Późne średniowiecze

1263r. — Litwa. Mendog ma dostać koronę od Krzyżaków za przyjęcie chrześcijaństwa (za to oddał im Żmudź), zjednoczył plemiona litewskie. Po jego śmierci wszystko się rozpadło.

XII-XIVw. — Osman sułtanem Turcji, rozpoczyna podboje. Powstaje Imperium Osmańskie. Interesowały ich Bałkany, gdzie wprowadzali islam. Brano ludzi w jasyr. Dziewczynki i kobiety trafiały do haremów, chłopcy zostawali janczarami. Ludność podbita musiała płacić haracz.

XIVw. — Giedymin na nowo jednoczy Litwę, zrobił z niej silne państwo. Miał dwóch synów: Olgierda i Kiejstuta. Kiejstut bez względu na kolejność dziedziczenia chciał władać. Obiecał Krzyżakom Żmudź za pomoc. Syn Olgierda → Jagiełło, syn Kiejstuta → Witołd

🜲LUDWIK ANDEGAWEŃSKI (1370-82r.)

1374r. — Koszyce, pierwszy przywilej dla szlachty polskiej. Ludwik rzadko przyjeżdżał do Polski. Nie miał synów, chciał by na tronie zasiadła jedna z córek. Wybrano 10-letnią Jadwigę.

Mapa

JADWIGA ANDEGAWEŃSKA (🜲1384-1399♛)

WŁADYSŁAW II JAGIEŁŁO (🜲1386-1434r.🜲)

1385r. — unia w Krewie, określała warunki unii polsko-litewskiej. W momencie ślubu Jadwigi i Jagiełły władza przeszła na Jagiełłę. Miała poprawić relacje, ale drastycznie je pogorszyła.

1389r. — Kosowe Pole. Bałkany dowodzone przez Łazarza, silna militarnie Serbia zwyciężona, Łazarz męczennikiem prawosławnym.

1396r. — Nicopolis, wojska z całej Europy ze wsparciem papieża. Przegrana Europy. Turcy zabili wszystkich jeńców.

1399r. — umiera Jadwiga. Jagiełło, wcześniej widziany jako niszczyciel litewskiej tożsamości, staje się bardziej pro-litewski.

1409r. — antykrzyżackie powstanie na Żmudzi. Krzyżacy zajmują Ziemię Dobrzyńską. Walkę przedstawiają jako wojnę z pogaństwem. Europa wysyła wojska.

1409-11r. — wielka wojna z Zakonem.

06.1409r. — Czerwińsk, zgrupowanie polskich i litewskich wojsk.

15.07.1410r. — Bitwa pod Grunwaldem, wygrana, dowódca polski: Zyndram z Maszkowic, krzyżacki: Ulrych von Jungingen (zginął). Polska ustawiła się w cieniu, miała przewagę liczebną i wojsko lekkozbrojne. Krzyżacy mieli wojsko ciężkozbrojne ustawione w słońcu. Litwini z zaskoczenia otoczyli Krzyżaków. Chorągiew Ziem Krakowskich była najlepszym polskim oddziałem.

1411r. — pierwszy pokój toruński, Pomorze zostaje krzyżackie, Polska dostaje odszkodowanie.

1413r. — Horodło, unia, Witołd zostaje wielkim księciem litewskim (żeby go udobruchać). Szlachta litewska (katolicka) dostała takie same przywileje jak polska. Wspólne zjazdy Korony i Litwy

1415r. — sobór w Konstancji. Paweł Włodkowic, rektor Akademii Krakowskiej obnażył tajniki działań Krzyżaków. Powiedział, że nawet poganie mają prawo do życia w pokoju.

1434r. — umiera Jagiełło

Mapa

🜲Władysław III Warneńczyk (1434r. - 1444r.) Polska + Węgry

1440r. — Związek Pruski założony przez Jana Barzyńskiego (spolonizowanego Niemca). Chciał on przyłączyć Pomorze do Polski.

1440r. — unia personalna z Węgrami. Bali się oni Turków, a Polska była silna militarnie. Z początku wybrano Habsburgów.

1443r. — Nisz. Polska i Węgry wygrały. Dowodził Jan Hunyady. Były rokowania pokojowe, Turcy mieli oddać Bałkany i zapłacić odszkodowania.

1444r. — Bitwa pod Warną. Warneńczyk pod dużym wpływem Z. Oleśnickiego (bp. krakowskiego) rozpoczął ją. Władysław umiera, wg. legendy jego głowa odcięta i nabita na pal, ale ciała nie odnaleziono. Porażka Węgier i Polski, koniec rokowań pokojowych.

🜲KAZIMIERZ IV JAGIELLOŃCZYK (1447r. — 1492r.)

1453r. — zajęcie Konstantynopola przez Turcję. Koniec średniowiecza.

1454-1466r. — Wojna 13-letnia

1454r. — Przywilej cerekwicko-nieszawski. Król obiecuje, że nie będzie zwoływał pospolitego ruszenia bez zgody szlachty.

1455r. — przegrana przez Polskę bitwa pod Chojnicami. Krzyżakom słabo szły długie wojny, brakowało im pieniędzy na wojska najemne.

1460r. — Malbork. Krzyżakom słabo szły długie wojny, brakowało im pieniędzy na wojska najemne. Polska wykupuje najemne wojska krzyżaków i zajęła Malbork. Najemnikami z Czech dowodził Ulryk Czerwonka.

1462r. — bitwa pod Świecinem. Piotr Dunin — naczelny dowódca wojsk królewskich w wojnie 13-letniej. Triumf.

1463r. — Bitwa na Zalewie Wiślanym. Zatopiono większość floty krzyżackiej.

1466r. — drugi pokój toruński, koniec wojny 13-letniej. Zakon oddaje: Pomorze Gdańskie, ziemię Chełmińską, Warmię, Malbork i Prusy Królewskie (jako lenno polski). Stolica krzyżacka przeniesiona zostaje do Królewca. Prestiż państwa polskiego wzrasta po wygranej z Krzyżakami.

Mapa

🜲JAN I OLBRACHT (1492r. - 1501r.)

🜲ALEKSANDER I JAGIELLOŃCZYK (1501-1506r.)

🜲ZYGMUNT I STARY (1506-1548r.)

XVIw. — Turcy zajmują Węgry.

1515r. — układ w Wiedniu. Maksymilian Habsburg i Zygmunt Stary. Jeżeli Jagiellonowie nie będą mieli potomków na tronach czeskim i węgierskim, to dostaną je Habsburgowie. Dostali.

Mapa

LUDWIK II JAGIELLOŃCZYK — król Węgier, Czech i Chorwacji

1526r. — ginie pod Mohaczem, bitwa z Turkami. Nie miał męskich potomków więc trony czeskie i węgierskie objęli Habsburgowie.

🜲ZYGMUNT II AUGUST (1548-1572r.)

1569r. — Unia Lubelska. Stworzenie Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Wspólne: król elekcyjny, parlament, polityka zagraniczna. Osobne: wojsko, skarb, urzędy, prawo. Księstwo Litewskie nie chciało się zgodzić, więc Korona zagroziła, że część litewskich terenów zostanie wcielonych do Polski.

Mapa