สรุปย่อบทที่ 1 บัญชีเบื้องต้น

วัตถุประสงค์การเรียนรู้

• อธิบายความจำเป็นของสารสนเทศทางการบัญชี l

• ให้ความหมาย–ประโยชน์ของการบัญชี

• ชี้โอกาสในสายวิชาชีพบัญชี

• เปรียบเทียบรูปแบบองค์กรธุรกิจต่าง ๆ

ความหมายและบทบาทของการบัญชี

“การบัญชี” = ศิลปะในการ recording \to classifying \to summarizing \to reporting \to interpreting ธุรกรรมที่วัดได้เป็นเงิน เพื่อให้รู้ผลการดำเนินงาน–ฐานะการเงิน ใช้เป็นหลักฐาน วางแผน ควบคุม ตัดสินใจ จัดหาเงิน คำนวณภาษี

กระบวนการบัญชี (4 ขั้น)

1. Recording – บันทึกรายการค้าในสมุดบัญชีต้นฉบับ

2. Classifying – แยกหมวดหมู่บัญชี

3. Summarizing – จัดทำงบการเงินภาพรวม

4. Reporting – นำเสนอข้อมูลแก่ผู้ใช้ภายใน–ภายนอก

ประเภทของสารสนเทศ

• สารสนเทศเชิงคุณภาพ / เชิงปริมาณ

• สารสนเทศทางบัญชีแบ่งเป็น

  • การดำเนินงาน • การบัญชีการเงิน • การบัญชีบริหาร • การบัญชีภาษี

ผู้ใช้สารสนเทศทางบัญชี

ภายใน: ผู้บริหารทุกระดับ (วางแผน–ควบคุม–ตัดสินใจ)

ภายนอก: ผู้ถือหุ้น เจ้าหนี้ นักลงทุน หน่วยงานรัฐ ลูกค้า สาธารณะ

จรรยาบรรณวิชาชีพ (มาตรา 47 พ.ร.บ. 2547)

โปร่งใส อิสระ เที่ยงธรรม ซื่อสัตย์ | ความรู้–มาตรฐาน | ความรับผิดชอบ–รักษาความลับ | รับผิดต่อผู้มีส่วนได้เสีย

สถาบันกำกับ/มาตรฐาน

ไทย: สภาวิชาชีพบัญชี, ก.ล.ต./ตลาดหลักทรัพย์, ธปท., กรมสรรพากร

สากล: IASB/IASC, FASB, AICPA

โอกาสในวิชาชีพ

Private Accountant | Public Accountant (CPA, TA) | Bookkeeper | Internal Auditor | ที่ปรึกษา | Big 4 (PwC, KPMG, EY, Deloitte) | งานรัฐ/การศึกษา

ประวัติย่อ

กำเนิด > 5{,}000 ปี, ระบบ “บัญชีคู่” จากโรมัน; ไทยเริ่มสมัยสมเด็จพระนารายณ์, มีโรงเรียนพาณิชยการเมื่อ ร.5

รูปแบบองค์กรธุรกิจ

จำแนกตามการดำเนินงาน

• Service – ให้บริการ (ธนาคาร โรงแรม ฯลฯ)

• Merchandising – ซื้อมาขายไป (ค้าปลีก/ส่ง)

• Manufacturing – ผลิตสินค้า (โรงงาน นม ฯลฯ)

จำแนกตามการจัดตั้ง

1. Sole Proprietorship – เจ้าของคนเดียว

   • ลักษณะ: จัดตั้งง่าย ไม่ต้องจดทะเบียน (ยกเว้นบางกิจการ) เจ้าของคนเดียวรับผิดชอบทั้งหมด

   • ข้อดี:

     • คล่องตัวในการตัดสินใจและบริหารจัดการ

     • จัดตั้งและเลิกกิจการง่าย มีค่าใช้จ่ายต่ำ

     • กำไรทั้งหมดเป็นของเจ้าของ

   • ข้อเสีย:

     • เจ้าของมีความรับผิดในหนี้สินไม่จำกัด (Unlimited Liability) – ทรัพย์สินส่วนตัวอาจถูกนำมาชำระหนี้

     • การระดมทุนจำกัด (ส่วนใหญ่จากเงินทุนเจ้าของหรือกู้ยืม)

     • ไม่มีสภาพต่อเนื่องทางกฎหมาย หากเจ้าของเสียชีวิต กิจการอาจสิ้นสุด

   • ภาษี: เสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาในอัตราก้าวหน้า (ภาษีขั้นบันได สูงสุด 37\%)

2. Partnership – ห้างหุ้นส่วน

   • ลักษณะ: บุคคลตั้งแต่ 2 คนขึ้นไปตกลงเข้าร่วมลงทุนเพื่อทำกิจการแบ่งกำไร

   • ประเภทของห้างหุ้นส่วน:

     • ห้างหุ้นส่วนสามัญ (Ordinary Partnership):

       • ผู้เป็นหุ้นส่วนทุกคนมีความรับผิดร่วมกันในหนี้สินของห้างหุ้นส่วนทั้งหมดโดยไม่จำกัด (Unlimited Liability)

