Het woord is samengesteld uit 'logos' en 'mythos'.
'Logos' staat voor wetenschappelijke studie.
'Mythos' staat voor een onzinverhaal.
Een mythe is een verzonnen verhaal over ware gebeurtenissen.
De spanning binnen het woord 'mythologie' ligt in de tegenstelling tussen fictie en non-fictie, en tussen cultuur en natuur.
Het Ontbreken van een Opleiding in de Mythologie
Er bestaat geen specifieke opleiding in de mythologie, omdat mythe-theorieën altijd theorieën zijn van een breder vakgebied toegepast op mythen.
Mythologen zijn meestal opgeleid in een andere discipline en benaderen mythen vanuit dat perspectief.
Voorkeur voor Griekse Mythologie
De sterke voorkeur voor de Griekse mythologie heeft geen principiële grondslag.
Griekse mythen zijn verweven met de westerse cultuur, met name de hoge cultuur.
Kunstenaars halen al eeuwenlang inspiratie uit de Griekse mythologie.
De voorkeur wordt in stand gehouden doordat:
Westerse wetenschappers tot circa 1960 klassiek geschoold waren en dachten vanuit een Grieks referentiekader.
Wie zich vandaag de dag met mythen wil bezighouden, moet deze werken lezen en dus het Grieks referentiekader meenemen.
Praktisch voorbeeld:
Veel mensen kennen de Griekse mythen, waardoor analyse direct kan beginnen.
Het maakt meer indruk om een oude mythe opnieuw te analyseren dan iets nieuws te bespreken.
Definitie van de Mythe
Problemen bij het definiëren van 'de mythe':
Mythologen zijn het niet eens over een definitie omdat ze een definitie vormen vanuit een eigen invalshoek.
Het is zo'n breed concept dat een beschrijving beter past dan een definitie.
Definitie van de auteur:
Een mythe is: 'een traditioneel, vaak onlogisch verhaal over bovenmenselijke wezens in een niet-historische tijd, dat door de gemeenschap als heilig wordt beschouwd en fundamenteel is voor hun identiteit en cultuur.'
De Niet-Historische Tijd
Historie = verhaal (geschreven geschiedenis).
De niet-historische tijd is een soort oertijd, een tijd daarbuiten, of een toekomstige tijd waarin de wereld niet bestond in haar huidige vorm en er andere natuurwetten golden.
Voorbeelden:
Het verhaal van de erfzonde.
De zondvloed.
Het laatste oordeel.
Structuur van de Mythische Tijd
De structuur van de mythische tijd verschilt van de onze.
Voorbeelden:
Athena, Hera en Afrodite vechten om een gouden appel; Paris kiest Afrodite en krijgt Helena als beloning, wat leidt tot de Trojaanse oorlog. Achilles is op dat moment nog een baby.
Athena wordt geboren uit het hoofd van Zeus met de hulp van Hephaestus, die zelf nog niet geboren is.
In mythen hoeft geen chronologie te zitten.
Onze tijd is structureel en binair. De mythische tijd is cyclisch.
Dit betekent een ongespecificeerde tijdzone (toen of ooit) waar geen wereldlijke logica is.
Structuur en Logica van Mythen
Niet enkel de chronologie, maar ook de algemene structuur en logica van mythen zijn anders.
Handelingen zijn niet altijd gemotiveerd, maar plots en associatief.
Voorbeeld: Karora:
Bandicoots komen uit zijn navel en oksels.
Hij baart zonen om ze uit te roeien.
Hongersnood (alle bandicoots zijn dood).
Terug slapen.
Vloed van honing spoelt alles weg.
Verhouding van de Mythe tot Legende en Sprookje
Mythe: Verhalen over boven- of niet-menselijke personages in een andere tijd en ruimte.
Legende: Historische menselijke personages in een herkenbare wereld in een recent verleden.
Sprookje: (Niet-)menselijke personages in een herkenbare wereld in een recent verleden.
Verschil:
Sprookjes worden erkend als fictie, legenden als historisch waar.
Mythes hebben een andere status: niet historisch juist, maar zeggen ware zaken over mens en maatschappij. Ze hebben een heilig karakter door hun onderwerp (goden) en hun sociale functie (cohesie).
Het Ontstaan van de Mythe
Een traditioneel verhaal heeft geen historische tijd.
We kennen de auteur niet vanwege een orale verteltraditie: mythen zijn eeuwenlang doorverteld in een analfabete gemeenschap voor ze opgeschreven zijn.
Homerus is een symbool voor die verteltraditie.
Een gevolg van die traditie is het ontstaan van varianten: versies van hetzelfde verhaal, altijd op een net iets andere manier verteld.
De Oudste Mythe
Soms onderzoekt de mytholoog wat de oudste versie is van een mythe.
Er is een verrassend verband tussen de Griekse mythe over de opeenvolging van de drie goden en de Hurrische mythologie.
De Griekse mythe is overgenomen uit het lied van Kumarbi.
In beide verhalen wordt een oppergod gecastreerd door een zoon, waarna een (andere) zoon de macht overneemt.
Discussie over die overeenkomsten:
Diffusionisme: Overeenkomsten van mythen komen doordat verschillende volkeren onderling contact hebben.