Untitled Flashcards Set

Całkowita powierzchnia naszego kraju wynosi 322 719 km², a jego powierzchnia administra- cyjna obejmuje 312 722 km². Całkowita długość granic Polski wynosi 3511 km. Terytorium Polski wyznaczają głównie granice naturalne: Odra i Nysa Łużycka na zachodzie, - fragment Bugu na wschodzie, - Karpaty i Sudety na południu. Obecnie Polska graniczy z siedmioma pań- stwami: Rosją, Litwą, Białorusią, Ukrainą, Sło- wacją, Czechami i Niemcami. ■Położenie matematyczno-geograficzne Pol- ski wyznaczają współrzędne geograficzne najda- lej wysuniętych punktów jej lądowej części. Rozciągłość południkowa naszego kraju wynosi 5°50', a rozciągłość równoleżnikowa to 10°02'. ■Polska leży na półkuli północnej, w średnich szerokościach geograficznych. Takie położenie wpływa na zróżnicowanie warunków pogo- dowych w ciągu roku oraz na przejściowość klimatu (wzrost kontynentalizmu w kierunku wschodnim). Większość obszaru naszego kraju leży na Niżu Polskim. Dlatego na przeważającej części tery- torium rzeźba terenu sprzyja rozwojowi rolnic- twa i budowie szlaków komunikacyjnych. Dzięki położeniu w środkowej części Europy Polska jest krajem tranzytowym i może odnosić znaczne korzyści z handlu. Przynależność Polski do Unii Europejskiej i NATO wpływa na polityczną i gospodarczą pozycję naszego kraju na świecie. Podział Polski na regiony fizycznogeogra- ficzne jest hierarchiczny. Obejmuje jednostki różnej rangi. W kolejności od największych są to: - obszary, megaregion, prowincje, podprowincje, makroregion, mezoregion. Większość terytorium Polski znajduje się w obrę- bie dwóch megaregionów Europy Zachodniej: - Pozaalpejskiej Europy Środkowej, - Karpat, Podkarpacia i Niziny Panońskiej. Północno-wschodnia część terytorium Polski leży w obrębie Niżu Wschodnioeuropejskiego, który jest megaregionem zaliczanym do Europy Wschodniej. Polska leży na granicy trzech wielkich jedno- stek tektonicznych Europy: - prekambryjskiej platformy wschodnioeuropej- skiej, obszaru fałdowań paleozoicznych, obszaru fałdowań alpejskich. ■Strefa Teisseyre'a-Tornquista (strefa T-T) to ciąg głębokich uskoków tektonicznych, który oddziela platformę wschodnioeuropejską od jed- nostek tektonicznych Europy Zachodniej. Na obszarze Polski znajdują się struktury geologiczne uformowane podczas trzech orogenez: - kaledońskiej, - hercyńskiej, - alpejskiej. Orogeneza kaledońska i orogeneza hercyńska zachodziły w erze paleozoicznej. Ze skał osadowych sfałdowanych w trakcie tych orogenez są zbudowane fragmenty Sudetów i Gór Świętokrzyskich. Kaledońskim i hercyńskim ruchom górotwór- czym towarzyszyła działalność wulkaniczna. Jej skutki są widoczne między innymi w Górach- Wałbrzyskich i Górach Kaczawskich. Orogeneza alpejska rozpoczęła się pod koniec ery mezozoicznej (w kredzie) i trwała w erze kenozoicznej. Objęła Karpaty, pas wyżyn oraz Sudety i ich przedpole. W trakcie orogenezy alpejskiej w Sudetach i na ich przedpolu występowały zjawiska wulkaniczne. Obszar Polski był wielokrotnie zalewany przez wody morskie. Największy obszar morze zajmowało w erze paleozoicznej (kambr, dewon) oraz w erze mezozoicznej (trias, jura). W morzach przez miliony lat tworzyły się pokłady skał osa- -dowych: wapieni, piaskowców i łupków. 55