Wykład 2–3: Krtań, Drogi oddechowe i Narządy oddechowe – słownictwo

Krtań - przegląd struktury i funkcji (Wykład 2)

• Kształt trójściennej piramidy; tylna część sąsiaduje z częścią krtaniową gardła.

• Ściany boczne biegną ku przodowi, tworząc krawędź – u mężczyzn na szyi widoczna jako jabłko Adama.

• Otwór górny krtani (wejście do krtani) ograniczony od przodu nagłośnią, a bocznie i od tyłu przez fałdy nalewkowo-nagłośniowe.

• Krtania położona w szyi; kość gnykowa zawieszona na mięśniach – ważna dla stabilizacji mięśni dna jamy ustnej.

• Elementy szkieletu krtani: chrząstki krtani (parzyste i nieparzyste) oraz kość gnykowa.

• Budowa chrząstek:

  • Chrząstka nalewkowata (cartilago arytenoidea) – parzysta; budowa: wierzchołek, podstawa; wyrostek głosowy (przyśrodkowo), wyrostek mięśniowy (bokiem).

  • Chrząstka różowata (corniculate cartilage) – gra rolę w przekazywaniu napinania.

  • Chrząstka klinowata (cuneiform) – położona na fałdzie nalewkowo-nagłośniowym.

  • Chrząstka tarczowata (cartilago thyroidea) – nieparzysta; największa; składa się z dwóch płytek połączonych pod kątem tworząc wyniosłość krtaniową; dwa rogi (górne/dolne); dolny róg ma powierzchnię stawową dla stawu pierścienno-tarczowego; górny brzeg zrośnięty z błoną tarczowo-gnykową; dolny brzeg z więzadłem pierścienno-tarczowym (więzozrost).

  • Chrząstka pierścieniowata (cartilago cricoidea) – nieparzysta; element przedni – łuk; tył – płytka z powierzchniami stawowymi: powierzchnia nalewkowa (dla stawu pierścienno-nalewkowego) i tarczowa (dla stawu pierścienno-tarczowego).

  • Chrząstka nagłośniowa (cartilago epilottica) – połączona szypułą z chrząstką tarczowatą.

  • Kość gnykowa – zawieszona na mięśniach; ważna dla stabilizacji mięśni dna jamy ustnej.

• Elementy i połączenia między chrząstkami:

  • Połączenia stawowe (ruchome): 2 stawy pierścienno-nalewkowe; 2 stawy pierścienno-tarczowe.

  • Połączenia więzadłowe: błona tarczowo-gnykowa; więzadło pierścienno-tchawicze; więzadło językowo-nagłośniowe; więzadło gnykowo-nagłośniowe.

• Mięśnie zewnętrzne krtani – przyczepiają się do szkieletu krtani:

  • mm. zwieracz gardła dolny; mm. podgnykowe: m. mostkowo-tarczowy; m. tarczowo-gnykowy.

  • Mięśnie zewnętrzne krtani zmieniają położenie krtani, unosząc ją lub opuszczając; m. zwieracz gardła dolny i m. tarczowo-nagłowy unoszą krtań do góry podczas połykania – dzięki temu nagłośnia jest “uciśnięta” przez nasadę języka i zamyka wejście do krtani w czasie przechodzenia pokarmu.

• Połączenia chrząstek wewnątrz krtani:

  • Błona tarczowo-gnykowa; więzadło pierścienno-tchawicze; więzadło językowo-nagłośniowe; więzadło gnykowo-nagłośniowe.

• Jamy krtani (podział):

  1. Przedsionek krtani (jama górna/nagłośniowa krtani):

     • Ograniczenia: wejście do krtani do poziomu fałdów przedsionkowych.

     • Granica dolna: fałdy przedsionkowe.

     • Ściany: powierzchnia wewnętrzna chrząstki nagłośniowej i błona czworokątna.

     • Dodatkowo: dwa fałdy nalewkowo-nagłośniowe, wcięcie międzynalewkowe.

  2. Jama pośrednia krtani (przedgłośniowa):

     • Od poziomu fałdów przedsionkowych do poziomu fałdów głosowych.

     • Wargi (fałdy) głosowe: powstają z m. głosowego, więzadła głosowego i błony śluzowej.

     • Wargi głosowe tworzą głośnię.

  3. Szpara głośni:

     • Część przednia międzychrzęstna między fałdami głosowymi.

     • Część tylna między chrząstkami nalewkowatymi.

