ZAKRES RUCHU, SIŁA MIĘŚNIOWA

Zakres ruchu

„droga jaką pokonuje część ruchoma ciała, względem części nieruchomej”
czynniki wpływające na zakres: budowa anatomiczna (stan mięśni, więzadeł), wiek, płeć, zawód, rodzaj aktywności, rodzaj ruchu (czynny, bierny), opór końcowy
na podst. pomiaru można określić: hypomobilność, prawidłowy zakres ruchu, hipermobilność
pomiary zakresu ruchomości stawów owodowych:
- goniometr (180/360 st.)
- dokonuje się pomiaru ruchu czynnego i biernego
- zakres ruchu zapisuje się metodą SFTR

Strzałkowa	S	Dzieli ciało na cz. lewą i prawą	czołowa poprzeczna	wyprost zgięcie	grzbietowo-brzuszna grzbietowo-dłoniowa grzbietowo-podeszwowa
Czołowa	F	Dzieli ciało na cz. przednią tylnią	strzałkowa	odwodzenie przywodzenie	przyśrodkowo-boczna przyśrodkowo-łokciowa przyśrodkowo-strzałkowa
Poprzeczna	T	Dzieli ciało na cz. górną i dolną	pionowa podłużna	odwodzenie przywodzenie horyzontalne	horyzontalna dogłowowo-ogonowa
Rotacyjna	R	Przebiega wzdłuż osi podłużnej danego odc. ciała	podłużna	rotacja zewnętrzna i wewnętrzna

sposoby zapisów pomiarów zakresów ruchów:
- płaszczyzna: S,F,T,R
- ułożenie stawu biodrowego: np. przy rotacji w st. barkowym F-90/F-0
- ruchy od ciała: odwodzenie, odwodzenie horyzontalne, odwodzenie dopromieniowe, wyprost, rotacja zewnętrzna, supinacja, ruchy (skłony) w lewo, ewersja
- pozycja wyjściowa: pozycja zerowa (neutralna, od której mierzymy zakres)
- ruchy do ciała: przywodzenie, przyw. horyzontalne, odwodzenie dołokciowe, zgięcie, rotacja wewn., pronacja, ruchy w prawo, inwersja
przykładowe zapisy w płaszczyźnie strzałkowej w stawie barkowym
- norma S: 50 - 0 - 170
- S: 50 – 0 – 90 - przykurcz wyprostny, ograniczenie zgięcia o 80 st.
- S: 20 – 0 – 170 - przykurcz zgięciowy - ograniczony wyprost o 30 st.
- S: 20 – 0 – 90 - ograniczenie zarówno zgięcia o 80 i wyprostu o 80 st.
- S: 0 – 36 – 150 - ograniczenie zgięcia i wyprostu → 36 st. do pozycji 0 i jeszcze 50 do pełnego wyprostu - czyli przykurcz zgięciowy wynosi 86 st., oraz brakuje 2o st. do pełnego zgięcia
- S: 0 – 30 - usztywnienie (ankyloza) w zgięciu 30 st,
przystępując do pomiarów należy:
- przyjąć prawidłową pozycję wyjściową (staw w pozycji pośredniej, stabilizacja odcinka proksymalnego względem badanego st., pozycja izolowana umożliwiająca wykonania izolowanego ruchu w pełnym istniejącym zakresie)
- ułożyć oś goniometru możliwie najbliżej osi obrotu st., a jego ramiona powinny być równolegle do osi długiej kości tworzących staw
- polecić wykonanie ruchu w możliwie max. zakresie

Technika wykonywania pomiarów - kończyna górna, staw ramienny w płaszczyźnie R

płaszczyzna rotacyjna R (F90): 90-0-80
- ułożenie goniometru:
  - oś na wyrostku łokciowym k.łokciowej
  - ramię ruchome skierowane na wyrostek rylcowaty k.łokciowej, ramię nieruchome równolegle do leżanki lub pionowo w dół
  - stabilizacja: ramię
płaszczyzna R (F0): 60-0-70
- ułożenie goniometru:
  - oś na wyrostku łokciowym k.łokciowej
  - ramię ruchome skierowane na wyrostek rylcowaty k.łokciowej, ramię nieruchome równolegle do leżanki lub pionowo w dół
  - stabilizacja: ramię (odwiedzione do ok. 15 st.)

Technika wykonywania pomiarów - kończyna dolna, staw biodrowy

płaszczyzna strzałkowa S: 15 – 0 – 125, wyprost
- ułożenie goniometru:
  - oś na krętarzu większym k.udowej
  - ramię ruchome celuje na kłykieć boczny k.udowej
  - ramię nieruchome celuje do dołu pachowego
  - stabilizacja: miednica
płaszczyzna strzałkowa S: 15 – 0 – 125, zgięcie
- ułożenie goniometru:
  - oś na krętarzu większym k.udowej
  - ramię ruchome celuje na kłykieć boczny k.udowej
  - ramię nieruchome celuje do dołu pachowego
  - stabilizacja: udo kończyny niebadanej
płaszczyzna czołowa F: 45 – 0 – 20, odwodzenie/przywodzenie
- ułożenie goniometru:
  - oś w połowie fałdu pachwinowego
  - ramię ruchome celuje na środek rzepki
  - ramię nieruchome równolegle do linii łączącej kolce biodrowe przednie górne
  - stabilizacja: miednica
płaszczyzna R(S90): 45 – 0 – 45, rotacja zewnętrzna/wewnętrzna
- ułożenie goniometru:
  - oś na środku rzepki
  - ramię ruchome celuje na środek linii łączącej kostki
  - ramię nieruchome równolegle do powierzchni leżanki
  - stabilizacja: udo
płaszczyzna R(S0): 45 – 0 – 40
- ułożenie goniometru:
  - oś na środku rzepki
  - ramię ruchome celuje na środek linii łączącej kostki
  - ramię nieruchome równolegle do powierzchni leżanki
  - stabilizacja: udo
płaszczyzna poprzeczna T: 45 – 0 – 20, odwiedzenie horyzontalne/przywiedzenie horyzontalne
- ułożenie goniometru:
  - oś na guzie kulszowym
  - ramię ruchome celuje na środek dołu podkolanowego
  - ramię nieruchome równolegle do leżanki
  - stabilizacja: miednica

