Kasaysayan ng Pambansang Wika ng Pilipinas

Ang Katutubong Pinagmulan

• Ang Filipino bilang isang buhay na wika ay patuloy na nagbabago kasabay ng panahon.
• Noon, ang mga ninuno ng mga Pilipino ay may sistema ng pamumuhay bago naimpluwensiyahan ng iba’t ibang lahi.
• Sinasabing may sinaunang paraan ng pagsulat ang ating mga ninuno na tinatawag na Baybayin.
• Baybayin ang pinaniniwalaang batayan ng sinaunang wika bago ang kolonyal na impluwensya; ang tawag na “Baybayin” ay batay sa salitang “baybay” na nangangahulugang “to spell” sa Ingles.
• Baybayin ay binubuo ng tatlong (3) patinig (vowels) at labing-apat (14) na katinig (consonants).
• Malawak ang tawag na Baybayin, ngunit marami pa ring Pilipino ang tumatawag ng “alibata” rito.

Baybayin (Mga Katangian)

• Baybayin 101:
  • A/E/I o E/I
  • O/U
  • May mga grupo gaya ng Ba Ka Da/Ra Ga Ha, La Ma, Ya NGa, atbp. (pangunahin ay binubuo ng 3 patinig at 14 na katinig).
• Upang maunawaan ang kahalagahan, tandaan na ang Baybayin ay nagsilbing unang opisyal na sistema ng pagsulat bago ang pagsasalin ng alpabetong Romano.

Ang Panahon ng mga Kastila

• Pagdating ng mga Espanyol, unti-unting nawala ang Baybayin at pinalitan ng Alpabetong Romano.
• Ang dahilan: may mga salita na hindi na kayang isulat dahil sa kakulangan ng pantig ng Baybayin.
• Ninais ng mga Espanyol na matutuhan ang wika ng mga katutubo kaya pinag-aralan nila ito kasabay ng pagpapalaganap ng Kristiyanismo.
• Dito itinuro ang Abecedario na hango sa Alpabetong Romano.

The Spanish Alphabet (Abecedario)

• Nagkaroon ng listahan ng mga titik at pagbigkas sa wikang Espanyol, kabilang ang mga kahulugan ng bawat titik (halimbawa: a, be, ce, de, eh, ele, eme, ene, o, pe, te, u, ve, doble ve, zeta, atbp.).
• Layunin: gamitin bilang midyum ng pagtuturo at pagsulat.

Mga Diksyunaryo at Gramatika (Mga Misyonerong Kastila)

• 1. Vocabulario dela Lengua Tagala (1613) – unang talasalitaan sa Tagalog na sinulat ni Padre Pedro San Buenaventura.
• 2. Vocabulario dela Lengua Pampango (1732) – unang aklat pangwika sa Kapampangan ni Padre Diego Bergano.
• 3. Vocabulario dela Lengua Bisaya (1711) – sinulat ni Mate Sanchez.

Saligang Batas ng Biak-na-Bato (1897)

- Itinatadhana na ang wikang Tagalog ang magiging opisyal na wika ng mga Pilipino.

Ang Panahon ng mga Amerikano

• Inilatag ang Ingles bilang opisyal na wika (early colonial administration).
• Ingles ang midyum na ginamit sa pagtuturo sa mga paaralan; ang mga unang guro ay mga sundalong Amerikano na tinatawag na Thomasites.

Mga Ugnay na Batas at Pag-aaral

• $Batas ext{ }74$ – itinakda noong $1901$ ng Philippine Commission ang Ingles bilang opisyal na wika at gagamitin bilang wikang panturo.
• 1925 – Monroe Educational Survey Commission: natuklasan na hindi matagumpay ang pagtuturo gamit ang Ingles.
• 1931 – Iminungkahi ni Butte na gamitin ang mga wikang bernakular bilang midyum sa pagtuturo.

Ang Panahon ng Komonwelt

• Pinangunahan ni Pangulong Manuel L. Quezon ang pagkakaroon ng wikang magiging batayan ng pambansang wika.

