Ustrój monarchii parlamentarnej w Anglii

<<WCZEŚNIEJSZA HISTORIA ANGLII<<

• Wojna Dwóch Róż
    * Tudorowie na tronie
• przemiany gospodarcze w XIV w.
    * giełda w Londynie
    * miasta stonks
• Henryk VIII
    * reformacja - anglikanizm, Akt Supremacji
    * Thomas More
• Wielka Elka 1558 - 1603
    * girlbossiara
    * “39 artykułów”
    * pokonała Filipa II
• walka o hegemonię w Europie - Anglia chciała balansu

<<DYNASTIA STUARTÓW<<

• Tudorowie wygasają na Elce
• 1603 - wbija szkocki król Jakub IV i zostaje Jakubem I Stuartem
• prowadzi to do konfliktu religijnego

<<KONFLIKTY RELIGIJNE W ANGLII<<

1605 - “Gunpowder”

• spisek prochowy
• chcieli wysadzić w powietrze króla i parlament

ANGLIKANIE vs PURYTANIE (prezbiterianie i independienci)

• purytanie chcieli oczyszczenia z katolicyzmu
• powoli opuszczali Anglię - płynęli do Nowego Świata
    * pierwsi pielgrzymi
    * 1620 - “Mayflower”

<<SPOŁECZEŃSTWO ANGIELSKIE<<

→ monarchia absolutna - Stuartowie vs monarchia parlamentarna - MCL

→ Izba Lordów - parlament vs Izba Gmin

→ anglikanie vs purytanie

→ nobility vs gentry

→ monopole dla uprzywilejowanych vs liberalizm gospodarczy (wolny rynek + konkurencja)

→ burżuazja dworska vs średnia burżuazja (yeomeni - wolni chłopi, właściciele owiec)

→ feudalny porządek społeczny vs nowożytny porządek społeczny (wczesny kapitalizm)

merkantylizm - doktryna ekonomiczno-polityczna, zgodnie z którą posiadanie kruszców szlachetnych oznacza bogactwo

<<GENEZA KONFLIKTU WEWNĘTRZNEGO W ANGLII<<

• unia personalna Szkocji i Anglii
    * Jakub I i Karol I dążyli do monarchii absolutnej
    * konflikt z parlamentem
• głupia polityka zagraniczna Karola I
    * brak poparcia dla prześladowanych hugenotów
    * potem wsparli i nic nie zyskali
• konflikt nobility z gentry
• podział religijny

<<WOJNA DOMOWA W ANGLII<<

1628 - petycja o prawach parlamentu

• podatki ustala jedynie parlament
• Karolek odrzuca i rozwiązuje parlament

1629 -1640 - tyrania Karola I

• brak parlamentu
• fiskalizm królewski - dużo podatków (głównie te pośrednie)

1638 - powstanie w Szkocji

• “powołajmy parlament”

1640 - PARLAMENT KRÓTKI

• rozwiązany przez króla, bo nie dostał uchwalonych podatków

1640 - 1653 - PARLAMENT DŁUGI

• nie udało się go rozwiązać
• uchwalenie WIELKIEJ REMONSTRACJI - 1641
    * kontrola nad finansami
    * zniesienie sądów specjalnych
    * ograniczenie biskupów
    * powoływanie ministrów przez parlament
• uznanie Karola I za zdrajcę
• ścięcie doradców króla - lorda Strafforda i arcybiskupa Landa

1642 - nieudana próba zamachu stanu przez króla

• ucieczka z Londynu
• początek wojny

KAWALEROWIE vs ARMIA NOWEGO WZORU (okrągłogłowi)

→ konflikt objął: antycromwellową Irlandię oraz procromwellową Szkocję

→ król nie ma kasy, ale ma rycerzy

I FAZA WOJNY - I nowożytna rewolucja

• 1642-1646
• 1644 - klęska króla w bitwie pod Marston Moor
    * dowództwo Olivera Cromwella
• 1645 - bitwa pod Naseby
• Szkocja zdradza swego króla

II FAZA WOJNY

• 1647 - 1649
• król przegrywa
• 1648 - bitwa pod Preston
    * uwięzienie króla
• PARLAMENT KADŁUBOWY
    * król zostaje ścięty zgodnie z wyrokiem trybunału - 1649
    * I nowożytny sąd, przed którym stanął król

<<RZĄDY DYKTATORA REPUBLIKI - OLIVER CROMWELL<<

• Anglia republiką
• stłumione powstania w Irlandii i Szkocji
• UNIA POLITYCZNA Irlandii, Szkocji i Anglii
• hasła powstańcze wewnątrz burżuazyjnej armii Cromwella
    * LEWELLERZY
      * powszechne prawo wyborcze
      * równość wobec prawa
    * DIGGERZY
      * hasła utopijne “nikt nie powinien posiadać więcej ziemi niż sam jest w stanie uprawiać”
      * podział ziemi między bezrolnych chłopów

  → krwawo pokonani przez Cromwella

• 1651 - AKT NAWIGACYJNY
    * zakaz handlu cudzoziemców z koloniami angielskimi bez zgody parlamentu
    * zakaz wwozu towarów kolonialnych na obcych statkach
    * uderza w potężną Holandię
    * polityka protekcjonistyczna
• 1653 - Cromwell LORDEM-PROTEKTOREM
    * ograniczenie roli parlamentu
    * rozwiązanie Parlamentu Kadłubowego

<<RESTAURACJA MONARCHII W ANGLII<<

• mamy dzieci Karola
    * Karol II
    * Jakub II
    * Maria!
      * wyszła za tego WILHELMA ORAŃSKIEGO
• represje króla wobec “królobójców”
    * generał George Monk
    * sprofanowanie zwłok Cromwella
• dwa stronnictwa polityczne
    * TORYSI - konserwatyści
    * WIGOWIE - liberałowie
• 1679 - Habeas Corpus ACt
    * gwarancja nietykalności osobistej

<<“BEZKRWAWA REWOLUCJA”<<

1660 - koronacja Karola II

1665-1688 - próba przywrócenia silnej pozycji przez Jakuba II

1688 - bezkrwawa rewolucja

• abdykacja Jakuba II
• WILHELM III ORAŃSKI x MARIA STUART (kuzyni bleee)

1689 - koronacja Wilhelma

1689 - Deklaracja Praw Narodu Angielskiego (Bill of Rights)

• król ograniczony przez regularnie zwoływany parlament
• w zasadzie artykuły henrykowskie
• ANGLIA MONARCHIĄ PARLAMENTARNĄ

<<KONSEKWENCJE WOJNY DOMOWEJ I CHWALEBNEJ REWOLUCJI<<

• wojna domowa:
    * czasowe obalenie monarchii
    * republika przez 11 lat
    * parlament stonks
    * ekspansja na Szkocję i Irlandię
    * ruchy społeczne
    * reforma angielskiej armii
• rewolucja
    * angielski system ustrojowy - zmiany
    * burżuazja stonks

<<JOHN LOCKE<<

• 1690 - “Dwa traktaty o rządzie”
• republika
• prawo do obalenia króla
• WOLNOŚĆ
• liberalizm

<<MONARCHIA PARLAMENTARNA<<

1689 - Akt tolerancyjny

• Wille III Orański
• z wyłączeniem katolików

1694 - Bank Anglii

1695 - zniesienie cenzury

→ Wille i Marysia zmarli bezpotomnie

→ kurową Anglii - Anna the sister

1701 - Akt o następstwie tronu

• kontrasygnata ministrów
• odpowiedzialność przed parlamentem