tasiemce

Tasiemczyce

Definicja

• Tasiemczycami określa się choroby wywołane przez inwazje jelitowe tasiemców.

  • Człowiek jest żywicielem ostatecznym tasiemca, który pasożytuje w przewodzie pokarmowym.

  • Specyfika tasiemców:

  • Człowiek jest jedynym żywicielem ostatecznym:

    • Tasiemca nieuzbrojonego (Taenia saginata)

    • Tasiemca uzbrojonego (Taenia solium)

    • Bruzdogłowca szerokiego (Diphyllobotrium latum)

  • Główny żywiciel ostateczny:

    • Tasiemca karłowatego (Hymenolepis nana)

  • Przypadkowy żywiciel ostateczny:

    • Tasiemca psiego (Dipylidium caninum)

    • Tasiemca szczurzego (Hymenolepis diminuta)

Czynnik etiologiczny

• Tasiemiec nieuzbrojony (Taenia saginata):

  • Żywiciel pośredni - bydło (najczęściej)

• Tasiemiec uzbrojony (Taenia solium):

  • Żywiciel pośredni - trzoda chlewna

• Bruzdogłowiec szeroki (Diphylobotrium latum):

  • Żywiciel pośredni - ryby

• Tasiemiec karłowaty (Hymenolepsis nana)

• Tasiemiec bąblowcowy:

  • Człowiek jako przypadkowy żywiciel pośredni:

  • Jednojamowy (Echinococcus granulosus): żywiciele końcowi - psy

  • Wielojamowy (Echinococcus multilocularis): żywiciele końcowi - lisy

  • Policystyczny (E. vogeli, E. oligarthrus): rzadko występują

• Tasiemiec szczurzy (Hymenolepis diminuta)

• Tasiemiec psi (Dipylidum caninum)

Tasiemiec nieuzbrojony (Taenia saginata)

• Wygląd:

  • Posiada 4 przyssawki na skoleksie (główka) oraz długość od 4 do 12 metrów i średnicę 8-10 mm.

• Rozwój i cykl życia:

  • Zagnieżdża się w jelicie cienkim człowieka

  • Do końca 1000-2000 proglotydów

  • Proglotydy:

  • Szyjka (proglotydy niedojrzałe)

  • Proglotydy dojrzałe

  • Proglotydy maciczne (zawierają 15 odgałęzień macicznych)

Zarażenie tasiemcem

• Przez spożycie surowego lub słabo przetworzonego mięsa:

  • Mięso wieprzowe (T. solium)

  • Mięso wołowe (T. saginata)

  • Wągry tracą żywotność po 5 minutach podgrzewania do 56°C.

Objawy kliniczne

• Po kilku miesiącach zarażenia pojawiają się:

  • Ból brzucha

  • Nudności

  • Kolki

  • Zaparcia lub biegunki

  • Zmiany apetytu (brak łaknienia lub nadmierne łaknienie)

  • Spadek masy ciała

• Charakterystyczny objaw: wrażenie wypełzania członów tasiemca z odbytu.

Diagnostyka

• Badanie kału:

  • Mikroskopia świetlna

  • 3-krotne badanie co 2-3 dni (rozmaz bezpośredni, metody zagęszczające, np. flotacja)

  • Obserwacja makroskopowa

  • Kontrola parazytologiczna po 4 tygodniach od leczenia.

Leczenie tasiemczycy

• Leki:

  • Pryzqwantek, niklozamid (niedostępne w aptekach)

  • Albendazol (Zentel) - 400 mg raz dziennie przez 3 dni (na receptę).

Zapobieganie

• Unikanie surowego lub niedogotowanego mięsa.

• Kontrola pochodzenia mięsa.

• Mycie warzyw i owoców.

• Higiena rąk po kontakcie ze zwierzętami.

Tasiemiec uzbrojony (Taenia solium)

• Powszechne występowanie: Bliski Wschód, Afryka, Ameryka Południowa.

• Żywiciel pośredni: trzoda chlewna.

• Cykl rozwojowy - podobny do T. saginata, różniący się jedynie żywicielem pośrednim.

Wygląd

• Skoleks: 4 przyssawki, podwójny wieniec haczyków.

• Długość: 2-3 m (800-1000 proglotydów).

• Proglotydy maciczne:

  • 13 odgałęzień

  • Mniejsze i mniej ruchliwe w porównaniu do T. saginata.

Objawy kliniczne

• Bóle w nadbrzuszu, spadek masy ciała, nudności.

• Wągrzyca (cysticerkoza): spowodowana przez rozprzestrzenienie jaj w organizmie.

Wągrzyca - Cysticerkoza

• Choroba wywołana przez T. solium, lokalizacje larw w:

  • Mózgu (neurocysticerkoza)

  • Narządach wewnętrznych (objawy zmieniające się w zależności od lokalizacji).

Neurocysticerkoza

• Objawy:

  • Napady padaczkowe, zaburzenia świadomości, objawy zwiększonego ciśnienia wewnątrzczaszkowego, wodogłowie, zmiany w zachowaniu, zaburzenia psychiczne.

• Powikłania: złe rokowanie.

Diagnostyka dla T. solium

• Mikroskopowe badanie kału, badania serologiczne, badanie histologiczne,

  • Badania obrazowe (TK, MR).

Leczenie

• Leczenie farmakologiczne: albendazol, prazykwantel.

• Leczenie operacyjne w przypadku pojedynczych wągrów lokalizowanych w mózgu lub w obrębie narządu wzroku.

Tasiemczyca - Bąblowica jednojamowa

• Czynnik etiologiczny: Echinococcus granulosus.

• Człowiek przypadkowym żywicielem pośrednim (rezerwuar: psy).

• Objawy kliniczne: zależne od lokalizacji larwy (wątroba, płuca, mózg, nerki).

Diagnostyka

• Serologia, badania obrazowe USG, TK, RM.

Leczenie

• Obserwacja, leczenie operacyjne, aspiracja torbieli.

Bąblowica wielojamowa (alweokokoza)

• Czynnik etiologiczny: Echinococcus multilocularis.

• Objawy: Wątroba - ból, powiększenie organów, uszkodzenia dróg żółciowych.

Diagnostyka

• Serologia, badania obrazowe.

Leczenie

• Wycięcie zmiany, albendazol. Monitorowanie po leczeniu, możliwe powikłania.