Religions, Beliefs, and Social Structures in the World

RELIHIYON

• Kahulugan at pinagmulan ng salitang relihiyon:

  • RELIHIYON = pagsamba o isang sistema ng paniniwala, kaugalian, at simbolo na isinasaayos o itinataguyod ng isang organisasyon o indibidwal. Sinasabing ito ay naglalarawan ng sistema ng pananampalataya, gawain, at pagsasama-sama ng tao.

  • Ayon sa paliwanag: mula sa salitang Latin na “religare” na nangangahulugang buoin ang kabuoan o pagkakaugnay-ugnay ng mga bahagi; pagsasama-sama o pagbubuklod ng mg-tao dahil iisa lamang ang kanilang mga paniniwala.

• KARANIWANG ASPECTS NG RELIHIYON:

  • Nakapaloob ang paniniwala at gawain (worship, rituals, moral codes) at maaaring personal o itinataguyod ng isang organisasyon.

  • Kadalsang may paniniwala sa diyos o masu-diyos.

  • Nagsisilbing sistema ng pagpapahalaga, pagpapasya, at pagbuo ng pagkakakilanlan ng tao sa loob ng komunidad.

• MGA SAGRADONG IDEYA SA KASAYSAYAN NG RELIHIYON:

  • RELIHIYON bilang pundamental na bahagi ng kultura, politika, at sosyedad; nagbibigay ng gabay sa etika at moralidad.

  • Pormal na pagkilala ng impluwensiya ng relihiyon sa lipunan at sa personal na buhay ng mga tao.

KAISIPAN AT PANINIWALA SA ASYA

• SINOCENTRISM (sentro ng mundo sa China):

  • Paniniwala na ang China (Zhonggu, “Middle Kingdom” o Gitnang Kaharian) ay sentro ng daigdig; pinaniniwalaan ang imperyo bilang sentro ng daigdig at kaganapan.

  • Pag-unawa na ang tao ay dapat sumunod at maka-akyat sa tamang anyo ng pamumuhay sa harap ng sentrong daigdig.

• MANDATE OF HEAVEN (KAPANGYARIHANG INIIBIGAY NG LANGIT):

  • Pananaw na ang emperador ay binibigyan ng kapangyarihan ng langit; mananatili bilang pinuno hangga’t mabuti ang pamumuno at kalagayan ng estado ay maayos.

  • Kapag ang emperador ay pinaghihinalaang masama, mawawala ang langit at mapapalitan ng susunod na angkan na puno ng kabutihan.

• DIVINE ORIGIN AT DEVARAJA / CAKRAVARTIN (Diyos-Naghahari at World Ruler):

  • DIVINE ORIGIN: Ang mga pinuno ay itinuturing na mayroong banal o diyosang pinagmulan.

  • DEVARAJA: Diyos-para sa hari; pinakamataas at walang kapantay na diyos sa konteksto ng ilang tradisyon.

  • CAKRAVARTIN: Hari na may kapangyarihang maghari sa buong sansinukob batay sa reliyon; konsepto ng makapangyarihan at makatarungang paghahari.

  • Sa Budismo at Hinduismo, ang konsepto ng CAKRAVARTIN ay may kaugnayan sa ideya ng isang tagapangalaga o lider na magdadala ng kabutihan at kaganapan; halimbawa, Buddha bilang future Buddha sa ilang tradisyon.

• ZHONGGU AT KOWTOW (KAPANGAKAPANG ASYO-TSINO):

  • ZHONGGU o Middle Kingdom: ideya ng gitnang kaharian bilang sentro ng mundo.

  • KOWTOW: tradisyunal na pagyukod o paggalang sa emperador; nangangailangan ng tributo at regalo mula sa mga nagpunta para sa ceremoniya.

  • Pagdating ng mga Europeo: pagtingin ng mga Europeo sa Tsina bilang barbaro na may mababang katayuan sa mundo; pagsasaalang-alang ng kowtow sa harap ng emperador ay naging simbolo ng kapangyarihan.

• SON OF HEAVEN / Sentrong Daigdig:

  • Paniniwala na ang emperador ay Anak ng Langit (Son of Heaven); sentro ng pampulitikang at relihiyosong mundo; pinamunuan ang kalikasan at lipunan.

  • Nanunumbalik ang bisa ng emperador hangga’t mabuti ang pamumuno; kapag hindi, maaaring bawiin ng kalangitan ang kapangyarihan.