  4. Jama podgłośniowa (jama dolna krtani):

     • Od poziomu fałdów głosowych do dolnego brzegu chrząstki pierścieniowatej.

     • Ku dołowi przechodzi w tchawicę.

• Błona śluzowa jamy krtani – własności:

  • Błona podśluzowa przedsionka krtani jest bardzo wiotka i łatwo ulega obrzękowi.

  • Konikotomia (udrożnienie dróg oddechowych) – nacięcie więzadła pierścienno-tarczowego.

  • Pokrycie:

  • Nabłonek wielowarstwowy migawkowy w błonie śluzowej przedsionka krtani.

  • Nabłonek wielowarstwowy płaski na wejściu do krtani i na fałdach głosowych.

  • Brak naczyń krwionośnych w wewnętrznym obszarze fałdów głosowych w obrazie laryngoskopowym – kontrastuje z dobrze ukrwioną błoną śluzową.

• Budowa wargi głosowej (dla fonacji):

  • Warstwa zewnętrzna: nabłonek wielowarstwowy.

  • Warstwa środkowa (blaszkę właściwą): odpowiada więzadłu głosowemu; składa się z luźnej tkanki łącznej, włókien sprężystych i włókien kolagenowych (trzy warstwy w warstwie włóknistej).

  • Warstwa wewnętrzna: m. głosowy (mięsień odpowiedzialny za napinanie/funkcję strun głosowych).

• Proces fonacji – ogólne mechanizmy:

  • Wytworzenie potężnego podmuchu powietrza z płuc i wysokiego podgłośniowego ciśnienia.

  • Drgania fałdów głosowych wynikające z cyklicznego zwarcia i rozwarcia przy odpowiednim napięciu więzadeł.

  • Wzmocnienie dźwięku przez rezonanse KP (nasada), gardła, jamy ustnej i nosowej.

  • W początkowych fazach fałdy zbliżają się i głośnia zamyka, przepływ powietrza zatrzymuje się, ciśnienie podgłośniowe wzrasta, następnie dochodzi do rozdzielenia fałdów i ponownego otwarcia szpary głośni; cykl się powtarza.

  • Sprężystość tkanek fałdów głosowych powoduje naprzemienne zagęszanie i rozrzedzanie powietrza – powstaje dźwięk o konkretnej częstotliwości (głos o określonej wysokości).

  • Głos rozbrzmiewa w przestrzeniach ponadkrtaniowych (nasada) – ulega przebudowie akustycznej.

• Nastawienie głosu – trzy tryby:

  • Nastawienie miękkie – prawidłowy głos; równomierny, swobodny wypływ powietrza; więzadła delikatnie rozchylone.

  • Nastawienie twarde – głośne mowy/krzyki; powietrze napotyka silnie zwarte więzadła; gwałtowne rozchylanie; ryzyko przeciążenia.

  • Nastawienie chuchające – niepełne zwarcie więzadeł; towarzyszy szum powietrza pomiędzy dźwiękiem krtaniowym.

  • Nastawianie i mowa z podparciem (appoggio) – stopniowy skurcz mięśni wydechowych przy utrzymaniu napięcia wdechowych, co powoduje wydłużenie fazy wydechowej i wsparcie fonacyjne.

Mięśnie krtani – podział i funkcje (Wykład 3)

• Podział topograficzny:

  • Mięśnie wewnętrzne krtani

  • Mięśnie zewnętrzne krtani

• Podział czynnościowy:

  • Mięśnie zamykające wejście do krtani (chronią drogi oddechowe podczas połykania)

  • Mięśnie poszerzające szparę głośni (regulacja szerokości szpary podczas oddychania)

  • Mięśnie zwężające szparę głośni (regulacja szerokości szpary i ochrona dróg oddechowych przed zakrztuszeniem)

  • Mięśnie zmieniające napięcie więzadeł głosowych (aktywne w czasie fonacji)

• Napięcie fałdów głosowych a wysokość dźwięku:

  • Zwiększone napięcie – wysokie dźwięki

  • Rozluźnienie – niskie dźwięki

• Mięśnie zewnętrzne (nadgnykowe i podgnykowe):

  • Przednia część mm. nadgnykowych (m. żuchwowo-gnykowy, bródkowo-gnykowy i przedni brzusiec m. dwubrzuścowego) pociągają kość gnykową i krtań do góry i do przodu; działają przy powstawaniu głosek wymagających wysokiego, przedniego ustawienia języka.

  • mm. podgnykowe – obniżają krtań, wpływają na ruchomość chrząstki tarczowatej, pośrednio na długość i napięcie fałdów głosowych i wysokość głosu.

