Begrippenlijst GES3(Trim1: H1,H2 en H3)

Inleiding
Prehistorie	Tijdvak van … tot 3500 v.C.
Oude nabije Oosten	Tijdvak van 3500 v.C. tot 753 v.C.
Klassieke oudheid	Tijdvak van 753 v.C. tot 476 v.C
Middeleeuwen	Tijdvak van 476 v.C. tot 1492
Vroegmoderne tijd	Tijdvak van 1492 tot 1789
Moderne tijd	Tijdvak van 1789 tot 1945
Hedendaagse tijd	Tijdvak van 1945 tot …
Dynastie	Een opvolging van heersers die tot dezelfde familie behoren.
Discontinuïteit	Verandering van sommige maatschappelijke en culturele eigenschappen en fenomenen ten opzichte van een bepaalde tijd.
Continuïteit	Verderzetting van sommige maatschappelijke en culturele eigenschappen en fenomenen ten opzichte van een bepaalde tijd.
Historische vraag	Een historische vraag speelt zich af op een bepaalde plaats op een specifiek(e) moment/ periode in het verleden en binnen een bepaald domein.
Historische bron	Materiële, mondelinge of geschreven getuigenis/voorwerp uit het verleden.
Historisch werk	Een resultaat van onderzoek van (historische) bronnen.
Primaire bron	Bron geeft informatie uit de eerste hand over een gebeurtenis, persoon of periode uit het verleden.
Secundaire bron	Bron is afkomstig van een getuige, de bron werd achteraf gemaakt;
Representatief	Iets wat geschikt is om te vertegenwoordigen.
H1 - Germanen versus Romeinen
Soldatenkeizers	Benaming voor de vele keizers die elkaar opvolgden in de woelige derde eeuw in het Romeinse Rijk.
Tetrarchie	Systeem dat ingang vond onder Diocletianus waarbij het rijk in 2x2 delen werd gesplitst met 2 Caesars en 2 Augusti.
Foederati	Germanen in dienst van het Romeinse leger
Germaanse talen	Subgroep van de Indo-Europese talen waaronder bijvoorbeeld het Nederlands en het Duits vallen.
Romaanse talen	Subgroep van de Indo-Europese talen waaronder bijvoorbeeld het Latijns en Spaans vallen.
Barbaar	NU: Onbeschaafd, onderontwikkeld iemand VROEGER: Romeinse benaming voor niet-Romeinse volkeren.
Grote volksverhuizing	Proces waarbij de Germaanse volkeren het WRR binnentrokken in de late oudheid.
Germanen	Verzamelnaam voor volkeren in Noord-, Oost- en Centraal-Europa.
Tacitus	Romeins schrijver en historicus (56-120)
Clerus	De geestelijkheid
Kerstening	Het bekeren van niet-christelijke volkeren tot het christendom.
Torque	Keltische of Germaanse halsband gemaakt uit (edel)metaal.
Hunnen	Oosters volk dat Europa in de vierde eeuw binnenviel.
H2 Krijgers worden heersers
Salische Franken	Stam onder de Franken die zich in onze regionen vestigde (Germaanse stam).
Heiden	Letterlijk ‘ongodsdienstig mens’, wordt gebruikt als benaming voor mensen met een andere godsdienst of atheïsme.
Ketterij	Benaming voor stromingen binnen het christendom die afwijken van de officiële leer (bv. Arianisme)
Arianisme	Leer waarbij de goddelijkheid van Christus ontkend wordt, maar wordt gezien als een door God geschapen wezen.
Legitimiteit	Recht van de heerser om te heersen.
Lex Salica	De eerste niet-Romeinse wettekst in Europa, de Salische wet.
Hofmeier	De belangrijkste raadgever van de Merovingische koningen.
Renaissance	‘Wedergeboorte’ = periode van culturele bloei → = periode in de 14-16e eeuw, maar leent zijn naam ook aan de Karolingische renaissance als periode van culturele bloei.
Burgeroorlog	Oorlog waarbij de betrokken partijen deel uitmaken van hetzelfde land of rijk.
Gewoonterecht	Verzameling van stilzwijgende regels binnen een gemeenschap. Deze kunnen geïnterpreteerd worden.
Eurocentrisme	Europese cultuur als maatstaf gebruiken om de geschiedenis vanuit een Europees perspectief te bekijken.
Rijksappel	Symbool van geestelijke macht.
Verdrag van Verdun	Verdrag die de verdeling van het Karolingische rijk regelt onder de zonen van Lodewijk de Vrome (843)
H3 Brood op de plank
Agrarisch	Alles wat met landbouw te maken heeft
Ancien régime	Verzamelnaam voor de periode die de middeleeuwen en de vroegmoderne tijd omvat.
Autarkie	Voorzien in eigen onderheid
Cijns	Belasting die een horige aan de heer van het domein moest betalen.
Domaniaal stelsel	Het vroegmiddeleeuwse economische systeem waarbij de heer de baas was over het land en de horigen en lijfeigenen het land bewerken. Later zal hiervan het politieke systeem van feodaliteit afgeleid worden.
Domesticatie	Het gericht kweken van planten en dieren binnen de landbouw.
Horige	Een persoon die bij een stuk land ‘hoorde’. Kan wel ook zelf bezit hebben.
In natura	Een handelsvorm waarbij men betaalde met producten in de plaats van met geld.
Lijfeigenen	Een persoon die eigendom was van de heer bij het domaniaal stelsel. Kon niks zelf echt bezitten.
Vroonhof - vroonland	Landgoed van de heer binnen het domaniaal stelsel.
Hoevenhof - hoevenland	Landgoederen van de horigen en lijfeigenen binnen het domaniaal stelsel.
Getijdenboek	Een getijdenboek is een gebedenboek uit de middeleeuwen dat mensen hielp hun dag in te delen volgens vaste gebedstijden, zoals 's morgens, 's middags en 's avonds. Het bevatte vaak prachtige illustraties die ons een blik geven op het leven in de middeleeuwen.
Vruchtgebruik	Het recht om een stuk grond te gebruiken terwijl dit eigendom blijft van iemand anders.
Klimaatoptimum	Periode met een gunstig verhoogde temperatuur.
Demografisch	Statistische beschrijving van de bevolking.