Untitled Flashcard Set

BEROEPSETHIEK HC1 & HC2 Beroepsethiek 1 Gereedschapskist ▪ 1 De puzzeldrietand o Onderscheid maken tussen ethische vragen en andere vragen • Kennisvragen vragen naar feiten, gebeurtenissen, diagnoses, gevoelens, etc. • Praktische vragen hoe pak ik … aan? ik kan niet … ik durf niet … • Ethische vragen morele/ethische vragen → zie gereedschap 2 ▪ 2 De goed geformuleerde ethische vraag o Kenmerken morele vraag • Startpunt ervaring probleem, onbehagen, ontevredenheid, verwondering • Gericht op handelen, houding of beleid • Normatief vaak herkenbaar aan normatieve (werk)woorden als ‘moeten’, ‘mogen’, ‘behoren’, ‘acceptabel’, ‘geoorloofd’, ‘goed’, ‘juist’, et cetera • Moreel/ethisch wat goed is voor anderen; respect • Neutraal geformuleerd niet vooringenomen • Concreet en specifiek genoeg • Niet-triviaal belangrijk genoeg om beraad over te houden • Stelregel: wat moet/mag x, in situatie s, doen, ten opzichte van y, om hem/haar goed te doen? o Criteria voor goed gestelde vraag • Bevat een ethisch signaalwoord • Bevat een werkwoord dat de handeling beschrijft • Bevat een actor als persoonsvorm • Is neutraal gesteld • Is relevant • Is specifiek o Soorten ethische vragen • Handelingsethiek & plichtethiek gedrag & handelen buitenkant → Wat moet ik doen om goed te doen? • Deugdethiek houding binnenkant → Hoe ben ik? Welke houding neem ik aan? (Voorbeeld van houding: help ik voor het geld of help ik door mijn inlevingsvermogen?) • Zorgethiek zorgbehoefte, relatie, verantwoordelijkheid, kwetsbaarheid, responsiviteit → Wat is goede zorg? Wat is een goede zorgrelatie? Wie is verantwoordelijk voor zorg? ▪ 3 Methode o Ken moreel beraad • Identificeer in de casus de centrale ethische vraag • Welke opties om te handelen zijn er? • Inventariseer en formuleer de argumenten voor en tegen de verschillende handelingsopties • Maak een expliciete afweging tussen de opties en hun argumenten en kom tot een besluit ▪ 4 Taal van moraal-kaart o Gebruik niet alleen jargon, maar wees tweetalig: → Jargon + taal van moraal (woorden die uitdrukken wat goed/slecht is) Deontologie/Plichtethiek ▪ Sommige handelingen zijn in zichzelf, ongeacht de gevolgen, goed of slecht en daarom moeten ze wel/niet uitgevoerd worden. o It is wrong to kill innocent people o It is wrong to steal o It is wrong to tell lies o It is right to keep promises ▪ Het juiste bepaalt het goede (juist > goed) ▪ Positieve punten o Benadrukt de waarde van elk mens o Zegt dat sommige handelingen altijd slecht zijn o Biedt ‘zekerheid’ o Behandelt intenties en motieven → Integendeel tot het consequentialisme ▪ Negatieve punten o Absolutistisch → Voorbeeld: je mag nooit stelen, al is het voor je hongerige kind. o Staat handelingen toe die de wereld een minder goede plek maken o Moeilijk om tegenstrijdige principes te verzoenen Consequentialisme/Gevolgenethiek ▪ Of handelingen goed of slecht zijn hangt uitsluitend af van de gevolgen voor het doel dat je ermee wilt bereiken. ▪ Hoe meer goede consequenties een actie produceert hoe beter de actie. →“The morally right action is the one with the best overall consequences” ▪ Het goede bepaalt het juiste (goed > juist) ▪ Welke gevolgen? o Gevolgen moeten idealiter ‘vergelijkbaar’ en ‘optelbaar’ (kwantificeerbaar) zijn o Gevolgen (in de toekomst) moeten te voorzien en bekend zijn o Hoe je de gevolgen formuleert: • Nut [utilitarisme] →“maximise human welfare or well-being (utility)” • Pijn vermijden, plezier vergroten [hedonisme] →“maximise human pleasure” • Belangen • Waarden • Welzijn/geluk ▪ Welke gevolgen voor wie? o Wie neem je als referentiegroep? o Telt iedereen even zwaar mee? Telt ieder individueel mee? o Bentham: “The greatest good for the greatest number!” – The utility principle “Each to count as one and nobody no more than one!” → Waar wordt de grootste groep mensen het gelukkigste van? → Voorbeeld: een lord vs. een groep plebs → Breekijzer voor sociale revolutie; de ‘minderen’ kregen een stem door de consequentialistische (utilistische) beredenering ▪ Welke gevolgen voor wie wanneer? o Korte termijn + kleine gevolgen o Lange termijn + grote gevolgen → Welke geef je voorrang? ▪ Afwegingen van gevolgen gericht op handeling of op regel met beste gevolgen? o Act – utilitarisme: focus op beste handeling (act) die goede gevolgen maximaliseert. • Flexibel; kan rekening houden met verschillende omstandigheden. o Regel – utilitarisme: focus op beste morele regel voor handelen die goede gevolgen over het algemeen maximaliseert. • Praktischer en efficiënter; er hoeft geen moeilijk onderzoek gedaan te worden voor een beslissing genomen kan worden, omdat het moeilijke werk al is gedaan bij het afleiden van de regels. • Maar wanneer maak je uitzonderingen op de regels? ▪ Praktische en filosofische problemen o Toekomstige gevolgen zijn moeilijk te voorspellen • Een van de grootste tegenargumenten tegen het consequentialisme o Het meten en vergelijken van de ‘goedheid’ van gevolgen is erg lastig o Het is makkelijk om bepaalde groepen te bevooroordelen o Het negeert dingen die we als ethisch relevant beschouwen • Voorbeeld: waarom vermoordde hij diegene? → Verschil in moord en doodslag (intentie) is van belang in het recht & ethiek, maar voor de consequentialist niet. o Het houdt geen rekening met de ‘eerlijkheid’ van het resultaat • De eenling verliest altijd van de meerderheid; de individu doet er niet toe in het consequentialisme. • Voorbeeld: één persoon martelen om een groep te redden. • Voorbeeld: één surfer redden die vastzit op het IJsselmeer; nee, want het is duur, kost veel tijd, kost veel personen.