Tkanki roślinne (copy)
Tkanki twórcze
Tkanki twórcze (merystemy) są zbudowane z żywych komórek. Komórki te mają cienkie, pierwotne ściany komórkowe, duże jądra i kilka małych wakuol, regularnie się dzielą. W wyniku podziałów powstają komórki potomne, które ulegają specjalizacji i tworzą tkanki stałe. Dzięki temu zachodzi wzrost organów lub tworzą się nowe.
- wzrost dyfuzyjny ograniczony - zachodzi w lisciach, kwiatach i owocach. Odbywa się we wszystkich miejscach organu i ustaje, gdy organ osiągnie odpowiednią wielkość i kształt.
- wzrost zlokalizowany nieograniczony - zachodzi w korzeniach i łodygach, odbywa się w określonych miejscach przez całe życie rośliny.
Merystemy pierwotne
Wykazują aktywność już od stadium zarodkowego rośliny. Należą do nich:
- merystemy wierzchołkowe (stożki wzrostu) na szczytach łodyg i korzeni - wydłużanie i przyrost na grubość łodyg i korzeni, dzięki temu organy uzyskują pierwotna budowę anatomiczna.
U niektórych wzrost łodyg zapewniają
- merystemy wstawowe - są rozmieszczone wzdłuż łodygi u podstaw międzywęźli.
Merystemy wtórne
Powstają z tkanek stałych, które odzyskują zdolność do podziału:
- merystemy boczne - miazga (kambium) i miazga korkotworcza (felogen).
1. Miazga wytwarza nowe komórki tkanki przewodzącej, co powoduje wtórny przyrost łodygi i korzeni na grubość.
2. Miazga korkotwórcza wytwarza elementy wtórnej tkanki okrywającej korkowicy. Dzięki nim łodygi i korzenie uzyskują wtórną budowę anatomiczna:
- tkanka przyranna (kalus) - występuje w miejscach uszkodzenia rośliny i je zasklepia
- tkanka zarodnikotworcza (archesporialna) - występuje w zarodniach, uczestniczy w wytwarzaniu zarodników.
Tkanki okrywające
Występują na powierzchni wszystkich organów roślinnych. Są naturalnymi barierami ochronnymi, które zabezpieczają przed zmianami składu chemicznego, uszkodzeniami i chorobami. Pośredniczą też w wymianie substancji między wnętrzem rośliny i środowiskiem zewnętrznym. Należą do nich:
- skórka - pierwotna tkanka okrywająca, tkanka żywa. Skórka organów generatywnych, liści i łodygi to epiderma, a skórka korzeni to ryzoderma.
- korkowica - wtórna tkanka okrywająca, niejednorodna, częściowo martwa.
Epiderma
U większości roślin zbudowana z jednej warstwy żywych komórek . Zewnętrzne ściany grubsze i powleczone warstwą kutyny (hydrofobowej substancji lipidowej) - warstwa ta to kutykula i chroni ona roślinę przed nadmiernym wyparowywaniem wody, chorobami i urazami mechanicznymi.
U niektórych gatunków jest pokryta warstwą wosków, które odbijają światło słoneczne i chronią przed nadmierną transpiracją.
Wymiana gazowa zachodzi przez aparaty szparkowe, które są zbudowane z dwóch komórek szparkowych rozdzielonych szparką. Szparki mogą się otwierać lub zamykać w zależności od warunków, kontrolując transpirację. U większości roślin występują one na liściu.
Ryzoderma
Okrywa korzenie roślin. Jej komórki wytwarzają włośniki (długie wyrostki), które zwiększają powierzchnię chłonną korzenia, a tym samym wydajność pobierania wody przez roślinę. Chronią wewnętrzne tkanki korzenia.
Korkowica
Jest tkanką niejednorodną zbudowaną z komórek żywych i martwych. Okrywa organy o budowie wtórnej.
Okrywa korzenie i łodygi roślin drzewiastych. Jej główna warstwa jest korek, chroni on wnętrze organu przed utratą wody, uszkodzeniami i wpływem niekorzystnych temperatur. Wymiana gazowa w nich jest możliwa dzięki występowaniu przetchlinek (miejsc, w których między luźno ułożonymi komórkami występują obszerne przestwory międzykomórkowe).
Wytwory epidermy
- żywe włoski czepne - umożliwiają owijanie się pędów rośliny wokół podpory
- kolce - sztywne, ostre, chronią roślinę przed roslinozercami
- martwe włoski kutnerowate - chronią przed nadmiernym wyparowywaniem wody i zmianami temperatury
- żywe włoski parzące - chronią przed roslinozercami
Tkanki miękiszowe
Znajdują się we wszystkich organach rośliny i zazwyczaj stanowią ich główna część. Należą do tkanek stałych, ale mają zdolność podziałów i często dają początek merystemom wtórnym. Zbudowane z żywych cienkościennych komórek zawierających duże wakuole. Dzieli się je na:
- miękisz asymilacyjny - zawiera liczne chloroplasty, w których zachodzi fotosynteza. Występuje w lisciach i lodyzkach mchu i w lisciach i łodygach roślin naczyniowych. Wyróżnia się miękisz palisadowy, gąbczasty i wieloramienny.
- miękisz spichrzowy - jest magazynem substancji zapasowych, głównie skrobi. Występuje w organach spichrzowych roślin. Jego odmiana jest miękisz wodny.
- miękisz zasadniczy - wypełnia przestrzenie między innymi tkankami. Występuje głównie w młodych lodygach i korzeniach.
- miękisz powietrzny (aerenchyma) - występuje w organach roślin wodnych. Ma duże przestwory międzykomórkowe, w których gromadzą się gazy niezbędne do przemian metabolicznych. Ułatwia unoszenie się pędów w wodzie.
Tkanki wzmacniające
Umożliwiają one funkcjonowanie roślin w warunkach małej gęstości powietrza i porywistych wiatrów. Chronią rośliny przed złamaniem, zgnieceniem, rozerwaniem.
- Kolenchyma - występuje głównie w rosnących pędach roślin U roślin dojrzałych występuje w częściach łodyg i w ogonkach liściowych, którym nadaje elastyczność. W jej komórkach znajdują się protoplasty i ściany komórkowe.
- Sklerenchyma - występuje zazwyczaj w dojrzałych korzeniach i lodygach roślin. Otacza struktury o szczególnym znaczeniu fizjologicznym m.in. wiązki przewodzące, oraz zarodki roślinne (jako składnik lupin nasion i owocni). W jej skład wchodzą dwa typy komórek: włókna skletenchymatyczne (długie, cienkie, ostre na końcach) i sklereidy (roznoksztaltne).
Tkanki przewodzące
Ich funkcją jest transport wody i soli mineralnych i związków organicznych między organami rośliny. Wyróżnia się dwa rodzaje: drewno i łyko.
Drewno
Drewno (ksylem) przewodzi wodę z solami od korzeni do pędów rośliny. Jest tkanką niejednorodną. Za transport wody odpowiadają cewki lub naczynia. Ich ściany są wysycone ligniną, która uniemożliwia przyleganie wody do powierzchni ścian i jej pionowy transport. Nadaje również twardość i odporność.