Biologia
Temat: Zaburzenia funkcjonowania układu odpornościowego.
Zaburzenia funkcjonowania układu odpornościowego
Osłabiona odpowiedź immunologiczna (niedobór odporności):
Czynniki wewnętrzne: niektóre choroby genetyczne.
Czynniki zewnętrzne: przewlekłe choroby (infekcje, nowotwory), AIDS, substancje toksyczne.
AIDS – choroba, którą możemy się zarazić przez wirusa HIV, niszczy limfocyty T, przez co organizm nie rozpoznaje antyffc6dbgenów i spada odporność.
Nadmierna odpowiedź immunologiczna:
Czynniki wewnętrzne: choroby autoimmunologiczne.
Autoimmunologiczna choroba – organizm sam atakuje własne tkanki i komórki (np. łuszczyca).
Czynniki zewnętrzne: reakcje alergiczne.
Alergia – nadwrażliwość układu odpornościowego na określony czynnik (alergen) np. orzechy, jad owadów.
Temat: Budowa i funkcjonowanie układu moczowego.
Amoniak – toksyczny produkt rozkładu białek.
Białka rozpadają się na:
NH3 (Amoniak) → mocznik → wydalają go nerki i skórę.
H2O (woda) → wydalają ją nerki, skóra i płuca.
CO2(dwutlenek węgla) → wydalają go płuca (para wodna).
Cukry i tłuszcze rozpadają się na:
H2O (woda) → wydalają ją nerki, skóra i płuca.
CO2(dwutlenek węgla) → wydalają go płuca (para wodna).
1. Funkcje układu moczowego:
wydalanie – usuwanie zbędnych lub szkodliwych produktów przemiany materii np. mocznika, nadmiaru wody lub soli mineralnych (defekacja NIE jest wydalaniem).
osmoregulacja – utrzymywanie ilości wody i soli mineralnych w organizmie na względnie stałym poziomie.
2. Budowa układu moczowego człowieka:
nerki – filtrują krew, w wyniku filtracji powstaje mocz.
moczowody – przewody, którymi mocz spływa do pęcherza.
pęcherz moczowy – magazynuje mocz.
cewka moczowa – opróżnia mocz / usuwa mocz.
3. Budowa nerki:
kora nerki
rdzeń nerki
tętnica nerkowa
żyła nerkowa
miedniczka nerkowa
Kora i rdzeń są zbudowane z nefronów
nefron – najmniejszy funkcjonalny i strukturalny element nerki (buduje)
4. Budowa nefronu:
ciałko nerkowe – zbudowane z kłębuszka naczyń włosowatych (kłębuszek nerkowy) otoczony torebką kłębuszka.
kanalik nerkowy – kręty przewód, który uchodzi do kanalika zbiorczego.
W nefronie powstaje mocz.
5. Etapy powstania moczu:
Filtracja: Przenikanie części osocza do torebki kłębuszka; tak powstaje mocz pierwotny (zawiera substancje potrzebne oraz zbędne/szkodliwe). Naczynie doprowadzające ma większą średnicę niż odprowadzające (tętniczki)
Resorpcja: Transport związków z kanalika nerkowego do krwi, dzięki czemu organizm odzyskuje potrzebne substancje.
Sekrecja: Wydzielanie substancji do wnętrza kanalika nerkowego (usuwanie ich)
Mocz ostateczny: Powstaje w wyniku resorpcji i sekrecji – staje się gęstszy i zawiera jedynie zbędne i szkodliwe substancje.
Filtracja zachodzi w ciałku nerkowym, resorpcja i sekrecja w kanalikach nerkowych
osocze zawiera białka, a mocz ostateczny dużo mocznika i soli
ADH – hormon antydiuretyczny
Wazopresyna (ADH) – hormon antydiuretyczny, powoduje zwiększenie wchłaniania zwrotnego wody w kanalikach nerkowych. Reguluje ilość i stężenie wydalanego moczu.
