บันทึกการศึกษา: อาการปวดกล้ามเนื้อและกระดูกในนักศึกษาแพทย์ภายใต้การเรียนการสอนทางไกลช่วงการแพร่ระบาด COVID-19

คำจำกัดความและบริบทของอาการปวดกล้ามเนื้อและกระดูก

• อาการปวดกล้ามเนื้อและกระดูก (Musculoskeletal Pain - MSP): คือผลที่เกิดขึ้นตามมาจากความเครียดซ้ำๆ ($Repetitive Strain$), การใช้งานหนักเกินไป ($Overuse$) และความผิดปกติของระบบกล้ามเนื้อและกระดูกที่เกี่ยวข้องกับการทำงาน
• ลักษณะของอาการ: ครอบคลุมความผิดปกติทางร่างกายที่หลากหลายซึ่งก่อให้เกิดความเจ็บปวดในกระดูก, ข้อต่อ, กล้ามเนื้อ หรือโครงสร้างที่อยู่ใกล้เคียง
• สถิติในประเทศบราซิล ($Brazil$): จากการสำรวจของสถาบันภูมิศาสตร์และสถิติบราซิล ($IBGE$) พบว่ามีชาวบราซิลประมาณ $27,000,000$ คนที่มีอายุตั้งแต่ $18$ ปีขึ้นไปที่ได้รับผลกระทบจากอาการปวดกล้ามเนื้อและกระดูก
• ผลกระทบระดับบุคคลและสังคม: เป็นสาเหตุหลักของความทุกข์ทรมานและความไร้ความสามารถในการทำงาน ก่อให้เกิดผลเสียทางจิตสังคมและเศรษฐกิจอย่างรุนแรง
• ปัจจัยพื้นฐานที่ก่อให้เกิดอาการ:
  • การจัดวางท่าทางที่ไม่ถูกต้อง ($Postural Misalignment$)
  • น้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้น
  • ภาวะหน้าท้องหย่อน ($Abdominal Ptosis$)
  • ความไม่สมดุลของกล้ามเนื้อ
  • ปัจจัยทางจิตสังคม: ความเครียดจากการทำงาน, การขาดการสนับสนุนทางสังคมที่เพียงพอ, ความซ้ำซากจำเจของกิจกรรม, ความวิตกกังวล และภาวะซึมเศร้า

ผลกระทบของการแพร่ระบาด COVID-19 ต่อการศึกษาแพทย์

• การเปลี่ยนแปลงรูปแบบการเรียน: ในปี $2020$ ประเทศบราซิลต้องเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการศึกษาเนื่องจากการเว้นระยะห่างทางสังคม เพื่อป้องกันการแพร่ระบาด ทำให้การเรียนในชั้นเรียนถูกเปลี่ยนเป็นการเรียนออนไลน์ผ่านกลยุทธ์การสอนทางไกล ($Remote Study Strategy$)
• ภาระงานของนักศึกษาแพทย์: หลักสูตรแพทยศาสตร์มีชั่วโมงเรียนสะสมประมาณ $10,000$ ชั่วโมงต่อภาคเรียน ซึ่งถูกเปลี่ยนมาอยู่ในรูปแบบออนไลน์ทั้งหมด
• ความเสี่ยงต่ออาการปวด: นักศึกษาต้องนั่งหน้าจอคอมพิวเตอร์เป็นเวลาหลายชั่วโมงต่อวันในท่าทางที่ไม่เหมาะสม ($Inadequate Postures$) และมักขาดอุปกรณ์ที่ปลอดภัยและเหมาะสมในการรักษาความสมดุลของร่างกายในขณะใช้งานคอมพิวเตอร์หรือโทรศัพท์มือถือ
• ภาวะกล้ามเนื้ออ่อนแรง: การขาดกิจกรรมทางกายจากการกักตัวส่งผลเสียอย่างรวดเร็ว โดยพบว่ากล้ามเนื้อสามารถเกิดความอ่อนแรงได้ภายในเวลาเพียง $2$ วันของภาวะการหยุดนิ่ง ($Inactivity$)

