CD4+ T hücrelerine sunar

• Th ve Tc türevleri:

  • Th (CD4+): yardım edici işlevler; APC ile MHC II etkileşimi ve CD28 ile kostimülasyon sonrası aktivasyon

  • Tc (CD8+): enfekte hücreleri öldürür; sitotoksik etkileri ve gerektiğinde sitokin salınımı

• Bellek lenfositleri ve klonal çeşitlilik: naif türevden yüksek afiniteli ve hatıraya dayalı yanıtlar başarılır

B Lenfositler ve Plazma Hücreleri

• B hücreleri; kemik iliğinde oluşur, kemik iliği ve lenfoid dokuda mature olabilirler; dolaşan antikorları üreten hücrelerdir

• B hücrelerinin konumları: lenf nodülü kortekste yüzeyel folliküller, dalakta beyaz pulp, tonsil ve GIS gibi dokularda bulunurlar

• B hücrelerinin aktivasyonu:

  • T hücresinden bağımsız (polysaccharide ve lipid antijenleri için): bazı antijenler doğrudan B hücre reseptörleriyle bağlanır ve plazma hücresi oluşumu başlar

  • T hücresine bağımlı (protein antijenler için): Th hücreleri yardım eder; immünoglobulin sınıf değişimi (IgG, IgA, IgE) ve yüksek afiniteli antikorlar oluşur

• Plazma hücreleri ve antikorlar:

  • Her plazma hücresi, antijeni tanıyan B hücre reseptörleriyle aynı özgüllüğe sahip antikorları salgılar

  • Beş ana immünoglobulin sınıfı vardır: IgG, IgA, IgM, IgD, IgE

• B hücreleri üzerinde bulunan ana yüzey moleküller: CD19, CD20, CD21, CD40; EBV ile ilişki (CD21 üzerinden enfeksiyon)

• IgG, IgA, IgM’nin çoğunluğu dolaşan antikorlar olarak öne çıkar; IgG plazentadan bebeğe geçişi sağlar (pasif immünite)

İmmün Cevabın Zamanı ve Dinamikleri

• Doğal immünite sessizden aktive olur; enfeksiyonla karşılaşıldığında inflamasyon başlar ve adaptif yanıt güçlenir

• Adaptif immünite (edinsel) yavaş başlar (yaklaşık 4–96 saat arasında) ancak özgül, değişken ve hafıza oluşturan nitelikler taşır

• İmmün cevaplar, hücresel ve humoral olarak iki kollu etkili olur; bu iki kolluk da birbiriyle etkileşim halinde çalışır

Hümoral ve Hücresel İmmün Yanıtların Entegrasyonu

• Hümoral yanıt: B hücreleri plazma hücrelerine differansiye olarak antikor üretir; antikorlar mikropları nötralize eder, opsonizasyon yapar, komplemanı aktive eder ve bazı durumlarda NK hücrelerini uyarır

• Hücresel yanıt: T lenfositleri enfekte hücreleri doğrudan öldürür (Tc) ya da makrofajları aktive eder (Th üzerinden indirekt olarak)

• Sitokinler: immün sistem hücreleri arasındaki iletişimi sağlayan, kısa etkili proteinler; farklı hücrelerde farklı etkiler gösterirler; Th1/Th2/Th17 yanıtlarını yönlendirirler

• Sitokin grupları ve rolü:

  • Doğal immüniteyi sağlayanlar: IL-1, TNF-α, IL-6, tip I interferonlar

  • Lenfosit gelişimi ve aktivasyonu: IL-2, IL-4, IL-12, IL-15, TGF-β

  • Enflamasyon medyatörleri: TNF, IL-1, IL-6, IL-17 (Th17 ile bağlantılı)

  • Kemokinler (lökosit hareketleri) ve koloniyi uyaran faktörler

  • CSF ailesi: hematopoezi destekler

• CD4+ T hücreleri ve sitokinler:

  • Th1: IFN-γ üretir; makrofajları aktive eder; IgG üretimini destekler

  • Th2: IL-4, IL-5, IL-13 üretir; IgE ve IgG’nin üretimini destekler; eozinofilleri ve mast hücrelerini aktive eder

  • Th17: IL-17 üretir; nötrofillerin ve monositlerin toplanmasına yardımcı olur

• CD8+ T hücreleri (CTL): sitoplazmadaki patojenli hücreleri öldürür; INF-γ salgıları ve perforin/granzyme aracılı öldürme

• Regülasyon: Treg gibi baskılayıcı hücreler immün yanıtı sınırlandırır

Hücresel ve Humoral Immün Yanıtlar için Klinik ve Genetik Bağlantılar

• HLA/MHC ile hastalık birlikteliği:

  • HLA-B27: Ankilozan spondilit riski artışı (yaklaşık 90 kat artış);

  • HLA-DR3/DR4: Tip 1 diabetes; HLA-DR4: romatoid artrit; HLA-A3: Hemokromatozis

• Ağır immün yanıtlar ve klinik durumlar: hipersensitivite reaksiyonlarının tetiklenmesi ve kronik inflamasyon

• Aşılamada hafıza ve afinitenin güçlendirilmesi: hafızayı oluşturan hücreler, yeni karşılaşmada daha hızlı ve etkili yanıt sağlar

Özet ve Klinik Bağlantılar

• İmmün sistemin temel amacı enfeksiyonlara karşı savunmadır; doğal immünite erken savunmayı sağlar; adaptyif immünite ise daha hedefli ve güçlü yanıtı mümkün kılar

• Hücresel ve humoral immün yanıtlar, antijen sunumu, T ve B hücrelerinin koordineli çalışması ve sitokin ağları ile entegre çalışır

• Hipersensitivite tipleri, immün yanıtın konak dokulara zarar verecek şekilde uygunsuz tetiklenmesi sonucu oluşur ve klinik belirtiler tedavi ile yönetilir

• APC’ler ve DC’ler, immün yanıtın başlangıcında hayati rol oynar; FDC’ler ikincil yanıtı güçlendirir; NK ve makrofajlar ise erken savunmada kilit rol oynar