Mga Batayang Dokumento at Institusyon

• Artikulo Blg. XIV, sek.3 ng Saligang Batas ng $1935$ – Kongreso ay gagawa ng hakbang tungo sa pagpapatibay at pagpapaunlad ng isang wikang pambansa na ibabatay sa isa sa umiiral na katutubong wika; Ingles at Kastila ay mananatiling opisyal hangga’t wala pang ibang batas.
• Nobyembre $13, 1936$ – Itinatag ang Surian ng Wikang Pambansa (SWP), na kalauna’y naging Linangan ng mga Wika sa Pilipinas (LWP) at ngayon ay Komisyon ng Wikang Filipino (KWF). Binibigyan ng kapangyarihan ang SWP/LWP/KWF na magsagawa ng pag-aaral sa lahat ng wikang sinasalita sa kapuluan.
• Batas Komonwelt Blg. 184 – nagtatag ng mga haligi para sa pagpapatupad ng pambansang wika.
• 1937 EO Blg. 134 – ipinalabas noong Disyembre 30, 1937, na nagsasabing Tagalog ang magiging batayan ng wikang pambansa.
• Jaime C. de Veyra (Bisayang Samar) – Tagapangulo; Cecilio Lopez (Tagalog) – Kalihim; Santiago A. Fonacier (Ilokano); Felimon Sotto (Bisayang Cebu); Felix S. Salas Rodriguez (Hiligaynon); Casimiro F. Perfecto (Bikolano).

Kautusang Tagapagpaganap, Wikang Pambansa

• 1937 EO 134 – Tagalog ang batayan ng wikang pambansa.
• Batayan ng pagpili:
  • Mas marami ang nagsasalita at nakauunawa ng Tagalog kumpara sa ibang wika.
  • Madaling matutuhan ang Tagalog dahil sa pagbasa at pagsulat ay pareho ang baybay sa kanyang baybay.
  • Ginagamit ang Tagalog sa Maynila, sentro ng kalakalan.
  • May historikal na basehan dahil ito ang wikang ginamit sa Himagsikan na pinamunuan ni Andres Bonifacio.
  • May mga aklat ng gramatika at diksyunaryo ng Tagalog.

Diksyunaryo at Balarila

• 4. Kautusang Tagapagpaganap Blg. 263 – Diksyunaryong Tagalog-Ingles at Balarila ng Wikang Pambansa (Disyembre 30, 1939) ni Lope K. Santos.
• 5. Sirkular Blg. 26, s. 1940 – itinuturo ang wikang pambansa sa mga paaralang publiko at pribado; itinuturo sa ika-4 na taon ng mataas na paaralan at sa ikalawang taon ng Paaralang Normal; nilagdaan nina Jorge Bocobo (Kalihim ng Pagtuturong Pambayan) at Celedonio Salvador (Direktor ng Edukasyon) noong Hunyo 19, 1940.

Pag-angat ng Pambansang Wika

• Batas Komonwelt Blg. 570 – pinagtibay ng Pambansang Asemblea na kinikilala ang Pambansang Wika bilang isa sa mga opisyal na wika ng Pilipinas pagsapit ng Hulyo 4, 1940.
• Dahilan para kay Quezon:
  • Pambansang wika bilang pagkakakilanlan ng bansa.
  • Naantig ang pagkakaisa at pagkakakilala.
• Si Quezon ay kinilala bilang Ama ng Wikang Pambansa.
• Si Lope K. Santos ay tinaguriang Ama ng Balarila dahil sa ABAKADA.

ABAKADA

• Itinatag ng: Lope K. Santos atbp.; binubuo ng $20$ titik: $5$ patinig at $15$ katinig.
• Ang pangalang ABAKADA ay hinango sa unang $4$ na titik na bumubuo rito.

Ang Panahon ng mga Hapon

• Ikalawang Digmaang Pandaigdig: nailagay sa tingin na hindi pa lubusang nagtatagal ang pambansang wika bilang midyum ng pagtuturo; nasakop ang Pilipinas at ipinatupad ang wikang Niponggo at wikang pambansa.
• Napilitan ang mga manunulat na gamitin ang wikang pambansa; umunlad ang panitikang Pilipino. Tinawag itong “Gintong Panahon ng Panitikang Pilipino.”

Mga Ahensiya at Proyekto ng Hapón

• Order Militar Blg. 13 (Hulyo 19, 1942) – wikang Hapon at Tagalog bilang opisyal na mga wika.
• KALIBAPI (Kapisanan sa pagLilingkod sa Bagong Pilipinas) – layong maitaguyod ang edukasyon, moral na re-orientasyon, at mapalaganap ang wikang Pilipino sa buong kapuluan kasama ang Surian ng Wikang Pambansa.

