Cele i Rodzaje Działalności Gospodarczej. Klasyfikacja Przedsiębiorstw

Istota Działalności Gospodarczej

  • Definicja: Zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.
  • Cele Działalności Gospodarczej
    • Osiąganie maksymalnych korzyści finansowych (ekonomiczne).
    • Społeczna odpowiedzialność biznesu, inwestycje prowadzące do osiągnięcia zysku (społeczne).
  • Rodzaje Działalności Gospodarczej ze względu na Przedmiot Działalności:
    • Produkcyjna: Produkcja wyrobów materialnych w celu osiągnięcia korzyści materialnych poprzez zaspokojenie potrzeb konsumentów.
    • Budowlana: Prowadzenie wszelkich robót budowlanych i specjalnych oraz prowadzenie działów pomocniczych i usługowych dla celów budownictwa.
    • Usługowa: Zaspokajanie niematerialnych potrzeb (np. szpitale, szkoły, restauracje, banki).
    • Handlowa: Podstawowym rodzajem działalności jest sprzedaż towarów, pośrednictwo w sprzedaży.
      • Hurtowa: Zakup dużych ilości towarów u producentów (lub innych hurtowników) i zaopatrywanie w nie handlu detalicznego lub innych odbiorców.
      • Detaliczna: Zakup towarów i odsprzedawanie ich bezpośrednim konsumentom.
    • Rolnictwo, Leśnictwo: Działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej (w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej); działalność w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymywania i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowanie zwierzyną, pozyskiwanie drewna, żywicy itd.

Polska Klasyfikacja Działalności (PKD)

  • Systematyka działalności gospodarczych stosowana w statystyce publicznej, ewidencji oraz rachunkowości.
  • Uporządkowane pogrupowanie typów działalności gospodarczej, branż i sektorów.
  • Każdy przedsiębiorca powinien odnaleźć w niej kod, który najlepiej opisuje jego własną działalność.

Przedsiębiorstwo w Polskim Prawie

  • Definicja: Zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej.
  • Osoby Fizyczne:
    • Osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą na własny rachunek, pod swoim imieniem i nazwiskiem.
    • Posiada pełną zdolność do czynności prawnych (zdolność do skutecznego dokonywania czynności prawnych, nabywania praw, zaciągania zobowiązań, składania i przyjmowania oświadczeń woli, wywołujących skutki prawne).
  • Osoby Prawne:
    • Firma albo instytucja.
    • Skarb Państwa.
    • Jednostki samorządu terytorialnego nie są przedsiębiorcami.
    • Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną.
  • Jednostki Organizacyjne Nieposiadające Osobowości Prawnej:
    • W ograniczonym zakresie przysługuje zdolność prawna (jeśli wynika to z przepisów prawa lub umowy).
    • Mogą działać jako przedstawiciel osób fizycznych lub prawnych - zarządzają ich mieniem (w czyimś imieniu).
    • Są podmiotem praw i obowiązków (mogą nabywać prawa, np. własności; ponoszą odpowiedzialność).
    • Np. spółki osobowe (partnerskie, komandytowe, jawne, komandytowo-akcyjne), stowarzyszenia zwykłe, jednostki budżetowe (urzędy władzy nadrzędnej i samorządowej powoływane przez państwo lub samorządy terytorialne), zakłady, inspekcje, sądy.

Klasyfikacja Przedsiębiorstw

  • Ze względu na Wielkość:
    • Mikro: < 10 osób zatrudnionych; roczny obrót ≤≤ 2 mln euro.
    • Małe: < 50 osób zatrudnionych; roczny obrót ≤≤ 10 mln euro.
    • Średnie: < 250 osób zatrudnionych; roczny obrót ≤≤ 50 mln euro.
    • Duże: > 250 osób zatrudnionych; roczny obrót > 50 mln euro.
  • Ze względu na Formę Własności:
    • Prywatne: Własność osób fizycznych, spółek lub spółdzielni.
    • Państwowe: Wyłącznym właścicielem jest Skarb Państwa; samodzielny, samorządny i samofinansujący się przedsiębiorca posiadający osobowość prawną (należy do państwa - prowadzi ją i nadzoruje).
  • Ze względu na Innowacyjność:
    • Tradycyjne: Tradycyjny model biznesowy, sposób zarabiania; nie wprowadzają innowacyjnych rozwiązań, nie akceptują nowych zmian.
    • Innowacyjne: Przedsiębiorstwo, które wykazuje wprowadzenie jednej lub więcej innowacji w okresie obserwacji.

