Piling Larang Periodical Test Reviewer

Paksa: Akademikong Pagsulat

  • Ang akademikong pagsulat ay isang mahalagang uri ng pagsulat.

    • Pinakamataas na antas ng intelektwal na pagsulat.

    • Nagpapalawak ng kaalaman ng mga mag-aaral sa iba't ibang larangan.

  • Ang kakayahan sa pagsulat ay mahalaga ngunit mahirap makamit.

    • Maaaring isagawa sa unang wika o ikalawang wika.

  • Ayon kay Jin, ang pagsulat ay isang kompetensibong kakayahan.

    • Kailangan ng wastong gamit ng talasalitaan, pagbubuo ng kaisipan, at retorika.

  • Ang pagsusulat ay isang biyaya at kaligayahan.

  • Dalawang uri ng pagsulat:

    1. Personal Ekspresibo

    2. Panlipunan o Opisyal

  • Ang pagsusulat ay isang paraan ng pagpapahayag ng kaalaman.

    • Ang kaalaman ay maaaring ipasa sa susunod na henerasyon.

  • Mga benepisyo ng pagsusulat:

    • Mahahasa ang kakayahang mag-organisa ng mga kaisipan.

    • Malilinang ang kasanayan sa pagsusuri ng datos.

    • Mahuhubog ang kaisipan sa pamamagitan ng mapanuring pagbasa.

    • Mapanuri at obhektibo ang paglatag ng mga kaisipang isusulat.

    • Mahihikayat ang kakayahan ng mag-aaral sa pagsusuri ng mahalagang datos.

    • Mahuhubog ang pagpapahalaga sa mga gawa at akda.

    • Malilinang ang kasanayan sa pagkalap ng impormasyon mula sa iba't ibang batis.

    • Katangian:

      • Obhektibo

        • Mahalaga ang katotohanan ng impormasyon.

      • Pormal

        • Iwasan ang kolokyal at balbal na salita; gumamit ng pormal na wika.

      • May Paninindigan

        • Mapanindigan ang paksang nais talakayin.

      • May Pananagutan

        • Dapat bigyang-pansin ang mga sangguniang ginamit.

  • Mga Gamit sa Pagsusulat:

    1. Wika - behikulo para sa mga kaisipan at impormasyon.

    2. Paksa - tiyak at magandang tema.

    3. Layunin - gabay sa paghabi ng datos.

    4. Pamaraan ng pagsulat - limang paraan ng pagsulat:

      • Impormatibo: nagbibigay ng impormasyon.

      • Ekspresibo: naglalaman ng sariling opinyon.

      • Naratibo: nagkukwento o nagsasalaysay.

      • Deskriptibo: naglalarawan ng mga katangian.

      • Argumentatibo: naglalayong manghikayat o mangumbinsi.

    Kasanayan sa Pag-iisip:

    • Kakayahang mag-analisa ng mahalagang datos.

  • Kaalaman sa wastong pamamaraan ng pagsulat:

    • Kailangan ng sapat na kaalaman sa wika at retorika.

    • Paggamit ng wastong baybay at talata.

  • Mga Uri ng Pagsulat:

    1. Malikhain (Creative Writing) - nagbibigay aliw.

    2. Teknikal na Pagsulat (Technical Writing) - layuning pag-aralan ang isang proyekto.

    3. Propesyonal na Pagsulat (Professional Writing) - may kaugnayan sa tiyak na larangan.

    4. Dyornalistik na Pagsulat (Journalistic Writing) - may kaugnayan sa pamamahayag.

    5. Reperensyal na Pagsulat (Referential Writing) - pagkilala sa pinagkunan ng kaalaman.

    6. Akademikong Pagsulat (Academic Writing) - intelektwal na pagsulat.

  • Mga Pagsusuri sa Sanaysay:

    1. Tiyakin ang pagkakabuo ng sanaysay.

    2. Piliin ang kawili-wiling paksa.

    3. Malinis na pagkakabuo.

    4. Paghahanda ng balangkas.

    5. Paggamit ng mga salitang may tiyak na kahulugan.

  • Mga Uri ng Sanaysay:

    • Laksay Sanaysay: tungkol sa mga paglalakbay.

