3 NAUKA St (1)-combined

Nauka

• Działalność dydaktyczna i badawcza oraz wytwór tej działalności (zasób wiedzy).
• Leksykon PWN.

Starożytność a Nauka

• Od mitologii do nauki (kosmos).
• Od umiejętności do nauki (Tales – wykazanie prawdziwości, uporządkowanie twierdzeń).
• Brak podziału między filozofią a nauką w starożytności; wszelka wiedza była uznawana za filozofię.

Demokryt z Abdery (V/IV w. p.n.e.)

• Istnieją wieczne i niezmienne atomy (byt), których jest wiele.
• Istnieje też niebyt, czyli próżnia, w której atomy się poruszają.
• Rzeczy są skupiskami atomów.
• Atomy różnią się między sobą wielkością i kształtem, co powoduje zróżnicowanie rzeczy.
• Skutkiem zderzeń atomy łączą się i rozdzielają, dlatego rzeczy się zmieniają.

Protagoras i Sofiści

• Atomizm dobrze wyjaśnia doświadczenie zmysłowe, ale nie wyjaśnia doświadczenia moralnego oraz estetycznego.
• Pytanie, czy doświadczenie dobra i piękna ma jakieś źródło w rzeczywistości, czy też jest czysto subiektywne.
• Relatywizm moralny: to, co dla jednego jest dobre, dla innego może nie być dobre.

Sokrates (470-399 p.n.e.)

• Przeciwnik sofistów.
• Istnieją stałe wartości, takie jak sprawiedliwość i dobro.
• Żeby dobrze postępować, trzeba umieć rozpoznać dobro.
• Metoda elenktyczna: zbijanie argumentu przeciwnika przez doprowadzanie jego wywodu do absurdu.
• Metoda majeutyczna: w trakcie rozmowy pozwala się by wiedza „narodziła się” w rozmówcy.
• Dobro jest pojęciem abstrakcyjnym.

Aforyzmy

• Błąd jest przywilejem filozofów, tylko głupcy nie mylą się nigdy.
• Puste worki nadyma wiatr, bezmyślnych ludzi - próżność.
• A złota obym miał tyle, ile ani unieść, ani uciągnąć nie potrafi nikt inny, tylko ten, co zna miarę we wszystkim.
• Bać się śmierci jest tym samym, co mieć się za mądrego, nim nie będąc.
• Często język wyprzedza myśli.
• Długie szaty krępują ciało, a bogactwo – duszę.
• Jak większe jest szczęście być zdrowym niż bogatym, tak mniejszym jest nieszczęściem ubóstwo niż choroba.
• Najmądrzejszy jest, który wie, czego nie wie.
• Nigdy nie zestarzeje się serce, które kocha.

Idee Platona

• Idee - wieczne, niezmienne przedmioty myśli.
• Nie mają kształtu, wielkości, barwy, zapachu, ani smaku.
• Nie można sobie ich wyobrazić, można je tylko pojąć.
• Idee dobra, białości, kulistości, człowieka czy konia odbijają się w rzeczach zmysłowych (rzeczach dobrych, białych, okrągłych, poszczególnych ludziach czy koniach)
• Rzeczy zmieniają się, ponieważ idee odbijają się w nich ze zmienną intensywnością.
• Dostępne wyłącznie w oglądzie intelektualnym.
• Idee są niezmienne w przeciwieństwie do rzeczy świata podlegającego ciągłej zmianie.
• Idee istnieją w sposób samoistny, są dla siebie, posiadają absolutna istotność w przeciwieństwie do świata postrzeganego za pomocą zmysłów, którego istnienie zależy od istnienia idei.
• Jaskinia - metafora platońska.
  • Nogi i szyje skute kajdanami.
  • Mur wysokości człowieka.
  • Wielki ogień.
  • Cienie rzucane na ścianę.
  • Biorą te cienie za jedyną istniejącą rzeczywistość.

Zalety Teorii Idei

1. Rozwiązuje problem tożsamości: idee istnieją, ponieważ są wieczne i niezmienne.
2. Rozwiązuje problem związku Bytu z Pozorem. Rzeczy są cieniami idei, wielość idei wyjaśnia zróżnicowanie rzeczy.
3. Rozwiązuje problem zmiany. Rzeczy zmieniają się, ponieważ idee odbijają się w nich ze zmienną intensywnością.
4. Objaśnia doświadczenie moralne i estetyczne.