Mga Malalim na Pagninilay at Repleksyon

• Ano ang kahalagahan ng pagkakaroon ng pambansang wika para sa isang bansa? (Mahalagang katanungan)
• Ang kasaysayan ng wika ay nakaugnay sa kolonyalismo, pambansang identidad, at edukasyon.
• Ang paglipat mula Baybayin patungo sa Albabetong Romano ay hindi lamang tungkol sa pagsulat kundi tungkol din sa pagbuo ng pambansang wika na maaaring maunawaan at maipahayag ng mas malawak na populasyon.
• Ang pagkakaroon ng isang opisyal na wika at wikang pambansa ay may malaking epekto sa edukasyon, komunikasyon, at pambansang pagkakaisa.

Pangkalahatang Konteksto at Kahalagahan

• Ang kasaysayan ng pambansang wika ay sumasalamin sa kolonyal na kasaysayan at sa pagsisikap ng mga Pilipino na magkaroon ng sariling identidad.
• Ang pag-usbong ng pambansang wika ay nagtatampok ng interbensyon ng mga institusyon (SWP/LWP/KWF, Komonwelt laws, atbp.) at ng mga pangunahing lider tulad ni Quezon at ni Lope K. Santos.
• Ang pag-unlad ng wika ay may praktikal na aspeto (pagkatuto, diksyunaryo, balarila, pagtuturo) at etikal na dimensyon (paghahanap ng pagkakakilanlan, inclusivity ng iba't ibang wika).

Mga Dahilan Kung Bakit Tagalog ang Napiling Batayang Wika

• Dahil mas marami ang nagsasalita at nakauunawa sa Tagalog.
• Madaling matutuhan dahil sa pagtutugma ng baybay at bigkas.
• Tagalog ang ginagamit sa Maynila, sentro ng kalakalan.
• May historikal na basehan bilang wikang ginamit sa Himagsikan.
• May mga aklat na panggramatika at diksyunaryo ng Tagalog.

Mga Importanteng Taon at Dokumento (Bilang Quick Reference)

• $1613$: Vocabulario dela Lengua Tagala (Tagalog) ni Padre Pedro San Buenaventura.
• $1711, 1732, 1613, 1732$: Diksyunyo ng iba’t ibang wika (Bisaya, Pampango).
• $1897$: Biak-na-Bato – Tagalog bilang opisyal na wika.
• $1901$: Batas 74 – Ingles bilang opisyal na wika at midyum ng pagtuturo.
• $1925$: Monroe Educational Survey Commission.
• $1931$: Iminungkahi ni Butte ang paggamit ng wikang bernakular.
• $1935$: Saligang Batas; Artikulo XIV, Sec. 3.
• $1936$: SWP/LWP, kalaunan ay KWF.
• $1937$: Kautusang Tagapagpaganap Blg. 134 – Tagalog bilang batayan ng pambansang wika.
• $1939$: Kautusang Blg. 263 – Diksyunaryo Tagalog-Ingles at Balarila.
• $1940$: Sirkular Blg. 26; Batas Komonwelt Blg. 570.
• $1940/1942$: Abakada; 20 titik (5 patinig, 15 katinig).
• $1942-1945$: Panahon ng mga Hapón; Gintong Panahon ng Panitikang Pilipino.

ILANG DAHILAN KUNG BAKIT TAGALOG ANG NAPILING BATAYANG WIKA (mula sa source):
1) Mas marami ang nakapagsasalita at nakauunawa ng Tagalog.
2) Mas madaling matutuhan ang Tagalog dahil sa pagkakapareho ng baybay at bigkas.
3) Tagalog ang ginagamit sa Maynila at sentro ng kalakalan.
4) May historikal na basehan dahil sa gamit nito sa Himagsikan.
5) May mga aklat panggramatika at diksyunaryo ng Tagalog.

Konklusyon

• Ang kasaysayan ng pambansang wika ay hindi lamang teknikal na usapin sa pagsulat o pagtuturo; ito rin ay refleksyon ng pagkakakilanlan, pag-unlad ng edukasyon, at pambansang identidad.
• Ang pag-usbong ng pambansang wika ay nagdulot ng mas malawak na pagkatuto at mas malalim na literasiya, na sinimulan ng mga institusyon at pinagtibay ng mga makasaysayang desisyon at batas.