Wakuole

zespół wakuol w komórce - przedział bardzo dynamiczny, wakuom tworzy

środowisko wewnętrzne o podstawowym znaczeniu w utrzymaniu homeostazy komórki

(akumulacja/hydroliza szeregu związków chemicznych i wody)

duży kompartment wodny (sok komórkowy ograniczony od cytoplazmy selektywnie

przepuszczalną błoną - tonoplastem)

może stanowić do 90% objętości komórki

róžny stopień wakuolizacji w zależności od typu tkanki

Powstawanie wakuol:

de novO

z ER

z pęcherzyków diktiosomalnych

przez podzial wakuol ju吃 istniej4cych

z pęcherzyków endocytotycznych

przez fuzję wakuol mniejszych

Funkcje wakuol:

# LITYCZNE -recyklizacja składników wewnątrzkomórkowych, enzymy hydrolityczne

# OBRONNE przed patogenami, fitofagami (zw. fenolowe, alkaloidy)

# SPICHRZOWE (sezonowe zmiany, dobowe itp.) - gromadzenie:

✔ wody,

V barwników – antocyjany, flawonoidy, betalainy

jonów nieorganicznych (podlegają wymianie z jonami cytozolowymi)

✔ sacharydów, kwasów organicznych, aminokwasów

# REGULACJA TURGORU

# DETOKSYKACYJNE

# UMOŻLIWIANIE HYDROLIZY

Skladniki soku komórkowego:

#ZWIAZKI NIEORGANICZNE

- jony: wapniowe, potasowe, sodowe, magnezwe, chlorowe, siarczanowe, azotanowe

- Woda

#ZWIĄZKI ORGANICZNE

- kwasy org. (szczawiowy, cytrynowy, winowy, jabłkowy)

- cukrowce (glukoza, fruktoza, sacharoza, maltoza, inulina, śluzy)

- kryształy (krystaliczne białka, szczawian wapnia)

- barwniki (antocyjaniny, flawonoidy)

- enzymy hydrolityczne

- rozpuszczalne białka

aminokwasy

- alkaloidy

-garbniki

- żywice

- balsamy

- kauczuki

- sok mleczny

- glikozydy

- ksenobiotyki

Zawartość soku komórkowego - różnice osobnicze, warunkowane środowiskiem wew. i zew.

Zawartość soku komórkowego:

1. Cukrowce:

glukoza, fruktoza (sok komórkowy miękiszu owoców)

sacharoza (sok komórkowy miękiszu łodygi trzciny cukrowej i bulwy buraka cukrowego.

inulina (polisacharyd zbudowany z fruktozy, korzenie dalii, nieszkodliwy dal cukrzyków)

laktoza

maltoza

2. Garbniki:

w formie utlenionej (flobafeny) tzw. taniny (liście herbaty, szpilki sosny)

nadają ciemną barwę korze drzew, pełnią funkcje ochronne

3. Alkaloidy:

związki heterocykliczne zawierające w pierścieniu azot, który daje im charakter zasadowy

pełnią funkcje obronne przed roślinożercami i patogenami

w niższych stężeniach mają działanie lecznicze:

# uśmierzanie bólu np. morfina

# łagodzenie kaszlu np. kodeina

# leczenie malarii np. chinina

# czynniki przeciwnowotworowe np. winkrystyna, taksol

składniki używek:

# kofeina, teoilina, teobromina, nikotyna

# trucizny: strychnina, tubokuraryna

# halucynogeny: skopolamina, solania(ziemniak), atropina, piperyna(owoce pieprzu)

4. Krysztaly:

SZCzawian wapnia - sposób wiązana trującego kwasu szczawiowego

# druzy - Begonia species (druzy w miękiszu)

# rafidy - liście agawy

# piasek krystaliczny - liscie tytoniu

5. Bialka zapasowe:

gromadzone w wakuolach białkowych

w postaci ciał białkowych

produkowane w szorstkim RE

nasiona (bielmo(endosperma), liścienie)

ciało białkowe ma kształt kulisty o średnicy ok. 0,2-24 mikrometrów, otoczone poj. błoną

Rodzaje ciał białkowych:

# ziarna aleuronowe Pisum sativum

# albuminy + globoid Brassica napus

# albuminy + globoid + globuliny (krystaloid) Ricinus

6. Glikozydy (cukier + aglikan_ alkohol, fenol, sterol)

cyjanogenne – uwalniają cyjanowodór, pełnią funkcje obronne

flawonowe

wchodzą w skł. barwników o kolorze żóltym

nadają charakterystyczny smak, zapach, kolor

działanie farmakologiczne np. nasercowe (strofantyna, erantyna)

trujące np. strofantyna, onabaina

7. Barwniki (glikozydy zbud. z cukru i aglikanu)

flawonoidy (cukier prosty + aglikan - pochodna flawonu i hydroksyflawonu)

# zótte zabarwienie kwiatów np. rezedy, forsycji, ruty

antocyjany (cukier prosty + aglikan – antocyjanidyna)

# cyjanidyna (kwiaty bławatka, czerwona kapusta)

# definidyna (groszek, ostróżka, winogrona)

# malwidyna (malwa)

# pelargonidyna (pelargonie, dalie, maki)

# peonidyna (piwonia)

# petunidyna (petunia)

kwiaty białe - martwe komórki wypełnione powietrzem

zabarwienie antocyjanów zalezy od pH:

はkwasre- CZerwone, fioletowe

# zasadowe - niebieskie

8. Ciala olejowe (ciala tluszczowe, sferosomy, oleosomy, wakuole tłuszczowe)

gromadzą lipidy zapasowe i białka drobnocząsteczkowe (oleozyny)

zarodniki mszaków, paprotników, ziarna pyłku, nasiona, owocnia oliwek

ciała olejowe otacza pojedyncza struktura o śr. 2-4 nanometry (połowa błony biologicznej)

zawierają produkty ER:

#打iacyloglicerole, fosfolipidy

zawierają produkty plastydów:

# kwasy tłuszczOwe