  • M. tarczowo-gnykowy – unosi chrząstkę tarczowatą, zmieniając odległość od chrząstki pierścieniowatej, co wpływa na długość i napięcie fałdów głosowych i wysokość głosu.

  • Zmiana położenia krtani zachodzi podczas mówienia i śpiewu; u osób z zaburzeniami głosu tendencja do wyższej pozycji krtani i nadmiernego napięcia mięśni nadgnykowych i podgnykowych.

• Mięśnie okolicy wejścia do krtani:

  • M. tarczowo-nagłośniowy — przyczepy: wewnętrzny kąt blaszki chrząstki tarczowatej i nagłośnia; czynność – pociąga górny brzeg nagłośni do tyłu i ku dołowi.

  • M. nalewkowo-nagłośniowy — przyczepy: przedłużenie m. nalewkowego skośnego; włókna biegną w fałdzie nalewkowo-nagłośniowym; czynność – pociąga nagłośnię do tyłu i ku dołowi.

• Mięśnie wewnętrzne krtani (intrinsic) – najistotniejsze:

  1. M. pierścienno-nalewkowy tylny (posterior cricoarytenoid, PCA) – jedyny mięsień poszerzający szparę głośni; przyczepy: płytka chrząstki pierścieniowatej i wyrostek mięśniowy chrząstki nalewkowatej; czynność – obraca chrząstkę nalewkowatą na zewnątrz i poszerza szparę głośni (głęboki wdech); aktywny także w wytwarzaniu głosek bezdźwięcznych (np. p, t, k, s, sz) – ich skurcz powoduje odwiedzenie fałdów i przerwanie ich drgań.

  2. M. pierścienno-nalewkowy boczny (lateral cricoarytenoid, LCA) – przywodzi fałdy głosowe i zwęża część międzyszebrową szpary głośni; przyczep: łuk chrząstki pierścieniowatej i wyrostek mięśniowy chrząstki nalewkowatej; czynność – obraca chrząstkę nalewkowatą do wewnątrz, przywodzi fałd głosowy i zwęża część błoniastą szpary głośni.

  3. M. nalewkowy skośny i M. nalewkowy poprzeczny – zwężają część międzychrzęstną szpary głośni; przyczepy – płytka chrząstki pierścieniowatej i wyrostek mięśniowy chrząstki nalewkowatej; czynność – obracają chrząstkę nalewkowatą do wewnątrz i zwężają część międzychrzęstną szpary głośni.

  4. M. tarczowo-nalewkowy zewnętrzny – rozluźnia fałdy głosowe i zwęża szparę głośni; przyczepy – kąt tarczowatej i powierzchnia boczna chrząstki nalewkowatej; czynność – obraca chrząstkę nalewkowatą do wewnątrz i zwęża szparę głośni.

  5. M. głosowy (vocalis) – wewnętrzna część m. tarczowo-nalewkowego; położony w obrębie wargi głosowej; składa się z: cz. tarczowo-mięśniowej i cz. tarczowo-głosowej; przyczepy – kąt chrząstki tarczowatej i wyrostek głosowy chrząstki nalewkowatej; czynność – zmienia stopień napięcia fałdów głosowych.

  6. M. pierścienno-tarczowy – jedyny parzysty mięsień zewnętrzny krtani; leży na bocznej powierzchni krtani; przyczepy – łuk chrząstki pierścieniowej i płyta chrząstki tarczowatej; czynność – ruchy w stawie pierścienno-tarczowym, co powoduje przemieszczenie chrząstki tarczowatej względem pierścieniowej i zwiększenie napięcia fałdów głosowych.

• Unerwienie:

  • Nerwy błędne (N. X) – gałęzie do krtani: N. krtaniowy górny (gałąź zewnętrzna – ruchowa; gałąź wewnętrzna – czuciowa) i N. krtaniowy dolny (gałąź końcowa n. krtaniowego wstecznego) – czuciowa do błony śluzowej jamy przedsionka powyżej szpary głośni, ruchowa do wszystkich mięśni wewnętrznych krtani, czuciowa do błony śluzowej jamy podgłośniowej poniżej szpary głośni.

• Topografia n. krtaniowego wstecznego: po prawej odchodzi od X na wysokości skrzyżowania z tętnicą podobojczykową; po lewej – na skrzyżowaniu z łukiem aorty; biegnie w rowku tchawiczo-przełykowym, sąsiadując z tarczycą i tętnicą tarczową dolną.

