Gram-ujemne Pałeczki Jelitowe (fermentujące)

Typy patogenów:

• Oportunistyczny:

  • Enterobacter

  • Escherichia

  • Klebsiella

  • Morganella

• Bezwzględny patogen:

  • Salmonella

  • Shigella

  • Yersinia

Struktura Antygenowa Pałeczek Jelitowych

Rodzaje antygenów:

• K Ag (antygen kapsułkowy) - istotny w identyfikacji oraz w odpowiadaniu na mechanizmy obronne gospodarza, wpływa na zdolność bakterii do wywoływania chorób.

• H Ag (antygen rzęskowy) - determinujący ruchliwość bakterii, co jest kluczowe w inwazji i kolonizacji.

• Vi Ag (antygen wirulencji) - istotny w patogenezie, szczególnie w kontekście Salmonella typhi, który pomaga unikać odpowiedzi immunologicznej.

• O Ag (antygen somatyczny) - stosowany w typowaniu serologicznym bakterii.

Escherichia coli

Mikrobiota przewodu pokarmowego:Escherichia coli jest kluczowym składnikiem mikrobioty przewodu pokarmowego człowieka, gdzie pełni rolę nie tylko w procesach metabolicznych, ale także w ochronie przed patogenami poprzez tłumienie wzrostu niepożądanych mikroorganizmów.

Źródło zakażenia:Człowiek, zwierzęta, woda, ziemia oraz środowisko szpitalne są głównymi źródłami zakażeń E. coli.

Szczepy chorobotwórcze:Serotypy: ETEC (enterotoksynogenne), EAEC (enteroagregacyjne), DAEC (adhezyjne), EPEC (enteropatogenne), VTEC/STEC (enterohemoryczne), EIEC (enteroinwazyjne).

Postacie kliniczne zakażeń:

• Zakażenia przewodu pokarmowego: biegunkowe zapalenia jelit

• Wewnątrzbrzuszne: infekcje abscesów

• Zakażenia pozaprzywodowe: zapalenia układu moczowego, zapalenia płuc

• Zakażenia miejsca operowanego: ryzyko zakażenia ran w czasie operacji

• Zapalenie płuc: przypadki u osób immunokompetentnych i immunokompromitowanych

• Sepsa: w wyniku rozprzestrzenienia bakterii do krwiobiegu

• Uropathogenic E. coli (UPEC): odpowiedzialne za zakażenia dróg moczowych, mogą powodować piłomorfię

• Neonatal Meningitis E. coli (NMEC): odpowiedzialne za zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u noworodków, co prowadzi do poważnych powikłań neurologicznych.

Salmonella

Rodzaj: Salmonella Gatunki: S. enterica, S. bongor

iZakażenia drogą fekalno-oralną: główne źródło zakażeń - w tym przypadki duru brzusznego i salmonellozy

Rezerwuar: zwierzęta (głównie ptaki, ssaki), środowisko (gleba, woda).

Czynniki chorobotwórczości:

• Endotoksyna (LPS): wywołuje reakcje zapalne

• Inwazyny: umożliwiają penetrację błon komórkowych

• Antygen Vi: wspomaga w identyfikacji szczepów patogennych.

• S. Typhi (dur brzuszny) oraz inne serowary wywołujące rozmaite zakażeniaLeczenie: ciprofloksacyna, ceftriakson, kotrimoksazol, azytromycyna - dobór leków zależy od lokalnej wrażliwości bakterii.

Shigella

Rodzaje: Shigella dysenteriae, S. flexneri, S. boydii, S. sonneiZakażenia drogą fekalno-oralną: związane z niską dawką zakaźną, co prowadzi do łatwego rozprzestrzenienia w populacji (np. w obozach, krajach o niskich standardach sanitarnych).

Czynniki zjadliwości:

• Toksyna Shiga: prowadzi do ciężkich uszkodzeń układu pokarmowego i może wywoływać powikłania neurologiczne.

• System sekrecyjny typu 3: wspomaga transport białek wydalanych przez bakterie, co zwiększa ich zjadliwość.

• Leczenie: fluorochinolony, erytromycyna - stosowanie antybiotyków powinno być przemyślane, ze względu na ryzyko selekcji opornych szczepów.

Klebsiella

Rodzaj: Klebsiella pneumoniae, K. oxytocaCzynniki zjadliwości:

• Polisacharydowe otoczki: poprawiają kolonizację i zwiększają oporność na układ immunologiczny

• LPS: twór wywołujący reakcje zapalne

• Adhezyny: pełnią kluczową rolę w przyczepności do nabłonka.Rezerwuary: przewód pokarmowy, skóra, gardło.

Najczęstsze zakażenia:

• Zapalenie płuc: szczególnie u pacjentów z osłabionym systemem odpornościowym.

• Zakażenia wewnątrzbrzuszne: mogą prowadzić do poważnych powikłań.

• Sepsa: wynikające z systemowego rozprzestrzenienia bakterii.

Enterobacter

Gatunek: Enterobacter cloacaeMożliwe zakażenia endogenne:Związane z kolonizacją szpitalną, często w warunkach immunosupresyjnych.Źródło zakażenia:Cewniki, dren, miejsca kolonizacji, przeszczepy.

Proteus

Gatunki: Proteus mirabilis, P. vulgaris, P. penneriZakażenia dróg moczowych:Są oparte na umiejętności ruchu, co ułatwia migrację bakterii do dróg moczowych.

Tlenowe Pałeczki Gram-ujemne (pałeczki niefermentujące)

Rodzaj: Pseudomonas, Stenotrophomonas, Acinetobacter

Pseudomonas aeruginosa:

Występowanie: środowisko naturalne oraz w warunkach szpitalnych - patogen oportunistyczny, szczególnie w przypadku pacjentów z osłabionym układem odpornościowym.

Czynniki wirulencji:

• LPS: odpowiedzialny za wywoływanie reakcji zapalnych.

• Egzotoksyny: wpływają na komórki gospodarza, prowadzą do uszkodzenia tkanek.

• Szerokie spektrum enzymów degradujących: ułatwiają rozkład wielu związków chemicznych, co sprzyja ich przeżyciu.

• Zakażenia: bakteriemia, zapalenie płuc, zakażenia ran oparzeniowych - wywołują trudne do leczenia infekcje.

Stenotrophomonas maltophilia:

Leki: kotrimoksazol, lewofloksacyna

Zakażenia: zarówno szpitalne, jak i pozaszpitalne, mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób z chorobami podstawowymi.

Acinetobacter:

• Otoczki ochronne: wspierają przeżywalność w trudnych warunkach.

• Enzymy lityczne oraz oporność na wiele leków: powodują trudności w leczeniu, prowadząc do dużej śmiertelności w przypadku zakażeń szpitalnych. Zakażenia: dróg oddechowych, dróg moczowych, bakteriemia - te infekcje są alarmujące w kontekście wzrastającej liczby szczepów opornych na antybiotyki

Gatunki: A. baumannii, A. calcoaceticus, A. lwoffii