Państwo i Idea Sprawiedliwości

• Władcy (filozofowie-królowie), którzy posiadają mądrość i rozum, dzięki czemu są w stanie kierować państwem w sposób sprawiedliwy.
• Strażnicy (wojownicy), którzy są odpowiedzialni za obronę państwa i jego porządek.
• Producenci (rzemieślnicy, rolnicy, kupcy), którzy dbają o materialne potrzeby społeczeństwa.

Arystoteles

• Teoria materii i formy jako próba pogodzenia materializmu i platonizmu.
• Transcendencja i Immanencja (materia).
• Jajko: forma i materia.
  • Jajecznica lub kurczak.

Krytyka Teorii Idei

• Argument „Trzeci Człowiek” - Arystoteles, 384-322 p.n.e.
  1. przyczyna tego, co wspólne wszystkim ludziom, leży poza nimi;
  2. jest ideą człowieka („drugim człowiekiem”);
  3. co jest przyczyną tego, co wspólne ludziom i idei człowieka?
  4. jeżeli leży ona poza pierwszym i drugim człowiekiem;
  5. to jest „trzecim człowiekiem”;
  6. jeżeli jest „trzeci człowiek”; to jest „czwarty” i następni;
  7. powstaje regres w nieskończoność.

Rozwiązanie Arystotelesa - Hylemorfizm

1. To, co wspólne wszystkim ludziom, nie ma zewnętrznej przyczyny.
2. Substancja (byt, przedmiot konkretny) składa się z materii i formy (hyle = materia, morphe = forma, kształt).
3. Rozwiązanie problemu tożsamości i zmiany: zmiana polega na tym, że materia traci jedną, a przybiera inną formę (na przykład traci formę zimna, a przybiera formę gorąca), substancja zachowuje tożsamość, ponieważ zachowuje materię.

Arystoteles (384-322 p.n.e.)

1. Umysł – tabula rasa (rola zmysłów → pojęcia).
2. Wiedza = hierarchiczny układ pojęć i sądów
3. Aleksandria: wylęgarnia nowoczesnych teorii naukowych, ze względu na metodologię i osiągnięcia.
   • System geometrii Euklidesa.
   • Arystarcha - pomiary odległości kosmicznych i jego heliocentryczny obraz świata.
   • Eratostenes - pomiary obwodu Ziemi.
   • System astronomiczny Apoloniusza- Hipparcha-Ptolemeusza

Filozofia Starożytna

1. Okres naturalistyczny - pierwsi filozofowie przyrody - VII/VI w. p.n.e.;
2. Okres humanistyczny - sofiści, Sokrates, cynicy (V-IV w.).
3. Okres wielkich syntez klasycznych – Platon, Arystoteles - IV w. p.n.e.
4. Okres helleński oraz szkoły cesarstwa rzymskiego - stoicyzm, epikureizm, sceptycyzm - schyłek IV w. do I w. p.n.e.
5. Okres religijny - Plotyn (neoplatonizm); Ojcowie Kościoła (św. Augustyn ) I-VI w. n.e.

Dlaczego Musimy Sięgać do Starożytności, By Poprawnie Filozofować?

1. Ówcześni myśliciele jako pierwsi postawili pewne teoretyczne problemy.
2. Wprowadzili naukową terminologię (np. „atom”, „psyche”, „kosmos”, „idea” itd.).
3. Podjęli się sformułowania całych naukowych teorii obejmujących bardzo rozległe dziedziny rzeczywistości.
4. Systemy Platona i Arystotelesa podejmują niemal wszystkie kwestie filozoficzne.

Korzyści z Uprawiania Filozofii

• Uczy umiejętności komunikacyjnych.
• Skłania do świadomego podejmowania decyzji, czyli działania według dobrze przemyślanych priorytetów, dla których podstawą są konkretne wartości.
• Wyrabia zdolność szukania alternatywnych rozwiązań.
• Uczy budowania syntez.
• Pomaga wychwytywać w rozmowie to, co istotne.
• Uczy zadawania precyzyjnych pytań.
• Poddaje w wątpliwość stare założenia i sugeruje nowe rozwiązania.