• IMPERYONG HAPON: Divine Origin ng mga emperador

  • Sa Japan, ang emperador ay itinuturing na anak ng langit o “son of heaven” na may pananagutan protektahan ang emperador at ang kanilang pamilya. Ang kaisipan ito ay nakaaapekto sa pag-iisip ng mga Asyano hanggang ngayon.

IMPERYALISMO AT DIVINE ORIGIN NG EMPERADOR SA ASYA

• JPN: Divine origin ng emperador

• KATANGIAN NG EMPERADOR:

  • Pinaniniwalaan na pinili ng langit; may responsibilidad sa moral na pamumuno at kapayapaan.

  • Ang masa ay umaasa sa katapatan, kabutihan, at kapayapaan na nagmumula sa pinuno.

• KAHIT SA IBA PANG LARANG:

  • Ang konsepto ng mandato ng langit ay nakaaapekto sa lipunan, kultura, at pampulitikang pananaw ng mga Asyano, at patuloy na nakainpluwensya sa rehiyon hanggang sa kasalukuyan.

INDIA: DEVARAJA AT CAKRAVARTIN

• DEVARAJA (Diyos na Hari):

  • Diyos na hari na lumalanghap ng kapangyarihan at karangalan; ang hari ay itinuturing bilang representasyon ng diyos sa daigdig.

• CAKRAVARTIN (Hari ng Lahat ng Mundo):

  • Isang konsepto ng universal ruler na may legitimasiyong relihiyoso at pampulitika.

  • Sa Hindu at Buddhist na pananaw, ang dakilang pinuno ay inaasahang maghari ayon sa kalooban ng diyos at ng batas ng tama.

• Kaugnayan sa Budismo at Hinduismo:

  • Sa Budismo, may konsepto ng future Buddha at sa Hinduismo ay may pantay na pagtingin kay Vishnu, Brahma, at Shiva bilang bahagi ng Trimurti.

SINO-CENTRISM, DIVINE ORIGIN, AT CAUSE OF RULING EMPERORS SA ASYA

• Sa pagkakaugnay ng mga ideya para sa Asya, mayroong pagtukoy sa sentro ng mundo (China) at pananaw na ang emperador ay may banal na pinagmulan.

• Ang Kowtow at Mandate of Heaven ay nagbubuo ng istrukturang pampulitika at relihiyoso na nagtataguyod ng kapayapaan at kaayusan.

SIBILISASYON AT MGA SAGRADONG SIMBOLO

• Kultural na simbolo ng relihiyon sa Gitnang Silangan at Kanluran:

  • Kanlurang Asya: mga pangunahing simbolo

  • Star of David (Judaism)

  • The Cross (Christianity)

  • Faravahar (Zoroastrianism)

  • Star and Crescent (Islam)

JUDAISM (HUDOISMO)

• KAHULUGAN:

  • Kultura at pananampalataya ng mga Hudyo; itinuturing na isa sa pinakapayak at pinakamaunang monoteistang relihiyon.

  • Monoteismo; kilalang paniniwala sa iisang Diyos.

• PINANGGAGUNAHAN:

  • Torah; Tanakh (annon Tanakh = kasulutan o Lumang Tipan). Ang Torah ay pinaniniwalaang naglalaman ng pundasyon ng kautusan.

• MGA MGAHULI: Diyos at pangalan ng Diyos

  • Diyos na tinatawag na YHWH/Adonai, at iba pang pagpapangalan depende sa tradisyon.

• MGA ARAL AT MANANAMPALATAYA:

  • Sampung Utos (Ten Commandments)

  • Israelita: Tawag at respeto sa Diyos at sa bansa.

• RITWAL AT SELEBRASYON:

  • Pagdiriwang tulad ng Purim, Sabbath (araw ng pahinga), Rosh Hashanah, Hanukkah, at Pasko ng Pagkabuhay ng Templo (Jerusalem) – mula sa kasaysayan.

• KIPPAH: Takip na sumasagisag sa paggalang sa Diyos.

CHRISTIANISM (KRISTIYANISMO)

• SENTRAL NA PANDANGIN:

  • Isang relihiyong nakatuon sa buhay, kamatayan, at aral ni Hesus ng Nazaret; ipinapahayag na si Hesus ang Anak ng Diyos at Tagapagligtas.