    • Replektibong Sanaysay: naglalaman ng mga opinyon at analisis.

    • Photo Essay: koleksyon ng mga larawan na may pagkakasunod-sunod.

  • Ang akademikong sulatin ay maaaring:

    • Naglalahad

    • Nagsasalaysay

    • Naglalarawan

    • Nangangatuwiran

  • Ang mga sulatin ay nag-iiba ayon sa anyo, katangian, at gamit.

  • Ilan sa mga halimbawa ng akademikong sulatin na naglalahad:

    1. Abstrak

    2. Sinopsis

    3. Buod

    4. Bionote

  • Mga halimbawa ng akademikong sulatin na nangangatuwiran:

    1. Panukalang proyekto

    2. Posisyong papel

    3. Talumpati

  • Mga sulating akademiko na naglalarawan:

    1. Lakbay Sanaysay

    2. Photo essay

    3. Replektibong sanaysay

Abstrak

  • Layunin at gamit:

    • Karaniwang ginagamit sa pagsulat ng akademikong papel.

    • Nagbibigay ng buod ng nilalaman ng akademikong papel.

    • Organisado ayon sa pagkakasunod-sunod.

Sintesis

  • Layunin at gamit:

    • Kinapapalooban ng overview ng akda.

    • Organisado ayon sa sunod-sunod na pangyayari sa kwento.

Bionote

  • Layunin at gamit:

    • Ginagamit para sa personal profile ng isang tao.

    • Naglalaman ng makatotohanang impormasyon ukol sa kanyang academic career.

Memorandum

  • Layunin at gamit:

    • Maipabatid ang impormasyon ukol sa gaganaping pagpupulong.

    • Nakapaloob dito ang oras, petsa, at lugar ng pagpupulong.

Agenda

  • Layunin at gamit:

    • Ipinapakita ang paksang tatalakayin sa pagpupulong.

    • Pormal at organisado para sa kaayusan ng daloy ng pagpupulong.

Panukalang Proyekto

  • Layunin at gamit:

    • Makapaglatag ng proposal sa proyektong nais ipatupad.

    • Naglalayong mabigyan ng resolba ang mga problema at suliranin.

Talumpati

  • Layunin at gamit:

    • Isang sulating nagpapaliwanag ng isang paksa.

    • Naglalayong manghikayat, tumugon, at magbigay ng kaalaman.

Katitikan ng Pulong

  • Layunin at gamit:

    • Tala o rekord ng mga mahahalagang puntong napag-usapan sa isang pagpupulong.

    • Dapat na organisado ayon sa pagkakasunod-sunod.

Posisyong Papel

  • Layunin at gamit:

    • Nagtatakwil ng kamalian na hindi tanggap ng karamihan.

    • Dapat na pormal at organisado ang pagkakasunod-sunod ng ideya.

Replektibong Sanaysay

  • Layunin at gamit:

    • Nagbabalik-tanaw ang manunulat at nagrereplek sa kanyang karanasan.

    • Nangangailangan ito ng personal na reaksyon at opinyon.

Pictorial Essay

  • Layunin at gamit:

    • Kakikitaan ng mas maraming pagpapahayag sa litrato kaysa sa mga salita.

    • May 3-5 na pangungusap.

Lakbay Sanaysay

  • Layunin at gamit:

    • Isang uri ng sanaysay na nagbabalik-tanaw sa paglalakbay ng manunulat.

    • Mas marami ang teksto kaysa sa mga larawan

ABSTRAK

Kahulugan ng Abstrak

  • Ang Abstrak ay isang buod ng iba't ibang uri ng sulatin.

    • Kabilang dito ang pananaliksik, artikulo, tesis, disertasyon, rebyu, at iba pang gawain.

    • Layunin nito na mabilis na matukoy ang layunin ng teksto.

    • Kadalasang matatagpuan sa simula ng manuskrito at maaaring tumayo nang mag-isa.