วัตถุประสงค์และระเบียบวิธีวิจัย

• วัตถุประสงค์หลัก: เพื่อระบุการเกิดอาการปวดกล้ามเนื้อและกระดูก และปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับระยะเวลาการใช้ท่าทางที่ไม่ถูกต้องของนักศึกษาแพทย์ที่เรียนทางไกลในช่วงการระบาดของ $COVID-19$
• รูปแบบการศึกษา: การวิจัยเชิงพรรณนาและสำรวจในรูปแบบตัดขวาง ($Cross-sectional Study$)
• กลุ่มเป้าหมาย: นักศึกษาแพทย์ชั้นปีที่ $1$ ถึง $4$ ในมหาวิทยาลัยในเขตชนบทของรัฐเซาเปาโล ($São Paulo$) ประเทศบราซิล
• เครื่องมือที่ใช้: แบบสอบถามออนไลน์ที่พัฒนาผ่านแอปพลิเคชัน $Google\,Forms$ อ้างอิงจากแบบสอบถามมาตรฐานด้านกล้ามเนื้อและกระดูกนอร์ดิก ($Standardized\,Nordic\,Musculoskeletal\,Questionnaire$) ฉบับภาษาโปรตุเกส
• ระยะเวลาเก็บข้อมูล: เดือนธันวาคม $2020$
• จริยธรรมการวิจัย: ได้รับการอนุมัติจากคณะกรรมการจริยธรรมการวิจัย ($Research\,Ethics\,Committee$) ภายใต้โปรโตคอลเลขที่ $46651221.7.0000.5501$

ข้อมูลทั่วไปและลักษณะทางประชากรศาสตร์ของกลุ่มตัวอย่าง

• จำนวนผู้ตอบแบบสอบถาม: จากคำเชิญที่ส่งไปยังนักศึกษาประมาณ $400$ คน มีผู้ตอบแบบสอบถามครบถ้วนจำนวน $153$ คน ($38.25\%$
• สัดส่วนเพศ:
  • เพศหญิง: $69.3\%$
  • เพศชาย: $30.7\%$
• ช่วงอายุ: อยู่ระหว่าง $18$ ถึง $35\,ปี$ โดยมีค่าเฉลี่ยอยู่ที่ $22.1\,ปี$
• เวลาในการเรียนในท่านั่งต่อวัน:
  • มากกว่า $8$ ชั่วโมง: $54.9\%$
  • ระหว่าง $4$ ถึง $8$ ชั่วโมง: $38.6\%$
  • น้อยกว่า $4$ ชั่วโมง: $6.5\%$

สถิติอาการปวดกล้ามเนื้อและกระดูก (เปรียบเทียบก่อนและระหวางการระบาด)

• ก่อนการระบาด: ผู้ร่วมวิจัยส่วนใหญ่ ($54.9\%\,หรือ\,84\,คน$) รายงานว่าไม่มีอาการปวด ขณะที่ $45.1\%\,หรือ\,69\,คน$ รายงานว่ามีอาการปวด
• ระหว่างการระบาด: สถิติเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ โดยมีเพียง $30.7\%\,หรือ\,47\,คน$ ที่ไม่มีอาการปวด ขณะที่จำนวนผู้มีอาการปวดเพิ่มขึ้นเป็น $69.3\%\,หรือ\,106\,คน$
• ตำแหน่งของอาการปวดที่พบบ่อย (ระหว่างการระบาด):
  • กระดูกสันหลังส่วนเอว ($Lumbar\,spine$): $37$ ราย
  • หัวไหล่ ($Shoulders$): $24$ ราย
  • กระดูกสันหลังส่วนคอ ($Cervical\,spine$): $17$ ราย
  • ตำแหน่งอื่นๆ: $28$ ราย
• ความถี่ของอาการปวด (ระหว่างการระบาด):
  • ปวดตลอดเวลา ($Constantly$): $14$ ราย
  • $1-3$ ครั้งต่อสัปดาห์: $50$ ราย
  • $1$ ครั้งต่อสัปดาห์: $17$ ราย
  • เป็นครั้งคราว ($Sporadically$): $25$ ราย