  • Bibliya ang pangunahing banal na aklat; ang Lumang Tipan at Bagong Tipan.

• BIBLIYA: Batayang aklat ng pananampalataya at paniniwala; ang salitang “Bible” ay tumutukoy sa koleksyon ng mga banal na kasulatan.

• MGA ARAL AT SAKRAMENTO:

  • Pitong Sakramento (Seven Sacraments): Baptism, Eucharist, Confirmation, Reconciliation, Anointing of the Sick, Holy Orders, Matrimony (batay sa tradisyon).

  • Sampung Utos ng Diyos (Ten Commandments) ang pundasyon ng moral na pamumuhay.

• MGA PANAHON AT OKASYON:

  • Pasko (Christmas) – Paggunita sa kapanganakan ni Hesus

  • Pista at iba pang selebrasyon na kaugnay sa buhay ni Hesus at sa simbahan.

ZOROASTRIANISM (ZOROASTRIANISMO)

• PINAGMULAN: Itinatag ni Zarathustra (Zarathustra/Zoroaster) sa Maghaganap ng sinaunang Persia.

• PINAGANGALAGAAN NG DIOS NA MAHAGANAP: Ahura Mazda (Wise Lord) – mabuti at walang kasamaan; ang kasamaan ay nasa ilalim ni Ahriman (Diyabong Espiritu).

• LAYUNIN: Maayos na buhay ayon sa angkop na aral; ang masasamang adhikain ay parurusahan; mabuting pook at kalusugan ang gantimpala.

• ZEROS: Zend-Avesta – aral at kasulatan.

• ETERNAL GENTLE: Walang katapusan na kabutihan at kaligayahan sa tunay na kaharian sa pamamagitan ng pagsunod sa mga aral.

ISLAM

• PANINIWALA: Isang monoteistikong relihiyon na batay sa pagsuko/talima sa iisang Diyos, Allah.

• MGA PROPETA: Ipinahayag ng Diyos ang banal na salita sa pamamagitan ng maraming propeta; si Muhammad ang huling propeta.

• ANG BANAL NA AKLAT: Al-Quran (Quran o Qur’an) – banal na aklat ng Islam.

• LIKAS NA PANINIWALA: Allah ang Diyos; ang tao ay inaasahang makiisa at sumunod sa kalooban ng Diyos.

• 5 PILLARS OF ISLAM ($5$ na haligi):

  • Salat (panalangin) – pagtupad sa limang beses na dasal bawat araw; $salat$.

  • Shahadah – ang tala ng pananampalataya.

  • Zakat – limos at tulong sa kapwa.

  • Sawm – pag-aayuno sa buwan ng Ramadan.

  • Hajj – paglalakbay/pilgrimahe sa Mecca.

• KARAGDAGANG PANINIWALA:

  • Pagbabawal ng pagkain ng karne ng baboy at pag-inom ng alak.

  • Ang Ramadan, Eid al-Fitr, Eid al-Adha, at paglalakbay patungong Mecca ay mahalagang ritwal at pista.

• IBA PANG KATURAN: Jihad – ang pagkilos/pagtanaw sa digmaan bilang kaganapan ng pananampalataya at pagtatanggol ng pananampalataya.

• ANG KORAN: Banal na aklat ng Islam, naglalaman ng mga tuntunin at aral.

• ABRAHAM AT ISAAC/HUMAN ISAY: Pagtutulungan ng mga aral tungkol sa pinagmulan ng pananampalataya at pagkakakilanlan.

HINDUISM

• LOKASYON: Subkontinenteng Indiano; itinuturing na isa sa pinakamaiangat na rehiyon ng pananampalataya.

• BRAHMA, VISHNU, SHIVA (TRIMURTI):

  • Brahma: Tagapaglikha

  • Vishnu: Tagapag-ingat

  • Shiva: Tagawasak

• REINKARNASYON AT KALULUWA: Paniniwala na kaluluwa ay muling nabubuhay; kaugnay ng karma.

• KALIHIMANAN S Z: Ang pangunahing kasulatan ay ang Vedas, Upanishads, Mahabharata, Ramayana.

  • VEDAS: Pinakamahalaga; naglalaman ng teolohiya at mitolohiya.

  • Upanishads: Menuanan ng pilosopiya.

  • Mahabharata at Ramayana: Epiko na naglalaman ng mga aral, mitolohiya, at moralidad.