Mahahalagang Elemento ng Abstrak

  • Ayon kay Philip Koopman (1997), ang abstrak ay naglalaman ng mga sumusunod na bahagi:

    1. Pamagat - Pinakapaksa o tema ng akda.

    2. Introduksyon o Panimula - Nagpapakita ng layunin at nakakaengganyo sa mambabasa.

    3. Kaugnay na Literatura - Nagbibigay ng batayan para sa mga mambabasa.

    1. Metodolohiya - Plano o sistema para matapos ang gawain.

    1. Resulta - Sagot na nagbibigay ng kabuuan ng sulatin.

    1. Konklusyon - Panapos na pahayag na nag-iiwan ng palaisipan.

Uri ng Abstrak

  • Deskriptibong Abstrak

    • Inilalarawan ang mga pangunahing ideya ng papel.

    • Nakapaloob ang kaligiran, layunin, at tuon ng papel.

  • Impormatibong Abstrak

    • Binubuod ang layunin, tuon, metodolohiya, resulta, at kongklusyon.

    • Karaniwang 10% ng haba ng buong papel at isang talata lamang.

Paggamit ng Abstrak

  • Mas karaniwang ginagamit sa:

    • Humanidades at agham panlipunan.

    • Ulat ng mga pag-aaral sa sikolohiya.

Hakbang sa Pagsulat ng Abstrak

  1. Basahin muli ang buong papel at isaalang-alang ang mga bahagi tulad ng layunin, pamamaraan, at resulta.

  2. Isulat ang unang draft gamit ang sariling salita.

  3. Irebisa ang draft para sa organisasyon at ugnayan ng mga ideya.

  4. I-proofread ang pinal na kopya.

Katangian ng Mahusay na Abstrak

  • Isaalang-alang ang mga sumusunod:

    1. Binubuo ng 200-250 salita.

    2. Gumagamit ng simpleng pangungusap.

    3. Kumpleto ang mga bahagi.

    4. Walang impormasyong hindi nabanggit sa papel.

    5. Nauunawaan ng pangkalahatan at target na mambabasa.

Akademikong Sulatin na Naglalahad at Nangangatwiran

  • Pamagat: Akademikong Sulatin na Naglalahad at Nangangatwiran

  • Paglalahad

    • Ginagamit sa iba't ibang pagkakataon at larangan.

      • Pagsagot sa mga tanong na nangangailangan ng pasanaysay na kasagutan.

      • Pagsulat ng mga ulat tungkol sa Agham at Kasaysayan.

      • Pagsusuri sa maikling kwento at mga nobela.

      • Pagpapaliwanag sa iba't ibang aralin sa paaralan.

      • Tumutugon sa walang katapusang pagkamausisa ng tao.

  • Mga Katangian ng Isang Mahusay na Paglalahad

    1. Kaluwagan

      • Dapat malinaw ang paliwanag upang maiwasan ang di pagkakaunawaan.

    2. Katiyakan

      • Kailangan malaman ng nagpapaliwanag ang layunin ng kanyang paliwanag.

    3. Diin

      • Dapat may diin ang akda upang makuha ang atensyon ng nakikinig o bumabasa.

    4. Kaugnayan

      • Dapat magkakaugnay ang diwa ng lahat ng sangkap ng pangungusap at talata.

  • Pangangatuwiran

    • Isang pagpapahayag na nagbibigay ng sapat na katibayan o patunay.

      • Layunin: Hikayatin ang mga tagapakinig na tanggapin ang kawastuhan ng kanilang paniniwala.

      • Ang katotohanan ay pinagtitibay sa pamamagitan ng mga katwiran.

      • Isang sining at agham na may prosesong dapat sundin.

      • Isang kasanayan na maaaring matamo sa tamang pagsasanay.

  • Mga Katangian ng Isang Mabuting Mangatwiran

    1. Lubos na kaalaman sa paksa.

    2. Malawak na talasalitaan.

    3. Malinaw na pananalita.

    4. Maayos na paghanay ng kaisipan.

    5. Tiwala sa sarili.

    6. Mahinahon.

    7. Mabilis mag-isip.

    8. Nakauunawa sa katwiran ng iba.

    9. Marunong kumilala ng katotohanan.

    10. Tumatanggap ng kamalian at itinutuwid ito.

  • Ilang Akademikong Sulatin na Naglalahad at Nangangatwiran

    • Agenda

      • Layunin o gabay sa pagpaplano.

      • Maaaring isagawa sa mga miyembro ng grupo o gumawa ng balangkas.

      • Halimbawa ng agenda:

        • Pagpaplano ng negosyo.

        • Pagpaplano ng eskwelahan.

        • Pagpaplano ng pananaliksik ng estudyante.

        • Pagpaplano ng pamilya.

        • Pagpaplano ng kabataan.

  • Dahilan ng Pagpupulong

    • Magplano.

    • Magbigay impormasyon.

    • Kumonsulta.

    • Maglutas ng problema.

    • Magtasa.

  • Bionote

    • Uri ng lagom na ginagamit sa personal profile.

    • Dapat maikli at nakasulat sa ikatlong panauhan.

    • Gumamit ng payak na salita at suriin ang katumpakan bago gamitin.

  • Akademikong Sulatin na Nagsasalaysay at Naglalarawan

    • Sanaysay

      • Matalinong pagpapahayag ng kuro-kuro o opinyon.

      • Uri ng sanaysay:

        • Pormal o Maanyo: Maingat at mabisang paglalahad.

        • Impormal o Di-Pormal: Pansarili at tila nakikipag-usap.

    • Mga Dapat Isaalang-Alang sa Pagsulat ng Sanaysay

      • Tiyakin ang paksang susulatin.

      • Piliin ang kawili-wiling paksa.

      • Mahusay na pagkakabuo at balangkas.

      • Gumamit ng tiyak at malinaw na mga salita.

    • Layunin ng Sanaysay

      • Itala ang mga naranasan sa paglalakbay.

      • Itaguyod ang isang lugar.

      • Lumikha ng patnubay para sa mga manlalakbay.

      • I-dokumento ang kasaysayan, kultura, at heograpiya.

Etika at Pagpapahalaga sa Akademya

  • Kahulugan ng Etika:

    • Nagmula sa salitang Griyego na "ethos" na nangangahulugang "karakter".

    • Katumbas ito ng salitang "character" sa Ingles at "pagkatao" o "karakter" sa Filipino.

    • Ang "ethos" ay nagmula sa salitang ugat na "ethicos" na nangangahulugang "moral" o "moral na karakter".

    • Sa Ingles, ito ay naging "ethics" at sa Filipino ay "etika".

Pagpapahalaga (Values)

  • Kahalagahan ng Pagpapahalaga:

    • Ang pagpapahalaga ay mga istandard o batayan na ginagamit natin sa paggawa ng desisyon.

    • Ito ay kinabibilangan ng mga ideyal at gawi na nagmumula sa iba't ibang institusyon:

      • Simbahan

      • Pamilya

      • Paaralan

      • Negosyo

    • Ang mga institusyong ito ang nagsisilbing batayan kung ano ang tama o mali sa ating mga desisyon

Ang Paglalagom na Sinopsis

  • Kahulugan ng Sinopsis:

    • Isang uri ng lagom na ginagamit sa tekstong naratibo.

    • Kabilang ang mga akdang tulad ng kuwento, salaysay, nobela, dula, parabula, talumpati, at iba pang anyo ng panitikan.

  • Layunin:

    • Maisulat ang pangunahing kaisipang taglay ng akda.

    • Mahalaga ang pagtukoy sa mga tanong:

      • Sino?

      • Ano?

      • Kailan?

      • Saan?

      • Bakit?

      • Paano?

  • Kahalagahan:

    • Makapagpahayag nang mabisa sa simple at maikling paraan.

Mga Dapat Tandan sa Pagsulat ng Sinopsis

  1. Banggitin ang Pamagat at May-Akda:

    • Ipaunawa sa mambabasa na ang kaisipang inilalahad ay buod lamang ng akdang binasa.

    • Iwasan ang pagbibigay ng sariling pananaw; maging obhektibo.

  1. Gumamit ng Ikatlong Panauhan:

    • Tiyakin na ang pagsulat ay nasa ikatlong panauhan.