Filozofia Współczesna Zachodnia

• Profesjonalizacja filozofii.
  • filozofia analityczna Wielka Brytania, Kanada, Australia…(analiza języka) Russell, Rorty (USA)
  • filozofia kontynentalna (fenomenologia) Husserl, Heidegger, – Niemcy, Francja, Włochy, Hiszpania

Materializm Historyczny (Marks, Engels, Lenin)

1. Zastosowanie materializmu dialektycznego na obszarze historii i nauk społecznych.
2. Źródłem wszelkich przemian społecznych są zmiany w zakresie środków i stosunków produkcji.
3. Środki produkcji (surowce, urządzenia i pomieszczenia) = baza, generują nadbudowę, (filozofię, naukę i sztukę).
4. Własność środków produkcji -> antagonistyczne klasy społeczne: posiadaczy i klasa pracująca.
5. Zmiany społeczne generowane przez to ścieranie przechodzą z ilości w jakość.
6. Kolejne, coraz wyższe formy organizacji pracy i społeczeństwa, tworząc historię.
7. Protest robotników powoduje wybuch rewolucji, znosząc klasę kapitalistów i oddanie ich pod nadzór robotników.
8. Komunizm - ostateczna, doskonała forma społeczeństwa bezklasowego
9. „Bbyt określa świadomość”. Instytucje polityczne są nadbudową nad podłożem ekonomicznym (Lenin).
10. Krytyka materializmu historycznego - Karl Popper (teoria pseudonaukowa).

Neopozytywizm

1. Logiczny pozytywizm:
   • Walka z filozofią tradycyjną, metafizyką.
   • „Filozofia naukowej” - logiczna analiza języka.
2. Idee Wittgensteina, wpływ subiektywistycznego empiryzmu Macha, konwencjonalizmu Poincarégo i logicyzmu Russella.
3. Koło Wiedeńskie (Schlick, Carnap, Frank, Hahn, Neurath…)
4. „Grupa berlińska” (Reichenbach, Dubislav, Grelling, Hempel, von Mises).
5. Szkoła lwowsko-warszawska (Twardowski, Ajdukiewicz, Kotarbiński, Leśniewski, Łukasiewicz, Mehlberg, Tarski) – filozofia analityczna (protest przeciwko filozofii postheglowskiej).
6. Oparcie całej wiedzy na danych empirycznych i odrzucenie wszystkiego, co nie znajduje oparcia w faktach empirycznych.
7. Krytyka – K. Popper.

Fenomenologia (E. Husserl, M. Scheler, R. Ingarden)

1. Filozofia jako wiedza uniwersalna i absolutnie uzasadniona, jako nauka ścisła.
2. Sokrates, Platon, Arystoteles, Kartezjusz, Kant - szukali wiedzy obiektywnej i pewnej.
3. Fundament filozofii - bezpośrednie dane (bez pośredników: teorii, pojęć, języka), czyli rzeczy.
4. Fenomen- zjawisko; to, co się jawi.
5. Poznanie fenomenologiczne – bezzałożeniowe.
6. Celem fenomenologii jest dotarcie do ISTOT (gr. eidos) rzeczy - coś ogólnego, danego bezpośrednio, intuicyjnie.
7. Dotarcie do istot rzeczy za sprawą redukcji:
   • ejdetycznej (pomija to, co zmienne)
   • transcendentalnej (uwalniający od przesądów zdrowego rozsądku).
8. Akt świadomości jest intencjonalny - jest ona celowo ukierunkowanym aktem.
9. Rzeczy istnieją jako obiekty świadomości.