Cechy głosu i charakterystyka fonacji (Wykład 2, kontynuacja)

• Cechy głosu: wysokość, natężenie, barwa (struktura akustyczna głosu), nastawienie.

• Wysokość/nasada: zależność od drgań więzadeł głosowych oraz częstotliwości własnej drgań.

• Natężenie: zależne od ciśnienia powietrza podgłośniowego, długości i rozwarcia więzadeł; wartości w praktyce: około $50\ \text{dB} - 65\ \text{dB} - 80\ \text{dB}$ podczas różnych typów mowy.

• Nastawienie (strój głosu):

  • Nastawienie miękkie – prawidłowe; powietrze swobodnie przepływa; więzadła delikatnie rozchylone.

  • Nastawienie twarde – gwałtowny przepływ powietrza; więzadła gwałtownie rozchylone; większe ryzyko uszkodzenia.

  • Nastawienie chuchające – niepełne zwarcie; pojawia się szum powietrza obok dźwięku krtaniowego.

  • Mowa z podparciem (appoggio) – całościowy mechanizm – styczna improwizacja oparcia wydechowego, co wydłuża fazę wydechową i stabilizuje dźwięk.

Drogi oddechowe i układ oddechowy – przegląd (Wykład 2, pages 10–14)

• Drogi oddechowe dolne: krtań (larynx, $C4-C7$), tchawica (trachea, $C7-Th4$), oskrzela zewnętrzne i wewnętrzne, płuca.

• TCHAWICA (trachea):

  • Narząd nieparzysty, długość $10-12$ cm; rozpoczyna się jako przedłużenie krtani pod dolnym brzegiem chrząstki pierścieniowatej; część szyjna i część piersiowa; wchodzi do śródpiersia przez otwór górny klatki piersiowej.

  • Budowa: ściana przednia i boczna utworzona przez chrząstki tchawicze na przemian z więzadłami obrączkowatymi; ściana tylna nie zawiera chrząstek, zawiera mięsień tchawiczy.

  • Oskrzele główne prawe i lewe: prawe – krótsze, szersze, biegnie pionowo; częściej wnika ciało obce; lewe – dłuższe, węższe, biegnie poziomiej.

• Płuca:

  • Płuca jako zasób wymieniania gazów, złożone z składnika oskrzelowego (przewodzenie powietrza) i pęcherzykowego (wymiana gazowa w pęcherzykach).

  • Budowa płuca: podstawa (przylega do przepony), szczyt (wystaje poza górny otwór klatki piersiowej), powierzchnia żebrowa, powierzchnia przeponowa (wklęsła), powierzchnia śródpiersiowa (wnęka płuca).

  • Ostry brzeg przedni, zaokrąglony brzeg tylny, ostry brzeg dolny (przechodzi z powierzchni żebrowej do przeponowej).

  • Wnęka płuca zawiera:

  1. oskrzela główne;

  2. tętnicę płucną;

  3. żyłę płucną (górna i dolna);

  4. naczynia i węzły chłonne;

  5. splot płucny nerwowy; te elementy tworzą korzeń płuca, otoczony opłucną i łączący płuca z sercem i tchawicą.

  • Prawe płuco: 3 płaty – górny, środkowy, dolny.

  • Lewe płuco: 2 płaty – górny, dolny.

• Drzewo oskrzelowe:

  • W prawym płucu 3 oskrzela płatowe (górne, środkowe, dolne); w lewym – dwa oskrzela płatowe (górne i dolne).

  • Oskrzel płatowy dzieli się na oskrzela segmentowe w obrębie płatów; w każdym płucu łącznie 10 segmentów; segment – część płuca z własnym naczyniem i oskrzelą; oskrzela segmentowe dalej tworzą drzewo oskrzelowe aż do oskrzeli $1\ \text{mm}$ średnicy; zakończeniem jest oskrzele oddechowe (I, II, III rzędu) i oskrzelik pęp/oddechowy z woreczkami i pęcherzykami płucnymi.

• Opłucna:

  • Błona surowicza, która wydziela płyn surowiczy; składa się z dwóch blaszek: opłucnej ściennej i opłucnej płucnej (opłucna płucna pokrywa płuca; opłucna ścienna pokrywa ściany klatki piersiowej).

  • W jamie opłucnej znajduje się płyn surowiczy, który eliminuje tarcie podczas ruchów oddechowych. Miejsce przejścia opłucnej płucnej w opłucną ścienną to korzeń płuca.

