Zoologiya üzrə Mühazirə Qeydləri
Zoologiya və Onurğalı Heyvanların Təsnifatı
- Zoologiya Dedikdə: Bu elm sahəsi heyvanların həyatını, quruluşunu və inkişafını öyrənir. Tədris materialının 1-ci səhifəsində qeyd olunduğu kimi, bu sahə birbaşa heyvanlar aləminə fokuslanır.
- Onurğalılar: Onurğa sütununa malik olan heyvanlar qrupudur. Bu qrupa daxil olan əsas canlı sinifləri aşağıdakılardır:
- Məməlilər.
- Quşlar.
- Sürünənlər və digər müvafiq qruplar.
Heyvan Sinifləri və Onların Bioloji Xüsusiyyətləri
- Məməlilər Sinfi: Bu sinfə aid olan heyvanların ən səciyyəvi xüsusiyyəti balalarını süd ilə əmizdirmələridir. Onlar isti qanlı heyvanlar hesab olunurlar.
- Sürünənlər Sinfi: Bu canlılar soyuq qanlı olmaları ilə seçilirlər. Bədən səthləri pulcuqlarla örtülüdür.
- Nümunələr: İlanlar, kərtənkələlər və digər oxşar sürünənlər bu kateqoriyaya aiddir.
- Amfibilər (Suda-quruda yaşayanlar): Həm su mühitində, həm də quru mühitində həyat sürməyə uyğunlaşmış heyvanlar qrupudur.
Bioloji İnkişaf Prosesləri və Adaptasiya Mexanizmləri
- Metamorfoz Konsepti: Bəzi heyvanların fərdi inkişafı zamanı keçirdiyi köklü forma dəyişikliyinə deyilir.
- Əyani Nümunə: Tırtılın müəyyən inkişaf mərhələsindən sonra kəpənəyə çevrilməsi metamorfoz prosesinin klassik nümunəsidir.
- Mühafizə Rəngi (Kamuflyaj): Heyvanın özünü düşmənlərindən qorumaq və ya ovuna hiss edilmədən yaxınlaşmaq üçün ətraf mühitə uyğunlaşaraq gizlənmə qabiliyyətidir.
- Köçən Heyvanlar (Miqrasiya): Müəyyən mövsümi dəyişikliklərlə əlaqədar olaraq bir ərazidən digərinə mütəmadi olaraq hərəkət edən heyvan növüdür.
Ekoloji Münasibətlər və Davranış Modelləri
- Yırtıcı və Ov Münasibətləri:
- Yırtıcı: Yaşamaq üçün başqa heyvanları ovlayan və qida kimi istifadə edən heyvandır (məsələn: şir).
- Ov (Şikar): Yırtıcı heyvanlar tərəfindən ovlanan və qida mənbəyi olan heyvanlara deyilir.
- Simbioz: İki müxtəlif heyvan növünün qarşılıqlı fayda əsasında birgə yaşaması formasıdır. Bu münasibətdə hər iki tərəf bir-birindən yararlanır.
- İnstinkt: Heyvanlarda doğuşdan mövcud olan, öyrənilməyən və genetik olaraq ötürülən təbii davranış formalarına verilməkdə olan addır.
- Hibernasiya (Qış Yuxusu): Bəzi heyvanların qış aylarında enerji qənaətini təmin etmək üçün həyat fəaliyyətini minimuma endirməsi prosesidir.
Coğrafi Yayılma və Növlərin Statusu
- Endemik Növ: Bu termin yalnız müəyyən bir coğrafi ərazidə və ya məhdud bir regionda rast gəlinən heyvan növlərini ifadə edir. Bu növlər dünyanın başqa heç bir yerində təbii halda tapılmır.