• KARMA, SANSARA, MOKSHA:

  • KARMA: Ang aksyon at bunga; ang susunod na buhay ay ayon sa kilos sa kasalukuyang buhay.

  • SANSARA: “Gulong ng buhay” – patuloy na muling pagkabuhay.

  • MOKSHA: Kaluwasan mula sa siklo ng pagkabuhay; makamtan sa pamamagitan ng tamang pananaw at pagkakaisa sa Diyos.

• CASTE SYSTEM: Varna at Jati

  • Varna: Brahmins, Kshatriyas, Vaishyas, Shudras, Outcasts/Harijan (Untouchables).

  • Jati: Subcaste o hanay ng pamilya base sa hanapbuhay; nagkaroon ng libu-libong jati.

• HOLI at DIVALI: Malalaking pagdiriwang; pagkilala sa pagkakaroon ng liwanag at kagalakan.

• VEDAS AT MGA ARAL: Ang mga aral ay nagtataguyod ng karmic consequences, dharma, at moksha.

• AUM/Dharma Wheel/ Jain Emblem (kabilang simbolo sa Timog Asya): mga simbolo ng moral at espiritwal na landas.

BUDDHISM

• PINAGMULAN: Budismo o Budhismo ay relihiyon at pilosopiya na nakatuon sa aral ni Buddha (Buddha = “ang isang na-liwanagan”).

• MGA SANGAY: Theravada (Ang Paaralan ng mga Nakatatanda) at Mahayana (Ang Dakilang Sasakyan).

• PAHINUGOT: Ang layunin ay makamit ang nirvana o enlightenment.

• TRIPITAKA: Ang tatlong bukás ng Buddhas – ang Pinanggagalingan ng mga turo (Three Baskets).

• REINKARNASYON, KARMA, MIDDLE PATH, NIRVANA:

  • Paniniwala na ang siklo ng kapanganakan at kamatayan ay umiikot dahil sa karma.

  • Middle Path o “pagkawala ng lubos na pagkapili o labis na pagsasakripisyo.”

• SANGAY NG KASULATAN:

  • Eightfold Path (Walong Wastong Landas):

  • Tamang pag-iisip, pananaw, intensyon, pagsasalita, pagkilos, hanapbuhay, saloobin, at pagka-meditate.

  • Ito ay nakaayos bilang $8$ na Landas.

• APAT NA KATOTOHONAN (FOUR NOBLE TRUTHS):

  • Buhay ay may paghihirap ngunit may paraan para mapawi ito.

  • Paghihirap ay sanhi ng pagkagusto/kalapastanganan sa kapangyarihan at kasiyahan.

  • Paghihirap ay maaalis kung gagawin ang Walong Wastong Landas.

• RITWAL AT SELEBRASYON:

  • Wesak: Paggunita sa kapanganakan, kaliwanagan, at kamatayan ni Buddha; obserbasyon mula Mayo hanggang Hunyo depende sa taon.

SHINTOISM AT HINDI-EUROPEAN RELIGIONS (KALAYAAN NG ASYA)

• SHINTOISM (Shinto):

  • Katutubong relihiyon ng Japan; paggalang sa kami (mga diyos/diyosang espiritu).

  • Torii Gate: simbolo ng Shinto na dumedepensa sa pinto ng isang sagradong espasyo.

  • Amaterasu (Diyos ng Araw) at Fuji: Mga halimbawa ng kami na itinuturing na napakahalaga.

  • Relihiyon na may kinalaman sa lipunan at kultura ng Japan at kaugnay sa Buddhism.

• SHAMANISM & ANIMISM:

  • Shamanismo: Isang shaman ang nagsasagawa ng ritwal, komunikasyon sa espiritu, at pagpapagaling.

  • Animism: Paniniwalang may espiritu o kaluluwa ang mga bagay at kalikasan (halimbawa: bundok, ilog, puno).

  • Ritwal kabilang ang komunikasyon sa mga espiritu para sa kaligtasan ng tao at lipunan.

IV. LIPUNAN AT ESTRUKTURANG PANLIPUNAN

• ESTRUKTURANG PANLIPUNAN SA Sumer at Ehipto:

  • Sumerian: Nobles at mga alipin; may bahaging 10% ng kabuuang populasyon, kung saan ang mga rehiyonal na pinuno at pari ay nasa tuktok; may mga iskolar/ scribes at mga mangangalakal, artisan; ang mga magsasaka at alipin sa ibaba.