Krążenie krwi – układ sercowo-naczyniowy (Wykład 2–3)

• Serce – narząd cztero jamowy: dwa przedsionki (prawy i lewy) i dwie komory (prawa i lewa).

• Przedsionek prawy – zbiera krew z całego organizmu oprócz płuc; do niego uchodzą: żyła główna górna, żyła główna dolna, zatoka wieńcowa.

• Przedsionek lewy – otrzymuje krew z płuc poprzez cztery żyły płucne (2 prawe, 2 lewe: górna i dolna).

• Z komór do naczyń: z prawej komory – pień płucny; z lewej komory – aorta.

• Przegroda serca:

  • przegroda międzyprzedsionkowa; przegroda międzykomorowa – składa się z części mięśniowej i części błoniastej.

• Zastawki serca:

  • Zastawki żylne (przedsionkowo-komorowe): prawa (trójdzielna), lewa (dwudzielna).

  • Zastawki tętnicze: pnia płucnego i aorty.

  • Zastawki tętnicze – zapobiegają cofaniu się krwi z aorty i pnia płucnego do komór podczas skurczu; leżą w ujściach aorty i pnia płucnego; zbudowane z trzech płatków półksiężycowatych o kształcie kieszonek; podczas rozkurczu komór wypełniają się i szeroko przylegają do ścian.

  • Zastawki żylne – zapobiegają cofaniu się krwi z komór do przedsionków; znajdują się w ujściach przedsionkowo-komorowych prawym i lewym.

• Elementy więzadeł prowadzące do ruchów zastawkowych:

  • Płatki z wolnym brzegiem przyczepione do strun, biegnące do mięśni brodawkowatych.

Topografia nerwów krtaniowych i ich funkcje (Wykład 3, pages 19–20)

• Nerwy błędne (N. X) – zaopatrują krtanię poprzez gałęzie:

  • N. krtaniowy górny – gałąź zewnętrzna (ruchowa) zaopatruje m. pierścienno-tarczowy; gałąź wewnętrzna (czuciowa) przebija błonę tarczowo-gnykową i zaopatruje błonę śluzową przedsionka krtani powyżej szpary głośni.

  • N. krtaniowy dolny – gałąź końcowa n. krtaniowego wstecznego; gałąź ruchowa – zaopatruje wszystkie mm. wewnętrzne krtani; gałąź czuciowa – zaopatruje błonę śluzową jamy podgłośniowej poniżej szpary głośni.

• Topografia n. krtaniowego wstecznego:

  • Po stronie prawej – odchodzi od X na miejscu skrzyżowania z tętnicą podobojczykową.

  • Po stronie lewej – odchodzi od X na miejscu skrzyżowania z łukiem aorty.

  • Biegnie w rowku tchawiczo-przełykowym, sąsiadując z tarczycą i tętnicą tarczową dolną.

Położenie i rozwój krtani

• Umiejscowienie krtani zależy od wieku i płci:

  • Kobiety i dzieci: $C3-C6$; u mężczyzn: $C4-C7$.

  • Z biegiem życia krtani osiąga ostateczne położenie: po $7\ \text{r.ż.}$ lub w okresie dojrzewania.

• Rozwój i mutacje:

  • Noworodek: górny brzeg krtani na poziomie $C2$; dolny na $C3-C4$; nagłośnia powyżej poziomu podniebienia miękkiego; ssa i oddycha jednocześnie; spływanie pokarmu wzdłuż krtani bez zagrożenia.

  • $2$. rok życia: krtani zstępuje do poziomu dorosłego.

  • Do pokwitania: szybszy wzrost krtani u chłopców; tarczowata uwypukla się, więzadła głosowe wydłużają i pogrubiają – powoduje niższy głos męski; mutacja głosu (nagłe zejście z wysokiego rejestru do niższego wśród chłopców) – chrypka, szorstkość.

Cechy praktyczne i zastosowania kliniczne

• Konikotomia – udrożnienie dróg oddechowych przez przecięcie więzadła pierścienno-tarczowego (w ścianie krtani, poniżej szpary głośni).

• W laryngoskopii – nagłośnia może zasłaniać obraz wnętrza krtani; ustawienie języka (przy wymawianiu głosek ooo lub eee) powoduje ruch nagłośni do przodu i lepszą widoczność fałdów głosowych.