       • ไม่จำเป็นต้องจดทะเบียนเป็นนิติบุคคล (ถ้าไม่จดทะเบียนจะถือเป็นบุคคลธรรมดา)

       • ภาษี: หากไม่จดทะเบียน คู่ค้าจะถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย และผู้เป็นหุ้นส่วนแต่ละคนเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาจากส่วนแบ่งกำไรที่ได้รับ

     • ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล (Registered Ordinary Partnership):

       • ต้องจดทะเบียนเป็นนิติบุคคลตามกฎหมาย

       • ผู้เป็นหุ้นส่วนทุกคนมีความรับผิดในหนี้สินไม่จำกัดเ ช่นกัน

       • ภาษี: เสียภาษีเงินได้นิติบุคคลจากกำไรสุทธิของห้างหุ้นส่วน

     • ห้างหุ้นส่วนจำกัด (Limited Partnership):

       • ต้องจดทะเบียนเป็นนิติบุคคล

       • ประกอบด้วยหุ้นส่วน 2 ประเภท:

         • หุ้นส่วนจำพวกไม่จำกัดความรับผิด: รับผิดในหนี้สินทั้งหมดโดยไม่จำกัด

         • หุ้นส่วนจำพวกจำกัดความรับผิด: รับผิดไม่เกินจำนวนเงินที่ตนนำมาลงหุ้น

       • ข้อดี: ระดมทุนได้มากขึ้น, อาจมีสภาพต่อเนื่องกว่ากิจการเจ้าของคนเดียว

       • ข้อเสีย: หุ้นส่วนบางคนมีความรับผิดไม่จำกัด, โอนหุ้นส่วนยาก, ข้อขัดแย้งระหว่างหุ้นส่วน

       • ภาษี: เสียภาษีเงินได้นิติบุคคลจากกำไรสุทธิของห้างหุ้นส่วน

3. Corporation (บริษัทจำกัด) – นิติบุคคล

   • ลักษณะ: จัดตั้งขึ้นเป็นนิติบุคคล มีผู้ถือหุ้นเป็นเจ้าของ รับผิดชอบเพียงจำกัดเท่ากับมูลค่าหุ้นที่ตนถือ

   • ข้อดี:

     • จำกัดความรับผิดของผู้ถือหุ้น (Limited Liability) – ทรัพย์สินส่วนตัวผู้ถือหุ้นไม่เกี่ยวข้องกับหนี้สินบริษัท

     • ระดมทุนได้ง่ายและในปริมาณมากด้วยการออกหุ้น

     • มีสภาพต่อเนื่องทางกฎหมาย (Perpetual Succession) แม้ผู้ถือหุ้นจะเปลี่ยนแปลง

     • สามารถมีผู้บริหารมืออาชีพมาดูแลกิจการ (Professional Management)

     • โอนหุ้นได้ง่าย

   • ข้อเสีย:

     • ขั้นตอนและค่าใช้จ่ายในการจัดตั้งสูง ซับซ้อนกว่ารูปแบบอื่น

     • มีกฎระเบียบและข้อบังคับทางกฎหมายมาก ต้องปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด

     • อาจเกิดภาษีซ้อน (Double Taxation) คือ รายได้บริษัทเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลแล้ว เมื่อจ่ายเงินปันผลให้ผู้ถือหุ้น ผู้ถือหุ้นอาจต้องเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาอีก

   • ภาษี: เสียภาษีเงินได้นิติบุคคลจากกำไรสุทธิ

ภาษีเงินได้ (อัตราปัจจุบัน)

• บุคคลธรรมดา (อัตราก้าวหน้า):

  • 0{-}150,000 \text{ บาท} = 0\%

  • 150,001{-}300,000 \text{ บาท} = 5\%

  • …

  • 4,000,001 \text{ บาทขึ้นไป} = 35\%

• นิติบุคคล:

  • Non-SME: 20\% (สำหรับกำไรสุทธิส่วนที่เกิน 5{,}000,000 บาท)

  • SME:

    • กำไรสุทธิ 0{-}300,000 \text{ บาท} = 0\%

    • กำไรสุทธิ 300,001{-}3,000,000 \text{ บาท} = 15\%

    • กำไรสุทธิ 3,000,001 \text{ บาทขึ้นไป} = 20\%

• การเลือกโครงสร้างธุรกิจ = การวางแผนภาษี (Tax Planning) เพื่อให้เสียภาษีน้อยที่สุดและถูกต้องตามกฎหมาย

สรุปใจความ

บัญชีเป็น “ภาษาสากลของธุรกิจ” ให้ข้อมูลเชิงตัวเลขที่เชื่อถือได้เพื่อขับเคลื่อนการตัดสินใจของทุกองค์กร ผู้ประกอบการต้องเข้าใจหน้าที่ กระบวนการ มาตรฐาน จรรยาบรรณ และผลภาษีของรูปแบบกิจการ เพื่อใช้ประโยชน์สูงสุดจากสารสนเทศทางการบัญชี