CHAPTER 5

5.1 Eigenschappen van Celmembranen

• Celmembranen bestaan uit een lipidedubbellaag, die selectief permeabel is.

• Hydrofobe moleculen (O₂, CO₂, N₂) diffunderen vrij.

• Grote, geladen moleculen (ionen, glucose, eiwitten) hebben transporteiwitten nodig.

5.2 Diffusie van Opgeloste Stoffen

• Fick’s wet van diffusie: snelheid ∝ concentratiegradiënt, oppervlakte en permeabiliteit.

• Eenvoudige diffusie: Passief, direct door membraan (bv. gassen, steroïden).

• Gefaciliteerde diffusie: Transport via eiwitkanalen of carriers (bv. glucose via GLUT).

5.3 Osmose en Watertransport

• Water verplaatst zich via osmose van lage naar hoge osmolaliteit.

• Osmotische druk wordt bepaald door opgeloste deeltjes (π = nRTC).

• Aquaporines vergemakkelijken watertransport.

5.4 Transport van Ionenen en Gepolariseerde Stoffen

• Ionen kunnen niet vrij door de membraan en gebruiken kanalen en transporters.

• Ionkanalen: Spannings-, ligand- of mechanisch gereguleerd.

• Carriers: Specifieke eiwitten die moleculen verplaatsen zonder ATP.

5.5 Actief Transport

Primair actief transport: Direct ATP-gebruik, tegen de gradiënt in.

• Na⁺/K⁺-pomp: 3 Na⁺ uit, 2 K⁺ in (handhaaft rustpotentiaal).

• Ca²⁺-pomp (PMCA, SERCA): Pompt Ca²⁺ naar extracellulair of SR.

Secundair actief transport: Gebruikt de gradiënt van een ander ion (meestal Na⁺).

• Symporters (co-transporters): Moleculen samen (bv. Na⁺/glucose symporter).

• Antiporters (exchangers): Moleculen in tegengestelde richting (bv. Na⁺/Ca²⁺-exchanger).

5.6 Ionkanalen en Elektrische Eigenschappen van Membranen

• Rustmembraanpotentiaal (~ -70 mV): Vooral bepaald door K⁺-lekkanalen.

• Goldman-Hodgkin-Katz vergelijking bepaalt membraanpotentiaal.

• Spanningsafhankelijke ionkanalen zijn cruciaal voor actiepotentialen.

5.7 Klinische Toepassingen

• Cystic Fibrosis (CFTR-mutatie) → Defect Cl⁻-kanaal → taai slijm

• Ouabaïne remt Na⁺/K⁺-pomp → verhoogde intracellulair Na⁺ → depolarisatie

• Glucose-transporters (GLUT) zijn essentieel bij diabetes

🔹 Samenvatting: