Milli Mücadele Dönemi Notları
Milli Mücadele'nin Kuruluş Dönemi
- Milli Mücadele'nin hazırlık ve oluş bölümlerinden sonraki dönemdir.
- Hazırlık bölümünde, Türk halkını vatanın bütünlüğüne ve milletin istiklaline yönelik tehlikelere inandırma amaçlanmıştır.
- Oluş döneminde, işgal ve istilayı sona erdirme mücadelesi verilmiştir ve bu mücadele Büyük Taarruz'un zaferi ve Lozan Antlaşması ile tamamlanmıştır.
- Kuruluş dönemi, Türk toplumunun ve devletinin siyasi ve toplumsal yeniden yapılanma sürecidir.
- Bu dönemde başlayan uygulamalar Atatürk İnkılapları olarak adlandırılır.
- Dersin adı tarihsel olarak Türk İnkılabı, Türk İnkılabı Tarihi veya Büyük Türk İnkılabı olarak geçmiştir ve günümüzde Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi olarak bilinir.
Egemenlik Kavramındaki Değişim
- Osmanlı reformlarından gelen bir gelenek devam etmiştir.
- Anadolu'da Erzurum ve Sivas Kongreleri ile heyet-i temsiliye'nin varlığı, egemenlik kavramının el değiştirmesine işaret etmiştir.
- Amasya Genelgesi'nde vatanın bütünlüğü ve milletin istiklali tehlikede olarak belirtilmiş ve İstanbul Hükümeti'nin acz içinde olduğu vurgulanmıştır.
- Erzurum ve Sivas Kongreleri, İstanbul Hükümeti'nin otoritesine rağmen toplanmış ve milletin temsilcileriyle müdafaa kararları alınmıştır.
- Amasya görüşmeleri sırasında İstanbul Hükümeti, Anadolu'da doğan iradeyi hukuken tanımıştır.
- TBMM'nin ilk kararlarında hükümet kurmanın gerekliliği belirtilirken, geçici bir hükümet reisi veya padişah kaymakamı atanmasının doğru olmadığı ifade edilmiştir.
- Bu durum, Türk milletini temsil iddiasından doğan bir egemenlik mücadelesini yansıtır.
- Osmanlı İmparatorluğu'nun teokratik, monarşik yapısının aksine, TBMM'nin üstünde bir kuvvetin olmadığı belirtilerek yeni bir anayasa hazırlanmıştır.
- 20 Ocak 1921'de kabul edilen anayasanın ilk maddeleri hakimiyetin kayıtsız şartsız millete ait olduğunu, kanun yapma ve yürütme yetkisinin TBMM'de olduğunu ve milletin yegane temsilcisinin meclis olduğunu belirtir.
- Bu maddeler, egemenlik çekişmesini ve Anadolu'da merkezileşen bir egemenliği meşru hale getirme çabasını gösterir.
- TBMM, askeri başarılarıyla varlığını kabul ettirirken, padişah üzerindeki başkomutanlık yetkilerini Mustafa Kemal Paşa'ya vermiştir.
- 5 Ağustos 1921'de çıkarılan Başkomutanlık Yasası ile Mustafa Kemal Paşa başkomutan atanmış ve meclis yetkileri Paşa tarafından kullanılmıştır.
Anadolu'da Yeni Siyasi İrade
- Anadolu'da yeni bir siyasi irade doğmuştur ve çeşitli iç ve dış baskılarla yok edilmeye çalışılmışsa da her geçen gün güçlenmiştir.
- Yüzyılların birikimi ve çağdaşlaşma tecrübesi bu iradenin temelini oluşturmuştur.
- Osmanlı Devleti, son girdiği savaşta yenilmiş ve siyasal varlığını kendi imzaladığı belgelerle sona erdirmiştir.
- İstanbul'un kaybedilmesi ve diğer toprak kayıpları, Osmanlı'nın kazandıklarını bitirdiğini göstermiştir.
- İstanbul, İzmir ve Bursa gibi şehirler Ankara tarafından yeniden Türkiye yapılmıştır.
- Bu durum, Osmanlı'nın çöküşü ve yeni Türkiye'nin doğuşunu simgeler.
- Milli Mücadele Dönemi askeri ve siyasi bakımdan büyük bir başarıyla tamamlanmış ve kuruluş dönemi başlamıştır.
- Osmanlı İmparatorluğu'nun çöküşünün ardından, Milli Mücadele ile kazanılan zaferler üzerine yeni bir devlet kurulmuştur.
- Sakarya Muharebesi'nin kazanılması, Sevr'in ortadan kalkmasını ve bugünkü Türkiye Cumhuriyeti'nin doğuşunu sağlamıştır.
- Aksi takdirde, Sevr'in tayin ettiği statüye razı bir şekilde küçük bir alanda yaşamaya mahkum olunacaktı.
- Osmanlı Devleti, imparatorluktan cumhuriyete giden yolda önemli bir dönüşüm yaşamıştır.