Egzystencjalizm

1. Akcentuje punkt widzenia podmiotu działającego.
2. Wydobywa - wolność
3. E. ateistyczny (Heidegger, Sartre, Camus).
4. E. teistyczny / chrześcijański (Marcel, Jaspers, Levinas → filozofia dialogu
5. Heidegger: Co to znaczy, że byt jest? Czym jest bycie bytu? Człowiek nie jest odrębną od świata istotą
6. „Piekło to są inni” - Sartre
7. Camus - jednostka chce nadać swemu życiu sens, tymczasem sam świat jest tego sensu pozbawiony
8. Absurd jest rozdźwiękiem między chaosem świata i wolą porządku, jaka jest w człowieku
9. Człowiek powinien się jej przeciwstawić – w imię tego, że jest człowiekiem.

Personalizm Chrześcijański (Marcel, Mounier)

1. Początki: Arystoteles, św. Augustyn, św. Tomasz z Akwinu (osoba ludzka jako podstawa rzeczywistości).
2. W centrum badań filozoficznych osoby człowiek, a nie społeczność
3. P. chrześcijański interpretuje religię jako więź osobową człowieka z Bogiem.

Filozofia Dialogu - 3 Nurty

1. Buber, Ebner, Rosenzweig): dialogiczny paradygmat relacji Ja-Ty, gdzie ta relacja stanowi o najistotniejszej konstytucji życia każdego człowieka.
2. Levinas: podzielenie relacji Ja – Ty na relację
   • ontologiczną (Ty zawsze jest redukowane do Ja)
   • metafizyczną (relacja Toż-Samego z Innym, gdzie ten Inny jest absolutnie Obcą jednostką dla Toż-Samego)
3. Tischner - filozofia dramatu: stosunek człowieka do świata (sceny) i człowieka do drugiego człowieka (związek dialogiczny - daje świadomość obecności drugiego człowieka).

Strukturalizm

1. Do zrozumienia pewnych zjawisk potrzebne jest uchwycenie struktury, w której one występują.
2. De Saussure - dany znak rozpoznajemy poprzez opozycję do innych znaków.
3. De Sussure odróżnił system językowy (langue) od mówienia (parole), parole - indywidualny akt realizacji języka
4. Levi-Strauss - właściwości ludzkiego umysłu, których celem jest wypracowywanie ogólnych mechanizmów we wszystkich zjawiskach społecznych
5. Foucault - „archeologia wiedzy”: pewne oczywiste mechanizmy pojmowania świata są współczesnymi wynalazkami
6. Przykład - pojęcie podmiotu, w świetle analiz Foucaulta – wynalazek kartezjański.

Postmodernizm

1. Ponowoczesność: koniec historii i wielkich narracji
2. Płynna względność i społeczny konstrukcjonizm
3. Wyczerpanie się tradycyjnych (modernistycznych) koncepcji
   • końca człowieka (Foucault)
   • śmierci autora (Barthes)
   • kryzysu systemów semiotycznych (Derrida) - systemy wartości arbitralne i determinujące człowieka.

Podstawy Postmodernizmu

1. egzystencjalizm
2. psychoanaliza
3. teoria krytyczna szkoły frankfurckiej
4. poststrukturalizm
5. dekonstrukcja
6. feminizm
7. hiperrealizm - pozbawianie rzeczy ich rodzimego kontekstu przez ukazywanie ich w zmienionych realiach.

Postmoderniści

1. Derrida – dekonstrukcjonizm; „nie ma nic poza tekstem” (podlega interpretacjom)
2. Rorty: przygodność, ironia, solidarność; obiektywność, relatywizm i prawda,
3. Foucault: Słowa i rzeczy: archeologia nauk humanistycznych; Archeologia wiedzy
4. Feyerabend: Przeciw metodzie, Jak być dobrym empirystą,
5. Lyotard: Kondycja ponowoczesna: raport o stanie wiedzy, Postmodernizm dla dzieci,
6. Baudrillard: Symulakry i symulacja (obraz, który tworzy symulację, a tym samym pozoruje rzeczywistość lub tworzy własną rzeczywistość)
7. Bauman: płynna nowoczesność.

Neopsychoanaliza

• Erich Fromm (1900-1980)
• Rozwój człowieka ma charakter psychoseksualny (Freud), czy psychospołeczny?
• Jednostka i społeczeństwo - wzajemnie zależne
• Jednostka pomaga społeczeństwu w osiąganiu celów
• Społeczeństwo umożliwia jednostce realizować plany
• Natura ludzka jest wytworem historii i kultury
• Zrozumienie psychiki ludzkiej, analiza jej potrzeb (Karen Horney).