การใช้ยาและพฤติกรรมการดูแลสุขภาพ

• การใช้ยา: ในกลุ่มนักศึกษาที่มีอาการปวด มีเพียง $36.6\%\,หรือ\,39\,คน$ ที่ใช้ยาบรรเทาปวดและยาต้านการอักเสบ โดยไม่มีรายงานการใช้ยาในกลุ่มอนุพันธ์ของฝิ่น ($Opium\,Derivatives$)
• กิจกรรมทางกาย: แม้จะมีการกักตัว แต่นักศึกษาถึง $67.3\%$ ยังคงออกกำลังกายสม่ำเสมอ กิจกรรมที่ทำ ได้แก่ การฝึกยกน้ำหนัก ($Weight\,Training$), การฝึกแบบฟังก์ชันนัล ($Functional\,Training$), การวิ่ง, การเดิน, พิลาทิส ($Pilates$) และโยคะ
• ทัศนคติต่ออนาคตและคุณภาพชีวิต:
  • $64.1\%$ ของนักศึกษาเชื่อว่าอาการปวดจะหายไปเองในอนาคต (เชื่อว่าสัมพันธ์กับช่วงเวลาการเรียนทางไกล)
  • $88.9\%$ ของนักศึกษามั่นใจว่าสภาวะนี้จะคลี่คลาย ในขณะที่ $11.1\%$ กังวลว่าอาการจะไม่หายและจะส่งผลเสียต่อคุณภาพชีวิตอย่างถาวร

บทวิเคราะห์และการอภิปรายผล

• ผลกระทบของเทคโนโลยี: การนำเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ($ICTs$) มาใช้ในการเรียนเป็นประจำทำให้นักศึกษาใช้โน้ตบุ๊กและโทรศัพท์มือถือตลอดเวลา ส่งผลให้เกิดท่านั่งที่ผิดสุขลักษณะ
• ความรุนแรงของอาการ: แม้อัตราการเกิดปวดจะสูงขึ้น แต่ความรุนแรงยังอยู่ในระดับต่ำ เนื่องจากนักศึกษาส่วนใหญ่ ($63.4\%$) ไม่จำเป็นต้องใช้ยาลดอาการ
• ประโยชน์ของการออกกำลังกาย: การทำกิจกรรมทางกายช่วยเพิ่มเกณฑ์ความอดทนต่อความเจ็บปวด ($Pain\,Threshold$) และมีประโยชน์ต่อสภาวะเรื้อรัง เช่น ปวดคอเรื้อรัง, ข้อเสื่อม, รูมาตอยด์ และปวดหลังส่วนล่าง
• ข้อจำกัดของการวิจัย: เป็นการศึกษาแบบศูนย์กลางเดียว ($Single\,Center$) และมีกลุ่มตัวอย่างขนาดเล็ก ซึ่งอาจจำกัดการนำผลไปปรับใช้ในวงกว้าง อย่างไรก็ตาม รูปแบบการศึกษาเชิงรุก ($Prospective\,Design$) ช่วยลดโอกาสเกิดความลำเอียงและข้อมูลที่ไม่ครบถ้วนได้ดีกว่าการศึกษาเชิงย้อนกลับ

บทสรุป

• การศึกษายืนยันว่าการเรียนทางไกลเป็นเวลาหลายเดือนส่งผลให้นักศึกษาแพทย์มีอาการปวดกล้ามเนื้อและกระดูกเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน ซึ่งสัมพันธ์โดยตรงกับระยะเวลาที่ต้องอยู่หน้าจอท่ามกลางสภาพแวดล้อมที่ไม่เหมาะสม
• ข้อเสนอแนะ: มหาวิทยาลัยควรมีการหารือเพื่อปรับตัวให้เข้ากับความเป็นจริงใหม่ และสนับสนุนการดำเนินการเพื่อลดผลกระทบของการสอนรูปแบบใหม่ที่มีต่อสุขภาพของนักศึกษา