  • Egyptian: Pinuno ay Pharaoh; pinagtatagayan ng Bloodline; mataas na opisyal, pari, mangangalakal, iskolar, atbp.; mga magsasaka at alipin ang nasa ibaba.

• VARNA AT CASTE (India):

  • Varna: Brahmins (priest/thinkers), Kshatriyas (warriors/kings), Vaishyas (agrikultura, traders), Shudras (servants/workers).

  • Outcasts/Untouchables (Harijan): nagpapakita ng pinakamababang antas ng lipunan.

  • Jati (Subcaste): mas detalyadong paghahati batay sa pamilya at hanapbuhay; libu-libong jati ang umiiral; Brahmins may humigit-kumulang sa ilang libong jati.

• KAUTUSAN SA HANAPBUHAY AT KONSEPTO NG KALUSUGAN: Ang lipunan ay binubuo ng mga tungkulin at responsibilidad batay sa antas o kategorya; ang jati ay nagiging mekanismo ng organisasyon ng lipunan, at patuloy na nagbabago sa paglipas ng panahon.

JAINISM (JAİN DHARMA)

• KINALULUWA: Isa sa mga pinakamatanda na relihiyong mula sa sinaunang India; itinatag ni Mahavira (Mahāvirā) na kinikilala bilang guro.

• ITINAGUYOD NG RELIHIYONG JAINISMO: Ahimsa (pawang hindi pananakit), Paryushan Parva (panahon ng pag-aayuno at pagsisisi), Mahavir Jayanti (kapanganakan ni Mahavira).

• KEVALA ARALAN: Ahimsa (kawalang-karahasan) bilang sentral na layunin; kabilang ang 5 panata (panata/kautusan): Ahimsa, Satya (katotohanan), Asteya (pag-iwas sa pandaraya), Brahmacharya (kumbinasyon o kabitiran), Aparigraha (walang pagkapit o pag-aaring labis).

• PRAKTIS: Panata para sa kalinisan ng kaluluwa at kalikasan, at meditasyon bilang bahagi ng pagsasanay.

• PARYUSHANA AT MAHAVIRA JAYANTI: Mahabago at mahalagang okasyon para sa mga Jain.

SIKHISM

• PINAGMULAN: Isang pangunahing relihiyon ng mundo, tinukoy bilang Sikhismo; nagsimula sa India noong ika-15 siglo. Pangunahing pinapangalagaan ang “Sikhi” mula sa Sanskrit na “Sikh” na nangangahulugang alagad o mag-aaral.

• MONOTHEISTIC NA PANINIWALA: Paniniwala sa iisang Diyos; pagkakaroon ng isang banal na banal na kasulatan – Guru Granth Sahib.

• SIKHISM AS RELIHIYON: Naniniwala sa isang Diyos; may mga guro (Guru) at koleksyon ng banal na aklat sa Guru Granth Sahib.

• PINAKAMAKASULATAN: Guru Granth Sahib – mahalagang banal na kasulatan ng mga Sikh.

• SIKHISM8 (PANG-ISANG PAGKILOS): Ang komunidad ng mga Sikh ay kilala rin bilang mga Sikh lamang, na nagbibigay-diin sa pagkakapantay-pantay, serbisyo sa komunidad, at pagtatanggol ng tadhana sa kapanatagan.

SHINTO (SHINTOISM) AT SHAMANISM SEKTOR

• SHINTOISM: Relihiyong katutubo ng Japan, na may pagsamba sa mga kami o espiritu ng kalikasan at mga diyos/diyosang espiritu.

  • Torii Gate: simbolo ng pagsisimula ng banal na espasyo.

  • Amaterasu at iba pang kami: mahalagang diyos/diyosang sumasagisag sa araw at kalikasan.

• SHAMANISM:

  • Shaman: taong kumokonekta sa mundo ng espiritu para sa lunas at ritwal; maaaring makipag-usap at magpagaling sa mga di-kapangyarihan o mabuting espiritu.

  • Ritwal at paggalang sa espiritu; ang shaman ay manananggol at manggagamot ng komunidad.

• ANIMISM:

  • Paniniwala na may buhay at kaluluwa ang mga bagay, hayop, at natural na elemento.

