De Kelten: Tijdrekening, Handel, Cultuur en Mythevorming

Tijdrekening in de Klassieke Oudheid

Oude samenlevingen rekenen hun gebeurtenissen vaak om naar de christelijke tijdrekening zodat ze makkelijker te plaatsen zijn. Deze tijdrekening is ontstaan in $525 \text{ n.C.}$, bedacht door de monnik Dionysius Exiguus, die het jaar van de geboorte van Jezus Christus als $1$ jaar vaststelde. Verschillende cultuur hebben verschillende telmethoden: de Grieken telden in olympiaden, beginnend met de eerste Olympische Spelen in $776 \text{ v.C.}$, terwijl de Romeinen hun jaartelling baseren op de stichting van Rome in $753 \text{ v.C.}$ (ook bekend als $Ab \text{ Urbe } Condita$). Voor de Kelten is het moeilijk om een beginjaar vast te stellen. Hun tijdrekening, zichtbaar op de Coligny-kalender uit de $2e \text{ eeuw } \text{ n.C.}$, is lastig te achterhalen omdat er weinig geschreven bronnen zijn uit de Romeinse periode.

Keltische Handel en Nederzettingen

Tijdens het $1e\text{ millennium }\text{ v.C.}$ ontwikkelden de Kelten uitgebreide handelsnetwerken door heel Europa. Belangrijke exportproducten waren $zout$, $tin$ en $ijzer$, evenals runderen, wollen stoffen en slaafgemaakten. Deze producten werden via zowel continentale als maritieme routes geruild voor Griekse en Romeinse goederen, zoals wijn en vazen. Een voorbeeld van hun rijkdom is een Grieks mengvat uit de $6e\text{ eeuw }\text{ v.C.}$ van $1,6\text{ meter}$ hoog met een inhoud van $1100\text{ liter}$, dat gevonden is in een Frans vrouwengraf. De centrale punten in dit netwerk waren de 'oppida': versterkte Keltische nederzettingen op heuvels, zoals Bibracte en Maiden Castle.

De Kelten waren cultureel een eenheid door taal en kunst, zoals gouden versieringen (torque). Politiek waren ze echter verdeeld in honderden onafhankelijke clans die vaak afzonderlijk bestuurd werden en soms oorlog voerden. De samenleving bestond uit verschillende lagen: de aristocratie (clanleiders, krijgers, druïden) en lagere klassen (boeren, slaven). Hun polytheïstische religie omvatte vele goden, waaronder Cernunnos, de god van planten en dieren, met druïden die de aanbidding leidden op heilige plekken.

De Mythevorming van de Belgae

Het beeld van de 'oude Belgen' is sterk beïnvloed door de schrijver Julius Caesar in zijn boek $Commentarii De Bello Gallico$ (uit de $1e eeuw v.C.$). Caesar noemde de Belgae de moedigsten, maar hij deed dit vooral om zijn eigen militaire successen tegen deze 'barbaren' te benadrukken en zijn reputatie in Rome te verbeteren. In de $19e$ en begin $20e eeuw$ werd dit beeld opnieuw gebruikt om een Belgisch gevoel van nationaliteit te creëren, zoals te zien is bij het standbeeld van Ambiorix in Tongeren (uit $1866$) en de verklaring van koning Albert I in $1914$. Historisch gezien is er echter weinig verbinding tussen de huidige Belgen en de Keltische stammen die door Caesar grotendeels zijn uitgemoord of opgegaan in andere groepen.

Questions & Discussion

Waarom waws het verslag van Caesar geen betrouwbare geschiedenisschrijving is;

De geschiedeniscrijving is een propagandamiddel waarbij hij informatie verzweeg en de publieke opinie wilde misleiden. Over de culturele eenheid wordt geconcludeerd dat taal en kunst ($CUL$) eenvormigheid boden, terwijl politieke structuren ($POL$) en oorlogen zorgden voor verdeeldheid. Bij de oefening over historische begrippen worden bronnen gelinkt aan termen zoals polytheïsme (bij een Egyptisch dodenboek), aristocratie (bij een Romeinse munt van Caesar) en standenmaatschappij (bij Grieks aardewerk met een slaafgemaakte).