Podział Działalności ze względu na Organizację Prawną

  1. Jednoosobowa:
    • Osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą na własny rachunek, pod swoim imieniem i nazwiskiem.
  2. Spółki:
    • Osobowa: Działalność opiera się na więzi pomiędzy wspólnikami oraz ich osobistemu zaangażowaniu w działalność firmy (cywilna, partnerska).
    • Kapitałowa: Prawna forma organizacji podmiotów gospodarczych, w której istotą funkcjonowania jest kapitał (np. akcyjna).
  3. Spółdzielnie:
    • Dobrowolne zrzeszenie nieograniczonej liczby osób, o zmiennym składzie osobowym i zmiennym funduszu udziałowym, które w interesie swoich członków prowadzi wspólną działalność gospodarczą.
  4. Fundacje:
    • Organizacja, której podstawą jest majątek przeznaczony przez jej założyciela na określony społecznie lub gospodarczo ważny cel.

Biznesplan

  • Definicja: Dokument szczegółowo prezentujący planowane przedsięwzięcie o charakterze społeczno-ekonomicznym. Opisuje działania firmy lub organizacji oraz sposoby ich osiągania.
  • Uwzględnia uwarunkowania: finansowe, marketingowe, kadrowe, technologiczne.
  • Funkcje:
    • Wewnętrzna: Stanowi niezbędne narzędzie do skutecznego zarządzania firmą.
    • Zewnętrzna: Podstawowy dokument wykorzystywany do pozyskiwania zewnętrznych źródeł finansowania przedsięwzięć.
  • Kiedy się zakłada? (przedsięwzięcia):
    • Zakładanie firmy.
    • Określanie celów biznesowych, planowanie i organizowanie bieżącej pracy w firmie (żeby była efektywna i spójna).
    • Łączenie (fuzja) lub podział przedsiębiorstw.
    • Pozyskiwanie kapitału (np. nowych inwestorów).
    • Ubieganie się o dofinansowanie z różnego typu funduszy (unijnych).
    • Restrukturyzacja lub zmiana profilu działalności przedsiębiorstwa.
    • Wkraczanie w nowy obszar działalności.
  • Elementy biznesplanu:
    1. Streszczenie: koncepcja, cele, główne produkty, potrzeby finansowe, potencjał rynkowy.
    2. Charakterystyka przedsiębiorstwa: informacje, historia rozwoju, wizja, misja, zakres działalności.
    3. Opis produktu / usługi: informacje, cechy, jego przyszłość.
    4. Analiza rynku: rynek docelowy, potencjalni klienci, analiza konkurencji, bariery wejścia na rynek.
    5. Strategia marketingowa: sposoby dotarcia do klientów, jak zwiększyć sprzedaż, polityka cenowa, kanały dystrybucji, plan budowania marki.
    6. Plan organizacyjny: struktura organizacyjna firmy, plan zatrudnienia, stanowiska, klasyfikacje.
    7. Plan finansowy: prognoza przychodów, zysków, bilans, określenie potrzeb finansowych, źródła finansowania.
    8. Analiza ryzyka: identyfikacja potencjalnych zagrożeń, ich wpływ na firmę, jak je zminimalizować.