Technika wykonywania pomiarów - kończyna górna, staw promieniowo-nadgarstkowy

płaszczyzna strzałkowa S: 50 – 0 – 60, wyprost/zgięcie
- ułożenie goniometru:
  - oś na wys. kości trójgraniastej
  - ramię ruchome celuje na głowę V k. śródręcza
  - ramię nieruchome celuje na wyrostek łokciowy
  - stabilizacja: przedramię
płaszczyzna czołowa F: 20 – 0 – 30, odwiedzenie/przywiedzenie (odchylenie dopromieniowe/dołokciowe)
- ułożenie goniometru:
  - oś w połowie odległości między wyrostkami rylcowatymi (okolica k. główkowatej)
  - ramię ruchome celuje na głowę III k. śródręcza
  - ramię nieruchome celuje na nadkłykieć boczny k. ramiennej
  - stabilizacja: przedramię

Siła mięśniowa

jest zewnętrznym wyrazem pracy mięśni; jest istotnym wskaźnikiem możliwości funkcjonalnych człowieka
testy: bez aparatury pomiarowej (np. utrzymanie ciężaru), przy wykorzystaniu aparatury (np. dynamometr, elongometr), na specjalnych stanowiskach pomiarowych,
testy: oparte na skurczu izometrycznym (np. dynamometryczne, metod. izometryczna), oparte na skurczu izotonicznym (np. metoda Lovetta, metoda 10-cio lub 1-no krotnego dźwignięcia)
szacowanie siły mięśniowej - próby tzw. testów sprawności ogólnej (np. ICSPFT, EUROFIT)
manualne testowanie mięśni - jest to procedura oceny funkcji, siły mięśni i grup mięśniowych bazująca na efektywnym wykonaniu ruchu w odniesieniu do siły grawitacji i oporu manualnego
napięcie izometryczne - gdy dochodzi do zmiany napięcia mięśniowego, bez ruchu w stawie (bez zmiany długości mięśnia)
napięcie izotoniczne - stałe napięcie mięśnia przeciwko oporowi ze zmianą jego długości
praca mięśniowa: koncentryczna - napięcie, podczas którego dochodzi do przybliżania się przyczepów mięśniowych (mięsień się skraca), ekscentryczna - napięcie, podczas którego dochodzi do oddalania się przyczepów mięśniowych (mięsień wydłuża się)
funkcjonalna klasyfikacja mięśni:
- mięśnie główne, agonistyczne - mięsień lub grupy mięśniowe odpowiedzialne za dany ruch w stawie
- mięśnie antagonistyczne - mięsień lub grupa mięśniowa, która wykonuje ruch przeciwny do agonistów, rozluźniają się podczas ruchu agonistów
- mięśnie synergistyczne - mięśnie, które napinają się i pracują razem z agonistami w pożądanym ruchu (synergiści funkcjonalnie w inny sposób asystują mięśniom agonistycznym w wykonaniu ruchu
czynniki wpływające na siłę mięśniową: wiek, płeć, rozmiar mięśnia, szybkość skurczu mięśnia, wcześniejszy trening, zmęczenie, poziom motywacji, ból, zawód, aktywność

Testowanie mięśni

siłę mięśniową bada się testem Lovetta w 6-STOPNIOWEJ skali:
- 0 - 0%: brak śladu skurczu mięśnia
- 1 - 10%: ślad skurczu mięśnia bez efektu ruchowego
- 2 - 25%: ruch w pełnym zakresie, w odciążeniu
- 3 - 50%: ruch w pełnym zakresie, z pokonaniem ciężaru kończyny lub danej części ciała
- 4 - 75%: ruch w pełnym zakresie, z pokonaniem ciężaru kończyny lub danej części ciała przy dodatkowym niewielkim oporze
- 5 - 100%: siła mięśni prawidłowa
- do każdego stopnia (0 – 5) w celu dokładniejszej oceny można dodać znak „+” lub „-” → ruch mniejszy niż połowa (50%) możliwego (biernego) zakresu ruchu jest zapisywany ze znakiem „+”, ruch większy niż połowa (50%) możliwego (biernego) zakresu ruchu jest zapisywany ze znakiem „-”

ważne daty XD:

1912 - pierwszy artykuł na temat badań siły mięśniowej - skala 4 stopniowa

1915 - kolejne stopnie w skali (0-5)

1922 - poszerzenie skali o + i -

1932 - zakończenie prac nad manualną metodą oceny siły mięśniowej

1936 - określenie skali %-owej

Zasady manualnego testowania mięśni

przeciwwskazania: stan zapalny w obszarze badania, obecność bólu, wczesny okresu po zespoleniu chirurgicznym tkanek miękkich
zasady oceny siły mięśniowej wg Lovetta: ściśle określone pozycje, stabilizacja odcinka bliższego, wykonanie testu, zastosowanie oporu

Testowanie poszczególnych mięśni, skala

m. ramienno-promieniowy
- 3 → pw.: siad, kończyna testowana wzdłuż tułowia, przedramię w pozycji pośredniej,