PSİKOLOJİ

Sağlık davranışlarında psikolojinin karmaşık rolü
Hastalığın her aşamasında psikolojinin etkisi
- İnançlar, davranışlar, başa çıkma, semptom algısı, stres, adaptasyon, yaşam kalitesi

Bulaşma davranışlarla ilişkili (cinsellik, iğne kullanımı)
Tutumlar, davranış değişiklikleri önemli
Psikolojinin rolü
- Her maruz kalan HIV pozitif değil
- AIDS'e geçiş süresi değişken
- Her HIV pozitif olan AIDS'ten ölmüyor olabilir

Riskli davranışları değiştirmek
Psikososyal etkiler
- Suçluluk, utanç, kaygı, depresyon, stigma ve ayrımcılık
- İnsan ilişkileri ve destek mekanizmalarında bozulma
- Tedaviye uyum ve yaşam kalitesi üzerinde bozucu etki
İlaç tedavisine uyum ve psikoloji
- Antiretroviral tedavi gerekliliği
- Psikososyal destek uyumu artırır
- Depresyon ve kaygıyı gidermek uyumu artırır
- Psikososyal destek programları, danışmanlık ve davranışsal müdahaleler
HIV/AIDS ve yaşam süresi

Psikolojik durumun sinir sistemi aracılığıyla bağışıklık sistemini etkilemesi
Bağışıklık sisteminin diğer sistemlerle etkileşimi
- Klasik ve edimsel koşullama
- Bağışıklık baskılayıcı ilaçların tatlı ile eşleştirilmesi (Ader & Cohen)
- Bağışıklık sistemi manipüle edilebilir
- Psikolojik faktörler bağışıklık yanıtını değiştirebilir
Psikolojik durum ve bağışıklık
- Ruh hali, inançlar, duyguları ifade ediş biçimi

Stres ve stres yönetimi
- Stres yönetimi ve viral yükte azalma (Antoni vd., 2006)
Duygusal ifade
- Yazı ile açığa vurmanın (Pennebaker & Symnth, 2016) sağlığa olumlu etkisi
- Ironson vd., 2020 – HIV ile yüksek duygusal ifade ile düşük duygusal ifade arasında 3.83 kat farklılık
İnançlar ve başa çıkma
- Sosyal destek, Tip C davranışı, dayanıklılık, kontrol algısı, yardım arama davranışı

Depresyon
Sosyal destek
İnançlar ve bilgi
- İlacın işe yararlılığına duyulan güven, hastalık ve tedavi ile ilgili bilgi sahibi olmak
Stres ve stresle başa çıkma

Depresyon ve anksiyete
Travma sonrası stres bozukluğu
Madde kullanımı
İntihar riski
Psikososyal müdahaleler
- Psikoterapi, destek grupları, ilaç tedavisi ve entegre bakım programları

M.S. 200 -300 – Galen – melankoli ve kanser arasında ilişki olabileceği fikri
1701- kanser ve yaşam olayları arasındaki ilişki
Kanser vakalarında ölümün %30’dan fazlasında iyileştirilebilir.
Kanseri önleme – örnek, sağlık inançları
Tarama, yardım arama, gecikme ve ilaç kullanımına uyum
Kanser hastalarında psikolojik durum, uyum, ağrı ve yaşam kalitesi üzerinde etkilidir.

Olumsuz duygudurum
- Şiddetli depresyon, yas, kontrol kaybı, kişilik değişikliği, öfke ve anksiyete görülebilir.
Beden imgesi
Bilişsel adaptasyon
- Anlam arayışı, kontrol kaybı, kendini yüceltme, yarardan yararlanma
Fayda bulma