Źródła Finansowania Działalności Gospodarczej

  • Źródła Wewnętrzne:
    • Pochodzące z działalności firmy:
      • Zysk zatrzymany: Niewypłacony zysk przeznaczony na rozwój.
      • Amortyzacja: Środki uzyskane dzięki odpisom wartości majątku trwałego.
      • Sprzedaż zbędnych aktywów: Np. maszyn, nieruchomości.
  • Źródła Zewnętrzne:
    • Środki pozyskane spoza firmy:
      • Kapitał własny:
        • Wkład właściciela lub nowych wspólników.
        • Emisja akcji: Sprzedaż udziałów inwestorom.
        • Inwestorzy zewnętrzni (anioły biznesu).
        • Fundacje, darowizny od znajomych.
      • Kapitał obcy:
        • Kredyty bankowe.
        • Leasing.
        • Faktoring.
        • Obligacje.
        • Dotacje / subwencje.
        • Pożyczki.
  • Finansowanie Społecznościowe
    1. Darowizny
    2. Nagrody
    3. Inwestycyjne
    4. Pożyczkowe
    • Zbiórka pieniędzy na projekt, polegająca na pozyskiwaniu pieniędzy od wielu osób, zazwyczaj przez internet.

Zakładanie Indywidualnej Działalności Gospodarczej

  • Etapy Rejestrowania Firmy:
    1. Wybór formy prawnej firmy: jednoosobowa działalność gospodarcza, spółka czy inne.
    2. Wybór nazwy firmy.
    3. Wybór działalności gospodarczej (PKD):
      • Polska Klasyfikacja Działalności.
      • Jaka działalność firma będzie prowadzić.
      • Wybór kodu PKD.
    4. Rejestracja:
      • CEIDG (dla jednoosobowej działalności gospodarczej) (CEIDG-1).
        • Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej.
        • Otrzymuje się REGON i NIP.
      • Dla spółek - KRS.
    • NIP - Numer Identyfikacyjny Podatnika - urząd skarbowy; 10 cyfr.
    • REGON - Numer identyfikacyjny nadawany przez GUS (Główny Urząd Statystyczny).
      • Kontakt z administracją publiczną.
      • Podczas składania wniosków lub kredytów.
    1. Zgłoszenie do ZUS (Zakład Ubezpieczeń Społecznych):
      • Płacenie składek.
      • Ubezpieczenie zdrowotne i społeczne.
      • Ulga na start: 6 miesięcy.
      • Mały ZUS: 24 miesiące.
      • Normalna składka.
    2. Wybór formy opodatkowania + założenie konta firmowego.

Likwidacja Działalności Gospodarczej

  1. Złożenie wniosku o wykreślenie wpisu w CEIDG.
  2. Zgłoszenie do ZUS i GUS:
    • Formularz ZWUA.
    • Naliczenie składek w ciągu 7 dni.
  3. Remanent likwidacyjny:
    • Obowiązkowy spis z natury (towarów, materiałów) na dzień likwidacji firmy.
    • Służy do rozliczenia podatku VAT i podatku dochodowego.
  4. Rozliczenie podatków:
    • VAT: ostatnia deklaracja.
    • Dochodowy (PIT): Przychody i koszty do dnia zamknięcia; rozliczenie majątku firmy.
  5. Zamknięcie konta bankowego.

Zawieszenie Działalności

  • Alternatywa dla likwidacji.
  • Tymczasowa przerwa (bez konieczności zamykania).
  • Min. 30 dni - do nieskończoności.

Upadłość

  • Gdy firma nie jest w stanie spłacić zobowiązań.
  • Ogłoszenie upadłości przed sądem gospodarczym.
  • 30 dni max od niewypłacalności.

Archiwizacja Dokumentów

  • Dokumenty księgowe - 5 lat.
  • Dokumentacja pracownicza - 10 lat.

Otoczenie Przedsiębiorstwa

  • Wszystkie czynniki zewnętrzne wpływające na jego działalność.
    • Mikro:
      • Najbliższe otoczenie.
      • Przedsiębiorstwo ma na nie wpływ.
      • Klienci, dostawcy, konkurenci, pracownicy, lokalna władza samorządowa, banki, firmy marketingowe.
    • Makro:
      • Dalsze otoczenie.
      • Oddziałuje pośrednio - firma nie ma na nie wpływu.
      • Inflacja, bezrobocie, przepisy prawa, stabilność władzy, zmiany stylu życia.