Filozofia Procesu - Dwie Tradycje

• Filozofia organizmu, czyli filozofia procesu, której twórcą był Alfred North Whitehead
• Filozofia stawania się (philosophy of becoming – np. ewolucjonizm społeczny Herberta Spencera).

Transhumanizm

• Wykorzystanie nauki i techniki do przezwyciężenia ludzkich ograniczeń i poprawy kondycji ludzkiej
• (Nick Bostrom, A history of transhumanist thought)
• Transhumanizm - przyzwolenie na radykalne zmiany w naturze ludzkiej
• (Max More: Transhumanism towards a Futurist Philosophy).

Nurty Transhumanizmu

1. T. demokratyczny – synteza: demokracji społecznej, liberalnej, bezpośredniej i transhumanizmu
2. Anarchotranshumanizm – połączenie idei anarchistycznych i transhumanizmu
3. Ekstropianizm – wdrażanie zasad ekstropii jako symbolu ciągłego postępu („poziom inteligencji, porządku funkcjonowania, witalności, energii, życia, doświadczenia oraz zdolności i chęci do poprawy i wzrastania”)
4. Imperatyw hedonistyczny – konieczność używania technologii do wyeliminowania cierpienia świadomych istot.
5. Posthumanizm – XXI-wieczne pojmowanie roli człowieka w świecie –strąca go z piedestału władcy wszelkiego stworzenia
6. Prometeizm – religijna filozofia syntetyzująca kosmoteizm i transhumanizm
7. Singularytarianizm – technologiczna osobliwość (Singularity) jest możliwa do osiągnięcia i pożądana dla rozwoju ludzkości
8. Socjalizm transhumanistyczny – filozofia polityczna syntetyzująca socjalizm i transhumanizm
9. Transtopianizm – filozofia polityczna syntetyzująca radykalny techno- utopizm i transhumanizm

Filozofia Współczesna - Zachodnia

• Materializm historyczny (Lenin, Adorno).
• Neopozytywizm (Russell).
• Fenomenologia (Husserl, Ingarden).
• Nowa ontologia (Heidegger) (życie się staje) Da-sein
• Egzystencjalizm (Jaspers, Sartre, Camus).
• Pragmatyzm (Peirce, James, Dewey)
• Personalizm chrześcijański (Marcel, Mounier).
• Filozofia dialogu (Buber).
• Psychologiczna refleksja nad kulturą (Freud, Jung, Fromm)
• Strukturalizm (Foucault)
• Postmodernizm (Derrida).

Zasada Zwrotności

• Zwrotność mówi, że nasze myślenie aktywnie wpływa na wydarzenia, w których uczestniczymy i które są przedmiotem naszych rozmyślań.

Wiedza Przednaukowa - Zdroworozsądkowa

• Nieokreśloność.
• Brak wyjaśnień.
• Brak rygorystycznej kontroli twierdzeń.
• Brak rozwoju (praktyczna statyczność).
• Wszechstronność (wiedza zdroworozsądkowa dotyczy wszystkich tradycyjnych sfer działalności praktycznej człowieka).

Wiedza Naukowa

• Dążenie do wyjaśnień.
• Ustalanie związków między twierdzeniami.
• Określanie granic błędów teorii i faktów.
• Większa obalalność.
• Większa abstrakcyjność
• Ogólność i precyzja
• Zdolność do samokrytyki i samokontroli.

Struktura Teorii - Rozwój

• System aksjomatyczny
• Terminy obserwacyjne i teoretyczne
• Reguły korespondencji
• Model teorii.