  2. Tono ng Pagsulat:

    • Isulat batay sa tono ng orihinal na sipi.

    • Kung malungkot ang damdamin, dapat maramdamin din ang buod.

  3. Pangunahing Tauhan:

    • Isama ang mga pangunahing tauhan, kanilang gampanin, at suliraning kinakaharap.

  1. Buuin ang Buod:

    • Maaaring isang talata o ilang pangungusap lamang.

    • Gumamit ng angkop na mga pang-ugnay kung higit sa isang talata.

  2. Wastong Gramatika:

    • Tiyaking wasto ang gramatika, pagbaybay, at mga bantas.

  3. Sanggunian:

    • Huwag kalimutang isulat ang sangguniang ginamit para sa orihinal na sipi ng akda.

Pagtatalumpati

  • Ang Pagtatalumpati ay isang proseso ng pagpapahayag ng ideya o kaisipan.

    • Tumatalakay ito sa isang partikular na paksa.

    • Ang talumpating isinulat ay hindi ganap kung hindi ito mabibigkas sa harap ng madla.

Talumpati ayon sa Layunin

  • Impormatibo

    • Naglalahad ng kaalaman tungkol sa isang partikular na paksa.

    • Halimbawa: Talumpati tungkol sa Mental Health.

  • Nanghihikayat

    • Naghihikayat sa tagapakinig na magsagawa ng kilos o panigan ang opinyon ng tagapagsalita.

    • Halimbawa: Talumpati tungkol sa masamang dulot ng aborsyon.

  • Mang-aliw

    • Nagbibigay aliw o nagpapatawa sa tagapakinig.

    • Halimbawa: Pagpapatawa ng mga komedyante sa comedy bar.

  • Okasyonal

    • Isinusulat at binibigkas para sa partikular na okasyon.

    • Halimbawa: Kasal, kaarawan, at parangal.

Talumpati ng Pagbibigay-galang

  • Layunin: Tanggapin ang bagong kasapi ng samahan o organisasyon.

  • Ginagawa rin ito bilang pagtanggap sa bagong opisyal na natalaga sa tungkulin.

Talumpati ng Papuri

  • Layunin: Magbigay ng pagkilala o pagpupugay sa isang tao o samahan.

    • Kabilang dito ang talumpati ng pagtatalaga sa bagong hirang na opisyal.

    • Eulogy para sa mga namatay.

    • Paggawad ng medalya o sertipiko ng pagkilala.

Mga Uri ng Talumpati

  • Biglaang Talumpati (Impromptu)

    • Ibinibigay nang biglaan o walang paghahanda.

    • Kaagad na ibinibigay ang paksa sa oras ng pagsasalita.

Maluwag na Talumpati (Extemporaneous)

  • Isinasagawa nang biglaan o walang paghahanda.

  • Nagbibigay ng ilang minuto para sa pagbuo ng ipahahayag na kaisipan.

Manuskrito at Isinaulong Talumpati

  • Manuskrito

    • Ginagamit sa mga kumbensyon, seminar, o programa sa pagsasaliksik.

    • Dapat na nakasulat at pinag-aralan nang mabuti.

  • Isinaulong Talumpati

    • Mahusay na pinag-aralan at hinabi bago bigkasin sa harap ng mga tagapakinig.

Mga Dapat Isaalang-alang sa Pagsulat ng Talumpati

  • Uri ng mga Tagapakinig (Ayon kay Lorenzo et al. 2002)

    1. Edad o gulang ng mga makikinig.

    2. Bilang ng mga makikinig.

    3. Kasarian.

    4. Edukasyon o antas sa lipunan.

    5. Mga saloobin at dati nang alam ng mga nakikinig.

Huwaran sa Pagsulat ng Talumpati

  • Kronolohikal na Huwaran

    • Ang mga detalye ay nakasalalay sa pagkakasunod-sunod ng pangyayari o panahon.

  • Topikal na Huwaran

    • Ang paghahanay ng mga materyales ay nakabatay sa pangunahing paksa.

  • Huwarang Problema-Solusyon

    • Nahahati sa dalawang bahagi ang pagkakahabi ng talumpati gamit