Etiopatogeneza, obraz kliniczny, epidemiologia i diagnostyka zakażeń herpeswirusami

Materiały obowiązkowe: - Mikrobiologia Lekarska; M. Bulanda, A. Pietrzyk, M. Wróblewska. PZWL, ISBN: 978-83-01-22887-3. DOI: https://doi.org/10.53271/2022.129 - Rozdział 8.1 Herpeswirusy - Mikrobiologia; Murray P., Edra Urban & Partner, Wrocław 2018, ISBN: 978-83-65835-99-4 - Rozdział 43 Ludzkie herpeswirusy

Rodzina: Herpesviridae
Podrodziny: - Alphaherpesvirinae - HSV-1: Herpes simplex virus type 1 (wirus opryszczki pospolitej typ 1) - HSV-2: Herpes simplex virus type 2 (wirus opryszczki pospolitej typ 2) - VZV: Varicella-zoster virus (wirusa ospy wietrznej-półpaśca) - Betaherpesvirinae - CMV: Cytomegalovirus (wirus cytomegalii) - HHV-6: Human herpesvirus 6 (ludzki herpeswirus typ 6) - HHV-7: Human herpesvirus 7 (ludzki herpeswirus typ 7) - Gammaherpesvirinae - EBV: wirus Epsteina-Barr - HHV-8: Human herpesvirus 8 (związany z mięsakiem Kaposi'ego)

Infekcje herpeswirusowe są powszechne.
Wirus pozostaje w organizmie do końca życia.
U osób z prawidłową odpornością infekcja jest zwykle łagodna (nawet bezobjawowa).
U osób z upośledzoną odpornością choroba może mieć ciężki przebieg.
Herpeswirusy wywołują różne typy infekcji: - infekcje lityczne - infekcje chroniczne
- infekcje latentne z możliwością reaktywacji - infekcje immortalizujące komórki prowadzące do nowotworzenia

Dane dotyczące częstości występowania dla różnych wirusów: - HSV-1: USA - 67.60%, Europa - 52-84% - HSV-2: USA - 21.90%, Europa - 4-24% - VZV: USA - 90%, Europa - >90% - EBV: USA - 82.90% - CMV: USA - 50.40% - HHV-6A/6B: 70-100% na świecie - HHV-7: UK - >65% - HHV-8: USA - 3-4%, Afryka Subsaharyjska - 35.7-49.3%

Genomy herpeswirusów mają długości od 125 do 240 kbp.
Zawierają proste lub odwrócone powtórzenia.
Replikacja genomu zachodzi poprzez cyrkularyzację, a następnie produkcję konkatamerów z rozszczepieniem genomów o długości jednostkowej.

Proces zakażenia: 1. Wiązanie do swoistych receptorów komórkowych. 2. Fuzja z błoną cytoplazmatyczną. 3. Uwolnienie nukleokapsydu i tegumentu do cytoplazmy. 4. Transport nukleokapsydu do porów jądrowych. 5. Wprowadzenie genomu do jądra komórkowego. 6. Transkrypcja i translacja w trzech fazach: - natychmiastowej wczesnej - wczesnej (syntetyzowane są enzymy, w tym DNA-zależna polimeraza DNA) - późnej (syntezowane białka strukturalne kapsydu) 7. Replikacja genomu przed transkrypcją genów późnych. 8. Białka kapsydu migrują do jądra - składanie nukleokapsydów. 9. Kapsydy pączkują przez błony jądrowe i ER, uzyskując osłonkę z glikoproteinami. 10. Uwolnienie wirionów potomnych na drodze egzocytozy lub lizy.

HSV ma dwa typy: HSV-1 i HSV-2.
Zakaża komórki nabłonkowe, komórki skóry i rogówkę, makrofagi i limfocyty.
Infekcje HSV-1 dotyczą głównie górnej części ciała, natomiast HSV-2 dotyczą dolnej części ciała.
Zakażenie następuje przez bliski, bezpośredni kontakt; wirus wnika przez błony śluzowe lub pęknięcia w skórze.
HSV może infekować komórki RNA, powodując infekcje lityczne i latentne w neuronach.
Neurony ulegają zakażeniu, a wirus może być reaktywowany w wyniku osłabienia odporności.

Wrodzone mechanizmy ochronne mogą ograniczyć zakażenie.
Niezbędne reakcje limfocytów T w celu zniszczenia zakażonych komórek.
Osoby bez objawów mogą być źródłem zakażenia.
Zakażenia HSV-1 i HSV-2 są powszechne i mogą prowadzić do poważnych powikłań (np. zapalenia mózgu, uszkodzenia oka, zakażeń u noworodków).

Testy serologiczne w kierunku przeciwciał IgM i IgG oraz PCR w celu wykrycia obecności wirusa.
Hodowla wirusa jest wysoce swoista, czułość wynosi 90% dla zmian objawowych, niska dla zakażeń bezobjawowych.

Występuje powszechnie wśród osób młodych.
Zakażenie może zachodzić drogą kontaktu z płynami ustrojowymi, a wirus pozostaje w stanie latencji.

Objawy kliniczne mogą być ciężkie u osób z immunosupresją, prowadząc do zapalenia płuc, wątroby, mózgu itp.
Wrodzone zakażenie CMV może prowadzić do opóźnienia rozwoju i innych poważnych defektów.

Diagnostyka obejmuje metody serologiczne i molekularne (PCR) oraz próbki tkanek w celu wykrycia wirusa.

Wysoka częstość występowania infekcji herpeswirusowych oraz ich różnorodne objawy i powikłania wymagają ciągłego badania i oceny metod diagnostycznych i terapeutycznych.
Kwestie związane z epidemiologią i podejściem do procesu immunizacji obejmują potrzebę skutecznych szczepionek przeciw wszystkim chorobom wirusowym wywołanym przez herpeswirusy.