Kinetyczna Teoria Gazów

• Teoria
  1. Gazy składają się z cząsteczek.
  2. Cząsteczki te pozostają w ciągłym ruchu oraz zderzają się ze sobą i ze ściankami naczynia.
  3. Całkowita objętość cząsteczek w danej próbce gazu jest nieporównywalnie mniejsza od objętości tego gazu.
  4. Cząsteczki nie oddziałują na siebie żadnymi siłami, z wyjątkiem momentów zderzenia.
  5. Ruchy cząsteczek i wzajemne oddziaływania podlegają prawom mechaniki klasycznej.
• Zasady pomostowe bądź reguły korespondencji
  • Ciśnienie $= F_1$ (masa, stężenie, średnia prędkość cząsteczek).
  • Temperatura $= F_2$ (średnia energia kinetyczna cząsteczek).
  • Współczynnik dyfuzji = F (średnia prędkość, stężenie i średnica cząsteczek).
• Obserwacja
  • Prawa: $P \propto 1/V$ (prawo Boyle'a)
  • $P \propto T$ (prawo Charlesa)
  • Prawo Avogarda (wiążące $P, V, i T$ z liczbą cząsteczek)
  • Prawo dyfuzji Grahama itd.
• Objaśnienia
  *Zdania oparte na danych zmysłowych
  *F oznacza „funkcję czegoś”, tzn., że terminy tak związane wchodzą ze sobą w określoną relację ilościową, która pozwala na podstawie znanych wartości jednego obliczyć odpowiednie wartości drugiego.
  *P jest skrótem od „ciśnienia”, T oznacza „temperaturę”, V „objętość”

Wyjaśnianie

• Strukturalne
• Systemowe (kontekstowe)
• Pragmatyczne
• Dedukcyjno-nomologiczne
• Indukcyjno-statystyczne
• Historyczno-genetyczne
• Funkcjonalno-teleologiczne

Kryterium Demarkacji

• Koło Wiedeńskie (Schlick, Carnap, Menger):
• Zdanie jest sensowne (a zarazem naukowe) wtedy i tylko wtedy, gdy jest weryfikowalne empirycznie.

Nauka i Pseudonauka

• Dążenie do potwierdzeń jest właściwe pseudonauce.
• Przykłady:
  • Astrologia
  • Marksizm
  • Psychoanaliza Freuda
• Zdania, które mogą się tylko potwierdzić, nie mówią nic o świecie.
• Kryterium demarkacji: zdanie jest naukowe wtedy i tylko wtedy, gdy jest falsyfikowalne.
• Karl Popper (1902-1994)
  • Logik der Forschung 1934
  • The Logic of Scientific Discovery 1959

Zdaniem Poppera Logiczni Pozytywiści Popełniali Dwa „Kardynalne Błędy”

• Sprowadzili naukowe poznanie do postaci logiczno-matematyczno-fizycznej, odrzucając niemal całkowicie inne sposoby myślenia
• Całkowicie odrzucali metafizykę, której jednak w praktyce nie sposób odrzucić, gdyż jest ona stałym elementem myślenia ludzkiego.

Poppera Kryteria Teorii Naukowych

• Opierają się na obiektywnych, mierzalnych danych
• Muszą być tak sformułowane, aby dać się falsyfikować
• Charakter:
  • Minimalistyczny
  • Samoograniczający się
  • Krótkofalowy
  • Statyczny

James B. Conant (1883-1978)

• Dynamiczny punkt widzenia nauki
• Nauka = połączone serie pojęć i schematów jako wynik doświadczeń i obserwacji
• Perspektywa socjologiczna – nauka jako żywa organizacja Duży wpływ na naukową rewolucję Kuhna

T. Kuhn 1962: Struktura Rewolucji Naukowych

• Nauka nie jako stopniowa kumulacja wiedzy
• Odrzuca empiryczną falsyfikowalność Poppera
• Własna koncepcja procesów historycznej zmiany w wiedzy naukowej
• Paradygmat – rama powszechnie uznawanej teorii naukowej

Problem Zmiany Pojęciowej

• Nauka normalna - rozwiązywanie łamigłówek według reguł określonych przez panujący paradygmat
• Paradygmat określa
  • Podstawową ontologię
  • Repertuar problemów naukowych
  • Wzorce rozwiązań
  • Kryteria oceny
• Nagromadzenie opornych łamigłówek powoduje kryzys zaufania do paradygmatu.
• Thomas Kuhn (1922-1996)
  • The Structure of Scientific Revolutions 1962

