Sains Tingkatan 3 Bab 1

  1. Bahagian Sistem Saraf

1.1 Sistem Saraf Manusia

Fungsi utama: Kesan rangsangan. Hantar maklumat ke otak/saraf tunjang. Kawal dan hasilkan gerak balas.

a) Bahagian Sistem Saraf

  1. Sistem Saraf Pusat (SSP)

    • Otak
      → pusat kawalan aktiviti badan, kawal pemikiran, emosi & gerak balas terkawal.

    • Saraf Tunjang
      → hubungkan otak dengan bahagian badan, kawal gerak balas refleks.

  2. Sistem Saraf Periferi (SSPf)

    • Saraf yang bercabang dari otak & saraf tunjang. Hantar mesej antara SSP dengan bahagian badan.

b) Lengkok Refleks (Contoh Menarik Tangan Bila Sentuh Benda Panas)

  1. Reseptor pada kulit kesan rangsangan panas.

  2. Impuls dihantar ke saraf tunjang.

  3. Saraf tunjang proses maklumat.

  4. Arahan dihantar ke otot.

  5. Otot bertindak
    → tangan ditarik.

1.2 Rangsangan Dan Gerak Balas Dalam Manusia

Gerak balas = tindak balas organisma terhadap rangsangan.

  1. Gerak Balas Terkawal (Voluntary Response)

    • Dikawal oleh otak, berlaku dengan sedar. Contoh: menulis, membaca, bercakap, berlari.

  2. Gerak Balas Luar Kawal (Involuntary Response)

    • Berlaku secara automatik, tanpa kawalan sedar. Contoh: denyutan jantung, pernafasan, refleks (berkedip, menarik tangan bila terkena panas).

Organ Deria Manusia

  1. Mata

    • kesan cahaya, imej, warna.

  2. Telinga

    • kesan bunyi & keseimbangan.

  3. Hidung

    • kesan bahan kimia berterbangan (bau).

  4. Lidah

    • kesan bahan kimia larut (manis, masin, masam, pahit, umami).

  5. Kulit

    • kesan sentuhan, tekanan, suhu, sakit.

1.3 Rangsangan Dan Gerak Balas Dalam Tumbuhan

Tumbuhan tidak ada sistem saraf, tetapi boleh bertindak balas terhadap rangsangan (disebut tropisme).

  1. Fototropisme

    • Batang tumbuh ke arah cahaya. Penting untuk maksimumkan fotosintesis.

  2. Geotropisme

    • Akar tumbuh ke arah graviti (positif).

    • Batang tumbuh melawan graviti (negatif).

  3. Tigmotropisme

    • Gerak balas terhadap sentuhan. Contoh: sulur paut tumbuh melilit sokongan.

  4. Hidrotropisme

    • Akar tumbuh ke arah kawasan yang ada air.

1.4 Kepentingan Gerak Balas Terhadap Rangsangan dalam haiwan

  • Elak pemangsa.

  • Cari makanan.

  • Migrasi atau cari pasangan.