Zarządzanie Firmą

  • Zarządzanie zasobami ludzkimi, finansowymi, własnymi i obcymi, majątkiem trwałym i obrotowym, rzeczowym.
  • Zespół działań zmierzających do osiągnięcia zamierzonych celów firmy w sposób najbardziej efektywny.
  • Działania tworzące zarządzanie:
    • Planowanie: Wyznaczanie celów i określanie sposobów ich osiągnięcia (np. tworzenie strategii, budżetów, harmonogramów).
    • Organizowanie: Porządkowanie zasobów (ludzi, kapitału, informacji) i budowanie struktury organizacyjnej (np. przydzielanie zadań, ustalanie odpowiedzialności).
    • Kierowanie (przewodzenie): Motywowanie pracowników, podejmowanie decyzji, skuteczna komunikacja (np. liderowanie zespołom, rozwiązywanie problemów).
    • Kontrolowanie: Monitorowanie realizacji planów, ocenianie wyników i wprowadzanie korekt (np. analiza raportów, kontrola jakości i informacji).
  • 4 Zasady Organizacji Pracy Ludzkiej:
    1. Podział pracy: Rozdzielanie zadań (większa wydajność i jakość pracy).
    2. Intensyfikacja pracy: Zwiększenie wydajności.
    3. Koordynacja: Harmonizacja zadań, ustalenie powiązań między stanowiskami, działami.
    4. Koncentracja pracy: Skupienie się na celach.
  • Struktura Organizacyjna Firmy
    • Podział firmy na komórki organizacyjne.

Style Kierowania Firmą

  • Sposób oddziaływania kierownika na podległych.
    1. Autokratyczny:
      • Narzuca swoje decyzje, brak wyjaśnień.
      • Surowe kary.
      • Rządzi żelazną ręką.
    2. Demokratyczny:
      • Wyznacza zadania do wykonania.
      • Wspólne podejmowanie decyzji z udziałem pracowników.
      • Pracownicy mają wpływ na funkcjonowanie firmy.
      • Wyższe zaangażowanie i kreatywność zespołu.
    3. Liberalny:
      • Duża samodzielność pracowników.
      • Przełożony minimalnie ingeruje w działania zespołu.

Marketing

  • Proces zapoznawania i zaspokajania potrzeb klientów w sposób, który przynosi korzyści zarówno klientom, jak i firmie.
  • Działania Marketingowe:
    1. Badania rynku: analiza potrzeb, oczekiwań, preferencji klientów; monitorowanie konkurencji i trendów rynkowych.
    2. Tworzenie oferty.
    3. Promocja: kreowanie świadomości o produkcie.
    4. Dystrybucja.
    5. Osiągnięcie dochodów.
  • Dlaczego jest ważny?
    • Duża konkurencja na rynku.
    • Trudność ze sprzedażą.
    • Zmiana zachowania konsumentów.
    • Wzrost cen produktów.
    • Spadek zainteresowania.
    • Oddziaływanie na rynek.
  • 4 Instrumenty Marketingu (Marketing Mix):
    • Produkt (co oferuje, jakość, cechy).
    • Cena (wartość jaką klient płaci).
    • Dystrybucja (kanały, dostępność).
    • Promocja (informacja o produkcie).

Produkt - Cykl Życia

  • Etapowy proces, przez który przechodzi każdy produkt.
    • Wprowadzenie:
      • Wejście na rynek.
      • Niska sprzedaż.
      • Cel: zbudowanie świadomości o produkcie.
      • Wysokie koszty, mały zysk lub straty.
    • Wzrost:
      • Zyskuje popularność, sprzedaż rośnie.
      • Konkurencja i zainteresowanie.
      • Rozbudowa bazy klientów.
      • Zwiększenie udziału w rynku.
    • Nasycenie, Dojrzałość:
      • Sprzedaż osiąga szczyt, a wzrost zaczyna zwalniać.
      • Produkt szeroko dostępny.
      • Utrzymanie lojalności klientów, odróżnienie się od konkurencji - cel.
      • Utrzymanie stabilnej sprzedaży.
    • Spadek:
      • Spada popyt, zmiana preferencji, nowe technologie.
      • Wycofanie produktów lub redukcja kosztów.
      • Modyfikacja lub przemiana produktu.