Problem Zmiany Pojęciowej

• W czasie kryzysu dochodzi do osłabienia reguł paradygmatu
• Tworzą się zalążki nowych paradygmatów
• Zwycięstwo jednego z nich kończy rewolucję naukową
• Teorie przedzielone rewolucją naukową są niewspółmierne
• Terminy naukowe radykalnie zmieniają znaczenie.
• Thomas Kuhn (1922-1996)
  • The Structure of Scientific Revolutions 1962

Problem Zmiany Pojęciowej

• Nie ma międzyparadygmatycznych kryteriów oceny teorii
• Rewolucje naukowe przynoszą zarówno zyski, jak i straty eksplanacyjne
• Problem niewspółmierności podważa projekt poszukiwania „logiki nauki”
  • Logiki indukcji
  • Metody hipotetyczno- dedukcyjnej.
• Thomas Kuhn (1922-1996)
  • The Structure of Scientific Revolutions 1962

Metodologia Naukowych Programów Badawczych

• Falsyfikacja hipotezy - potwierdzeniem innej hipotezy
• Nie pojedyncze hipotezy, lecz ich ciągi
• Naukowym programem badawczym nazywa się ciąg hipotez wyodrębniony przez
  • Twardy rdzeń (heurystykę negatywną)
  • Pas ochronny hipotez (heurystykę pozytywną)
• Imre Lakatos (1922- 1974)
  • Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes 1970

Metodologia Naukowych Programów Badawczych

• Naukowy program badawczy nazywa się postępowy wtw
  • Kolejne hipotezy mają nadwyżkę treści empirycznej
  • Część nadwyżki treści empirycznej jest potwierdzona
• Należy rozwijać programy postępowe, a zarzucać programy degenerujące się
• Pluralizm teoretyczny
  • Alternatywne, postępowe programy badawcze mogą współistnieć.
• Imre Lakatos (1922- 1974)
  • Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes 1970

Pluralizm a Anarchizm Teoretyczny

• Pluralizm teoretyczny
  • Alternatywne, postępowe programy badawcze mogą współistnieć
• Racjonalność odroczona
  • Należy pączkującym i degenerującym się programom badawczym dać czas
• Feyerabend: jak dużo czasu?
• Anything goes
• Anarchizm epistemologiczny (nauka-mit).
• Paul Feyerabend (1924-1994)
  • Against Method 1975

Paul Feyerabend „Anarchista”

• Kluczowe przełomy w myśli naukowej, osiągnięto poprzez naruszenia przyjętych metod naukowych
• „Wszystko ujdzie” - nie ma powodu, aby uważać naukę za ważniejszą niż inne formy rozumienia świata
• Nigdy nie wiemy, co może być korzystne dla rozwoju nauki (anything goes)
• Należy zerwać z „tyranią nauki”, która wymusza na rządach hojne jej finansowanie z pieniędzy podatników.

Barry Barnes i David Bloor Mocny Program Socjologii Wiedzy

1. Poszukiwanie wyjaśnień przyczynowych;
2. Bezstronne traktowanie przekonań „prawdziwych” i „fałszywych”;
3. Wyjaśnianie przekonań „prawdziwych” i „fałszywych” w tych samych kategoriach socjologicznych (zasada „symetrii”);
4. Zobowiązania te stosują się także do wyjaśnień dostarczanych przez samą socjologię wiedzy (zasada „zwrotności”).

Wojny Naukowe

• Alan Sokal: "Przekraczając granice: ku transformatywnej hermeneutyce kwantowej grawitacji"
• Terminologiczny żargon,
• Aluzje do najnowszych teorii naukowych
• Nieprawdopodobna liczbą przypisów wraz z wielostronicową bibliografią.

Wojny Naukowe

• Alan Sokal, Jean Bricmont: Modne bzdury: o nadużywaniu pojęć z zakresu nauk ścisłych przez postmodernistycznych intelektualistów. Prószyński i S-ka, 2004
  1. Bronią metody naukowej przed swobodnym i relatywistycznym traktowaniem jej
  2. Stanley Aronowitz
  3. Steven Weinberg
  4. Luce Irigaray, filozof i feministka;
  5. Jacques Derrida
  6. Jean Bricmont
  7. Regis Debray
  8. Paul Gross