Zoologiya üzrə Mühazirə Qeydləri

Zoologiya və Onurğalı Heyvanların Təsnifatı

  • Zoologiya Dedikdə: Bu elm sahəsi heyvanların həyatını, quruluşunu və inkişafını öyrənir. Tədris materialının 11-ci səhifəsində qeyd olunduğu kimi, bu sahə birbaşa heyvanlar aləminə fokuslanır.
  • Onurğalılar: Onurğa sütununa malik olan heyvanlar qrupudur. Bu qrupa daxil olan əsas canlı sinifləri aşağıdakılardır:
    • Məməlilər.
    • Quşlar.
    • Sürünənlər və digər müvafiq qruplar.

Heyvan Sinifləri və Onların Bioloji Xüsusiyyətləri

  • Məməlilər Sinfi: Bu sinfə aid olan heyvanların ən səciyyəvi xüsusiyyəti balalarını süd ilə əmizdirmələridir. Onlar isti qanlı heyvanlar hesab olunurlar.
  • Sürünənlər Sinfi: Bu canlılar soyuq qanlı olmaları ilə seçilirlər. Bədən səthləri pulcuqlarla örtülüdür.
    • Nümunələr: İlanlar, kərtənkələlər və digər oxşar sürünənlər bu kateqoriyaya aiddir.
  • Amfibilər (Suda-quruda yaşayanlar): Həm su mühitində, həm də quru mühitində həyat sürməyə uyğunlaşmış heyvanlar qrupudur.

Bioloji İnkişaf Prosesləri və Adaptasiya Mexanizmləri

  • Metamorfoz Konsepti: Bəzi heyvanların fərdi inkişafı zamanı keçirdiyi köklü forma dəyişikliyinə deyilir.
    • Əyani Nümunə: Tırtılın müəyyən inkişaf mərhələsindən sonra kəpənəyə çevrilməsi metamorfoz prosesinin klassik nümunəsidir.
  • Mühafizə Rəngi (Kamuflyaj): Heyvanın özünü düşmənlərindən qorumaq və ya ovuna hiss edilmədən yaxınlaşmaq üçün ətraf mühitə uyğunlaşaraq gizlənmə qabiliyyətidir.
  • Köçən Heyvanlar (Miqrasiya): Müəyyən mövsümi dəyişikliklərlə əlaqədar olaraq bir ərazidən digərinə mütəmadi olaraq hərəkət edən heyvan növüdür.

Ekoloji Münasibətlər və Davranış Modelləri

  • Yırtıcı və Ov Münasibətləri:
    • Yırtıcı: Yaşamaq üçün başqa heyvanları ovlayan və qida kimi istifadə edən heyvandır (məsələn: şir).
    • Ov (Şikar): Yırtıcı heyvanlar tərəfindən ovlanan və qida mənbəyi olan heyvanlara deyilir.
  • Simbioz: İki müxtəlif heyvan növünün qarşılıqlı fayda əsasında birgə yaşaması formasıdır. Bu münasibətdə hər iki tərəf bir-birindən yararlanır.
  • İnstinkt: Heyvanlarda doğuşdan mövcud olan, öyrənilməyən və genetik olaraq ötürülən təbii davranış formalarına verilməkdə olan addır.
  • Hibernasiya (Qış Yuxusu): Bəzi heyvanların qış aylarında enerji qənaətini təmin etmək üçün həyat fəaliyyətini minimuma endirməsi prosesidir.

Coğrafi Yayılma və Növlərin Statusu

  • Endemik Növ: Bu termin yalnız müəyyən bir coğrafi ərazidə və ya məhdud bir regionda rast gəlinən heyvan növlərini ifadə edir. Bu növlər dünyanın başqa heç bir yerində təbii halda tapılmır.