Cena

  • Wyrażenie wartości towaru w pieniądzach.
  • Składniki Ceny:
    • Koszt produkcji.
    • Koszt dystrybucji.
    • Podatki.
    • Marketing.
    • Zysk.
    • Czynniki rynkowe (np. popyt i podaż).
  • Rodzaje Cen:
    1. Niskich / Dyskontowych:
      • Niższy poziom niż konkurencja.
      • Dużo nabywców, niewielkie straty.
    2. Ceny Dumpingowe:
      • Poniżej kosztów wytworzenia produktu.
      • Pozbycie się konkurencji.
      • Krótkoterminowy wzrost sprzedaży
      • Możliwe straty.
    3. Wysokich Cen:
      • Wyższe niż konkurencja.
      • Ekskluzywność, jakość, prestiż.

Promocja i Dystrybucja

  • Zainteresowanie klientów produktem.
  • Zachęcenie do zakupu produktu.
  • Działania:
    • Reklama: Zwiększenie rozpoznawalności produktu.
    • Sprzedaż osobista: Bezpośredni kontakt.
    • Promocja sprzedaży: Działania pobudzające zakupy.
    • Public relations: Budowanie pozytywnego wizerunku firmy.
  • Dystrybucja:
    • Dostarczenie produktu finalnemu odbiorcy.
    • Kanałami dystrybucyjnymi: bezpośrednim i pośrednim.
      • Bezpośredni: Od producenta do konsumenta (rolne i nieprzetworzone).
      • Pośredni: Uczestniczy pośrednik (hurtownicy i detaliści) -> sklepy detaliczne.

Reklama i Promocja

  • Promocja - działania firmy, które mają na celu przekazanie informacji o produkcie lub usłudze, zachęcenie klientów do zakupu i budowanie pozytywnego wizerunku firmy.
    • Promocja sprzedaży cenowa:
      • Czasowe obniżenie ceny produktu lub usługi, aby zwiększyć zainteresowanie klientów i przyspieszyć sprzedaż.
      • Obniżka masowa
      • Kup 1, 2 za 50%
    • Sprzedaż osobista:
      • Opiera się na bezpośrednim kontakcie sprzedawcy z klientem w celu przedstawienia oferty, przekonania do zakupu, zbudowaniu relacji.
      • Rozmowa, prezentacja produktu i dostosowywaniu oferty do potrzeb klienta.
      • Thermomix, salony samochodowe
    • Public Relations:
      • Kształtowanie pozytywnego wizerunku w oczach klientów, budowanie zaufania i dobrej reputacji.
      • Sponsoring - firma finansuje lub wspiera materialnie wydarzenia w zamian za promowanie swojej marki.
      • Konkursy, nagrody, sport-banery.
      • Marketing szeptany - rozpowszechnianie pozytywnych opinii o produkcie poprzez klientów i społeczności.
        • Zachęcanie do publikowania pozytywnych opinii -> nagradzanie i rabaty
        • Influencer marketing - współpraca z popularnymi osobami w sieci, aby reklamowali ich produkty, płatna umowa.

Reklama

  • Płatny przekaz informacyjno-perswazyjny, wywiera presję na potencjalnych nabywców.
  • 3 Grupy Reklamy:
    1. Wprowadzająco-informacyjna - cel: przekazanie informacji klientom o istnieniu produktu
    2. Konkurencyjna - cel: przekonanie klientów do wyboru danego produktu zamiast produktów konkurencji
    3. Prestiżowa - cel: uświadomienie nabywcom, że towar ma wysoką jakość, dużą wartość, jego zakup wiąże się z prestiżem
  • Środki Przekazu Reklamowego:
    • Telewizyjna
    • Radiowa
    • Prasowa
    • Mobilna
    • Zewnętrzna (otoczenie zewn.): banery, plakaty, budynki, na środkach transportu + poczta
    • Lokowanie produktu: określony produkt używany w jakimś filmie - nasza podświadomość rejestruje.
    • Reklama podprogowa
  • Pozytywy i Negatywy Reklamy:
    • Uzyskiwanie informacji o właściwościach produktu
    • Denerwują
    • Niszczą estetykę
    • Manipulacja
    • Kreacja nadmiernej konsumpcji i potrzeb (szczególnie reklamy zabawek dla dzieci) - oddziaływują na psychikę dziecka.