  • Paniniwala na ang mga espiritu ay maaaring mapabuti o makasama; ang mga ritwal ay ginagawa upang mapanatili ang balanse.

MGA ARAL AT PANINIWALA SA IBA PANG RELIHIYON

• TIMOG ASYA: Emblenya ng Aum (Hinduism), Dharma Wheel (Buddhism), Jain Emblem (Jainism), The Khanda (Sikhism).

• HINDUISM: Nahahati sa paniniwala tungkol sa Trimurti (Brahma, Vishnu, Shiva), karma at reincarnation; moksha bilang layunin; mga pangunahing libro: Vedas, Upanishads, Mahabharata, Ramayana; ang simbolo ng AUM.

• BUDDHISM: Dahil sa aral ni Buddha, walo, At Four Noble Truths; Eightfold Path; Nirvana; Tripitaka.

• JAINISM: Ahimsa, Satya, Asteya, Brahmacharya, Aparigraha; Mahavir Jayanti; Paryushan; Kevala.

• SIKHISM: Guru Granth Sahib; monoteismo; Guru Nanak; pagkakapantay-pantay; serbisyo sa komunidad.

• SHINTOISM AT SHAMANISM: Nasa Japan at Silangan; Kasama ang animism at pagsamba sa kalikasan.

MOODLET: ESTRUKTURANG PANLIPUNAN AT KULTURAL NA KAUNLARAN

• Sumerian at Egyptian Social Structure:

  • Sumer: Nobles at slaves; 10% ng populasyon ay may mataas na posisyon; officials, priest, scribes, merchants, craftsmen, atbp.

  • Egyptians: Pharaoh sa tuktok; bloodline; mataas na opisyal; mga pari, scribes, merchants; magsasaka at mga alipin sa ibaba.

• VARNA AT CASTE (India):

  • Varna: Brahmins (priest), Kshatriyas (warriors), Vaishyas (traders), Shudras (servants), Outcasts/Harijan (Untouchables).

  • Jati: Subkasalungat ng Lipunan batay sa hanapbuhay at pamilya; libu-libong jati; nagbigay-buhay sa sistemang caste.

• KONTRIBUSYON SA IBA PANG ARAL:

  • Ang sistema ay nagsisilbing estrukturang panlipunan na nagtutukoy ng tungkulin, responsibilidad, at relasyon ng mga tao sa lipunan ng Hinduismo.

PAGPAPASINUNGALING AT PAGTANONG

• Mga tanong na maaring tanungin sa pagsusulit:

  • Sino-sino ang bumubuo ng estrukturang panlipunan sa Sumer, Egypt, at sa Varna/Jati system? Ano ang kanilang ginagampanan? (Halimbawa: scribes, priests, nobles, artisans, slaves, etc.)

  • Paano naiiba ang konsepto ng Mandate of Heaven kumpara sa Divine Origin ng emperador ng China, at paano ito nakaaapekto sa pamahalaan at lipunan?

  • Ano ang Five Pillars of Islam at ano ang kahulugan ng bawat isa?

  • Ano ang Four Noble Truths at Eightfold Path sa Buddhism, at paano ito nagiging gabay sa buhay ng Buddhist?

  • Ano ang pangunahing doktrina at simbolo ng Judaism, Christianity, Islam, Hinduism, Buddhism, Jainism, Sikhism, Shinto, Shamanism, at Animism?

NOTEONG PANGKALIHATAN

• Ang relihiyon bilang bahagi ng kabuuang estrukturang panlipunan ay may malawak na epekto sa politika, ekonomiya, sining, at paniniwala.

• Ang mga konsepto gaya ng Mandate of Heaven, Divine Origin, Varna/Jati, at Karma ay nagbibigay-linaw sa kung paano nauugnay ang tao sa lipunan at sa kapalaran ng mundo.

• Mahalaga ang pag-unawa sa pagkakaiba-iba ng relihiyon at kultura sa Asya at Kanluran para sa mas malalim na pang-unawa sa kasaysayan at kasalukuyang lipunan.

Konklusyon

• Ang mundo ay mayaman sa magkakaibang tradisyong relihiyoso at estrukturang panlipunan. Ang bawat sistema ay may sariling paliwanag tungkol sa kung paano dapat mamuhay ang tao, paano pinamumunuan ang bansa, at paano pinapangalagaan ang kapayapaan at kaayusan sa loob ng lipunan.