Untitled
SELLE EN LEWE
- Selle is die kleinste funksionele eenhede van lewende organismes.
ORGAANSTELSEL EN ORGANISME
- Orgaanstelsels sluit verskillende organe in wat saamwerk om lewensfunksies te onderhou.
- Organisme soos mense, diere en plante bestaan uit verskeie sisteme.
Tipes Mikroskope
- Ligmikroskoop: Gebruik lig om voorwerpe te vergroot.
- Elektronmikroskoop: Gebruik elektrone, onderskei tussen transmissie (vir 2D-beelde) en skandeer (vir 3D-beelde).
SELLE DEFINISIE
- Prokarioties: Geen ware kern nie; DNA in sitoplasma.
- Eukarioties: Het 'n ware kern; DNA omhul deur membraan.
ORGANELLE
- Klein strukture in selle met spesifieke funksies (bv. energieproduksie, proteïen sintese).
PROTOPLASMA EN SELWAND
- Protoplasma: Lewende komponent van die sel.
- Selwand: Stewige struktuur wat protoplasma omsluit, slegs in plantselle teenwoordig.
SELMEMBRAAN EN BEWEGING VAN STOWWE
- Selmembraan: Beheer beweging van stowwe.
- Diffusie: Hoë na lae konsentrasie.
- Osmose: Waterbeweging.
- Aktiewe vervoer: Lae na hoë konsentrasie met energie.
SELKERN FUNKSIES
- Kern bevat DNA en beheer selaktiwiteite, insluitend groei en voortplanting.
MITOCHONDRIA
- Organelle wat ATP produseer; belangrik vir aërobiese respirasie.
VAKUOOL
- Vloeistofgevulde blaas in sitoplasma; groter in plantselle vir ondersteuning.
CHLOROPLAST
- Bevat chlorofil; belangrik vir fotosintese in plantaselle.
VERSKILLENDE SELLE: PLANTE VS DIERE
- Plantselle het selwande en chloroplasts; dierselle nie.
- Plantselle het groter vakuoles; dierselle het kleiner, kontraktiele vakuoles.
STEMSELLE
- Eenvoudige, ongespesialiseerde selle wat kan ontwikkel in verskillende tipe selle.
- Belangrik vir herstel van beskadigde weefsels.
ETIESE KWESSIES
- Bespreking oor die etiek van stamselnavorsing.