Syntetyczny przegląd terminów

• cartilago thyroidea – chrząstka tarczowata

• cartilago cricoidea – chrząstka pierścieniowata

• cartilago arytenoidea – chrząstka nalewkowata

• cartilago epilottica – chrząstka nagłośniowa

• plica vocalis – fałd głosowy

• plica vestibularis – fałd przedsionkowy

• glottis – głośnia; rima glottidis – szpara głośni

• epiglottis – nagłośnia

• tractus: larynx – krtań; trachea – tchawica; pulmo – płuco; pleura – opłucna

Dodatkowe notatki dotyczące funkcjonowania mowy (Wykład 1 i 4 – krótkie odniesienie)

• Proces mowy składa się z: czynności aparatu oddechowego mowy, fonacyjnego mowy oraz artykulacyjno-rezonansowego mowy. Mowa werbalna wymaga aktywnego wydechu; strumień powietrza przechodzi przez krtań (aparatu fonacyjnego), a barwa mowy zależy od aparatu artykulacyjno-rezonansowego (jama ustna, nosowa, gardło). Programowanie mowy – ośrodkowy układ nerwowy.

• Mechanika oddechowa: podczas wdechu objętość klatki piersiowej rośnie, a ciśnienie wewnątrz KP maleje; podczas wydechu – mięśnie rozkurczają się, powietrze wypływa biernie.

• Płuca i opłucna:

  • Płuca otoczone błoną surowiczą (opłucną) – dwie warstwy: opłucną ścienną i opłucną płucną; jama opłucnowa zawiera płyn surowiczy; zjawisko zapadania się płuc następuje, gdy powietrze dostanie się do jamy opłucnowej (odma).

• Wdech – skurcz przepony i mm. wdechowych; powiększenie objętości KP; powietrze napływa.

• Wydech – rozkurcz mm. wdechowych; objętość KP maleje; powietrze wypływa.

• Budowa układu kostno-chrzęstnego KP:

  • Kręgosłup: $7$ szyjnych, $12$ piersiowych, $5$ lędźwiowych, $5$ krzyżowych zrośniętych (kość krzyżowa), $3-5$ guzicznych zrośniętych w kość guziczną.

  • Mostek: rękojeść, trzon, wyrostek mieczykowaty; kątem mostka – przyczep drugiej pary żeber.

  • Żebra: prawdziwe ($1-7$), rzekome ($8-10$; chrząstki łączą się z mostkiem przez $7$. żebro), wolne ($11-12$).

  • Stawy żebrowo-kręgowe (głowy żebra do dołków żebrowych kręgów) i staw żebrowo-poprzeczny (wyrostek poprzeczny kręgów piersiowych).

• Zestawienie końcowe – drzewo oskrzelowe i krążenie płucne:

  • Droga powietrza: jama nosowa → gardło → krtań → tchawica → oskrzele główne → oskrzele płatowe → oskrzele segmentowe → oskrzele międzyzrazikowe → coraz mniejsze oskrzela → oskrzelik → oskrzelik końcowy → oskrzele oddechowe (I, II i III rzędu) → oskrzelik pęcherzykowy → woreczek pęcherzykowy z pęcherzykiem płucnym.

  • Krążenie płucne: prawa komora → pień płucny → tętnice płucne prawe i lewe → naczynia włosowate w płucach → żyły płucne (górna i dolna) → lewy przedsionek.

Uwagi praktyczne i terminologia (podsumowanie)

• Zrozumienie topografii nerwów krtaniowych, połączeń chrząstek i mechaniki fałdów głosowych jest kluczowe dla rozumienia fonacji i patologii krtani.

• Zabiegi otwierania dróg oddechowych (konikotomia) wymagają znajomości płaszczyzn wewnątrz krtani oraz połączeń więzadłowych.

• W praktyce klinicznej istotne jest rozróżnienie między pozycją krtani podczas mowy vs. śpiewu oraz wpływem treningu na napięcie mięśni nadgnykowych i podgnykowych na barwę i wysokość głosu.

Dodatkowe definicje liczebnikowe:

• Noworodek: górny brzeg krtani na poziomie $C2$, dolny $C3-C4$.

• Szpara głośni – długość u niemowlęcia: $5-6\ \text{mm}$.

• Ciśnienie podgłośniowe i tempo drgań fałdów mogą być opisane jako zależne od napinania więzadeł; wartości w praktyce wykorzystywane w badaniach i terapii mowy: $50\ \text{dB}$, $65\ \text{dB}$, $80\ \text{dB}$.

• Właściwości błon podśluzowych opłucnej prowadzą do zależności od ruchów oddechowych i tarcia – co uzasadnia rolę płynu opłucnowego w redukcji tarcia.