Powstanie Solidarności - Notatki

Powstanie Solidarności

  • Zakłady Pracy: Przedsiębiorstwa reprezentowane przez Międzyzakładowy Komitet Strajkowy (MKS).

  • MKS Reprezentuje: Załogi i instytucje, których funkcjonowanie jest niezbędne społecznie.

  • Cel Komitetu: Doprowadzenie do rozmów, które spełnią oczekiwania strajkujących załóg.

  • Warunki Rozpoczęcia Rozmów:

    • Odblokowanie telefonów.

    • Akceptacja niezależnych od partii pracodawców wolnych związków zawodowych, wynikająca z ratyfikowanej przez PRL Konwencji nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy.

    • Zapewnienie prawa do strajku oraz bezpieczeństwa strajkujących i osób wspomagających.

    • Przestrzeganie zagwarantowanej w Konstytucji PRL wolności słowa, druku i publikacji, a tym samym nierepresjonowanie niezależnych wydawnictw i udostępnienie środków masowego przekazu dla wszystkich wyznań.

    • Przywrócenie do poprzednich praw ludzi zwolnionych w 1970 i 1976 roku, studentów wydalonych z uczelni za przekonania, zwolnienie więźniów politycznych (Zadrożyńskiego, Kozłowskiego, M. Kozłowskiego).

    • Podać w środkach przekazu informacje o utworzeniu się MKS-u i opublikować jego zadania.

    • Podjąć realne działania w celu wyprowadzenia kraju z sytuacji kryzysowej poprzez podawanie publicznej (pełnej) informacji o sytuacji społeczno-gospodarczej i umożliwienie wszystkim uczestniczenia w dyskusji nad programem.

    • Wypłacić wszystkim strajkującym wynagrodzenie za okres strajku - jak za urlop wypoczynkowy z funduszu Centralnej Rady Związków Zawodowych.

21 Postulatów

  • Spisane ręcznie na drewnianej sklejce w 1980 roku.

  • Wpisane na listę programu UNESCO "Pamięć świata" w 2003 roku jako dokument o dziejowym znaczeniu dla historii ludzkości.

  • Reakcja Władz:

    • Władze nie zdecydowały się na użycie siły ze względu na rosnący zasięg strajków i sojusz robotników z inteligencją.

    • Zaczęły łagodzić sytuację, prosząc o mediację prymasa Wyszyńskiego.

  • Porozumienia Sierpniowe:

    • Podpisane 31 sierpnia 1980 r. w Gdańsku przez Lecha Wałęsę i wicepremiera Mieczysława Jagielskiego.

    • Komunistyczne władze zobowiązały się spełnić 21 postulatów strajkujących załóg.

    • Podobne porozumienia zawarto w Szczecinie i Jastrzębiu-Zdroju.

  • Zmiana Władz:

    • Wydarzenia Sierpnia 1980 r. doprowadziły do zmiany władz.

    • Edward Gierek ustąpił ze stanowiska I sekretarza KC PZPR, a jego miejsce zajął Stanisław Kania, uważany za zwolennika reform.

Utworzenie NSZZ „Solidarność”

  • Tworzenie Związków: Na mocy porozumień sierpniowych w całej Polsce w zakładach pracy tworzono niezależne od władz związki zawodowe.

  • Koncepcja Jednej Organizacji: Pojawiła się koncepcja powołania jednej ogólnokrajowej organizacji związkowej.

  • Powstanie Solidarności:

    • 17 września 1980 r. w Gdańsku odbyło się zebranie delegatów z całej Polski, na którym powstał Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”.

    • Był to olbrzymi sukces opozycji.

  • Członkostwo:

    • Wkrótce do związku wstąpiło prawie 10 mln Polaków, czyli większość czynnych zawodowo osób.

    • Wśród członków byli zarówno przeciwnicy istniejącego systemu, jak i członkowie PZPR.

Postać Historyczna: Anna Walentynowicz (1929-2010)

  • Praca: Od 1950 r. pracowała w Stoczni Gdańskiej im. Lenina, m.in. jako operatorka suwnicy.

  • Działalność: Od 1978 r. była aktywną działaczką WZZ Wybrzeża.

  • Zwolnienie z Pracy: Jej zwolnienie z pracy w sierpniu 1980 r. stało się przyczyną protestu stoczniowców.

  • Udział w Solidarności: Po podpisaniu porozumień sierpniowych, przywrócona na stanowisko, brała aktywny udział w tworzeniu NSZZ „Solidarność”.

  • Stan Wojenny: Podczas stanu wojennego została internowana.

  • Krytyka Wałęsy: Od początku lat 80. Walentynowicz nie zgadzała się z - jej zdaniem - zbyt ugodową polityką Wałęsy wobec komunistów.

  • Śmierć: Zginęła w katastrofie lotniczej w Smoleńsku 10 kwietnia 2010 r.

Rozdział V: Upadek Komunizmu

  • Karnawał Solidarności: Legalna „Solidarność” działała ponad 15 miesięcy - okres ten jest nazywany karnawałem Solidarności. W tym czasie społeczeństwo cieszyło się większą wolnością.

  • Swoboda Wyrażania Opinii: Można było publicznie bez obawy wyrażać swoje opinie polityczne.

  • Media:

    • Powstał „Tygodnik Solidarność”, niezależny od władz (ale wciąż cenzurowany).

    • Ukazywało się także wiele gazet i ulotek wydawanych nielegalnie w drugim obiegu.

  • Pomniki:

    • W Gdańsku wzniesiono pomnik Poległych Stoczniowców w Grudniu 1970 r.

    • W Poznaniu - pomnik Ofiar Czerwca 1956 r.

Postać Historyczna: Lech Wałęsa (ur. 1943 r.)

  • Praca: Pracę jako elektryk w Stoczni Gdańskiej im. Lenina rozpoczął w 1967 r.

  • Działalność: Pod koniec lat 70. działał w WZZ i współpracował z KOR.

  • Strajk w Stoczni Gdańskiej: Po wybuchu strajku w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980 r. został jego liderem.

  • Przewodnictwo w Solidarności: Później stanął na czele NSZZ „Solidarność”.

  • Internowanie: W czasie stanu wojennego był przez ponad rok internowany.

  • Nagroda Nobla: W 1983 r. otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla.

  • Reaktywacja Solidarności: W 1986 r. powołał ponownie struktury „Solidarności”.

  • Okrągły Stół: W 1989 r. był przywódcą strony solidarnościowej w czasie obrad Okrągłego Stołu.

  • Prezydentura: W 1990 r. w wolnych wyborach został wybrany na prezydenta Polski.

  • Kluczowy Moment Strajku: Przełomowy dla całego strajku okazał się dzień 16 sierpnia, gdy udało się powstrzymać robotników przed opuszczeniem zakładu.

  • Podpisanie Porozumień Sierpniowych: Odbyło się 31 sierpnia 1980 r. w hali BHP Stoczni Gdańskiej. Lech Wałęsa użył charakterystycznego wielkiego długopisu ze zdjęciem papieża Jana Pawła II.

  • Rejestracja Związku: Radość działaczy NSZZ „Solidarność” po ogłoszeniu przez Sąd Najwyższy decyzji o rejestracji związku bez wprowadzania zmian w statucie, które chciał narzucić Sąd Wojewódzki w Warszawie.