Więcej soli – odwodniony organizm. Mniej – nawodniony.
Antygeny HLA - antygeny zgodności tkankowej. Prezentują limfocytom T obce antygeny. Odpowiadają też za tolerowanie własnych komórek i tkanek.
(antygen - obca substancja ktora organizm zwalcza, zwalczają je przeciwciała)
Konflikt serologiczny
pojawia się, gdy matka ma krew Rh-, a dziecko dziedziczy po ojcu krew Rh+.
Jak do niego dochodzi: Najczęściej podczas porodu krew dziecka miesza się z krwią matki, co stymuluje jej organizm do produkcji przeciwciał.
Główne zagrożenie: W kolejnej ciąży te przeciwciała mogą przeniknąć przez łożysko do krwi dziecka, powodując aglutynację (zlepianie krwinek czerwonych), co grozi zdrowiu i życiu płodu.
Profilaktyka: Współczesna medycyna łatwo temu zapobiega, podając matce (zwykle po porodzie pierwszego dziecka) specjalną immunoglobulinę, która blokuje rozwój przeciwciał.
Temat: Choroby układu moczowego.
1. Diagnostyka chorób układu moczowego:
Zakażenie dróg moczowych (przeziębienie)
przyczyny – zakażenia bakteryjne, rzadziej wirusowe lub grzybicze.
profilaktyka – przestrzeganie zasad higieny miejsc intymnych i picie odpowiedniej ilości wody
Kamica nerkowa – kamienie w nerkach.
przyczyny – przegrzewanie moczu, picie zbyt małej ilości wody.
profilaktyka – picie odpowiedniej ilości wody, jedzenie błonnika, aktywny tryb życia.
Niewydolność nerek – praca nerek jest zaburzona i ograniczona (często dysfunkcja narządu). Niewydolność nerek sprzyja nadciśnieniu.
przyczyny – choroby nerek (kamica nerkowa) lub uszkodzenia nerek na skutek innych chorób.
profilaktyka – Picie dużej ilości wody (ok. 2–2,5 l dziennie), Ograniczenie soli w diecie., Regularne badania moczu, krwi i kontrola ciśnienia.
2. Badanie moczu:
a) Parametry fizykochemiczne:
Barwa moczu — jasnożółta (słomkowa)
Przejrzystość — przejrzysty
Ciężar właściwy — Zależy od zagęszczenia moczu (duży = odwodnienie, mały = niewydolność nerek).
Odczyn (pH) — Wynosi zazwyczaj od 5 do 8 (od 7 w dól kwaśne)
b) Związki chemiczne:
Białko — Nie powinno go być; jego obecność może świadczyć o chorobach np. niewydolności nerek.
Glukoza — Nie powinna występować; jej obecność może oznaczać cukrzycę.
Ciała ketonowe — Pojawiają się przy głodówce, anoreksji lub cukrzycy.
Bilirubina i urobilinogen — Ich podwyższony poziom wskazuje na problemy z wątrobą lub żółtaczkę. Biliburiny powinno być brak a urobiligenu malutko.
c) Osad moczu
Dopuszczalne są śladowe ilości krwinek (erytrocytów, leukocytów) czy komórek nabłonka.
Bakterie: Nie powinny się w ogóle znajdować w osadzie.
Hemodializa
Dializator (używany przy hemodializie) – urządzenie, które filtruje krew poza organizmem za pomocą błony półprzepuszczalnej.
Dializa – filtrowanie krwi, określenie metody filtrowania krwi poza organizmem.
Dializa otrzewnowa – Jest to alternatywa dla klasycznej dializy (wykonywanej w ośrodkach), przeprowadzana zazwyczaj w domu, często w nocy. Funkcję błony półprzepuszczalnej pełni naturalna błona otrzewnowa otaczająca jamę brzuszną. (skóra)
Do jamy brzusznej przez specjalny cewnik wprowadza się płyn dializacyjny, do którego przez błonę otrzewnową przenikają szkodliwe związki z krwi.
