Zarządzanie kryzysowe

Pojęcie zarządzania kryzysowego

– Jest dziedziną zarządzania publicznego, usługą społeczną realizowaną przez samorządy na rzecz wspólnoty lokalnej

– Zapewnienie kompleksowych działań mających na celu sprostanie wszelkim zagrożeniom

bezpieczeństwa wewnętrznego

– Jest integralną częścią bezpieczeństwa narodowego, spełnia zasadniczą rolę w rozwiązywaniu-pod presją czasu- sytuacji kryzysowych, wiążących się z ryzykiem, napięciem i groźnych dla bezpieczeństwa. Polega na przeciwdziałaniu zagrożeniom, przygotowaniu się na wypadek ich wystąpienia oraz utrzymania lub przywracaniu stanu stabilizacji.

Definicja legalna zarządzania kryzysowego

Art. 2.

Zarządzanie kryzysowe to działalność organów administracji publicznej będąca elementem kierowania

bezpieczeństwem narodowym, która polega na zapobieganiu sytuacjom kryzysowym, przygotowaniu do

przejmowania nad nimi kontroli w drodze zaplanowanych działań, reagowaniu w przypadku wystąpienia

sytuacji kryzysowych, usuwaniu ich skutków oraz odtwarzaniu zasobów i infrastruktury krytycznej.

Pojęcie zarządzania kryzysowego

– Zarządzanie kryzysowe dotyczy zarówno pożarów i klęsk żywiołowych, jak i pełnego zakresu

poważnych zagrożeń, które mogą paraliżować życie społeczeństwa (np. pandemie, awarie

infrastruktury technicznej, ataki terrorystyczne i wybuchy masowej przemocy)

– Złożoność działań- podjęcie działań adekwatnych do danego zagrożenia przed jego zaistnieniem

→ sens ZK polega na działaniach mających nie dopuścić do powstania sytuacji kryzysowych.

Nacisk należy położyć na przygotowania na wypadek wystąpienia potencjalnych zagrożeń,

planowanie działań, podział odpowiedzialności i kompetencji, systemy zabezpieczeń

ZASADY ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO

1. Zasada prymatu jednoosobowego kierownictwa

- Powierzenie kompetencji decyzyjnych jednoosobowym organom, które sprawują władzę ogólną

w danym zakresie kompetencji (wójt/burmistrz/prezydent, starosta, wojewoda, premier).

2. Zasada odpowiedzialności organów władzy publicznej

- Reguła określająca odpowiedzialność za zarządzanie w sytuacjach kryzysowych przez

funkcjonujące w państwie organy administracji rządowej i samorządowej.

- Stała, historycznie uwarunkowana, podstawowa rola administracji- usuwanie zagrożeń i

zapewnienie bezpieczeństwa w powierzonym jej zakresie kompetencji

3. Zasada prymatu układu terytorialnego

- Podstawę działania organów władzy stanowi podział terytorialny państwa.

4. Zasada powszechności

- Zobowiązuje wszystkie podmioty prawa państwowego do uczestnictwa w działaniach

antykryzysowych, każdy stosownie do jego statusu prawnego i organizacyjnego

5. Zasada funkcjonalnego podejścia

- Polega na określeniu względnie stałych, zwykle powtarzalnych, typowych i sformalizowanych

proceduralnie działań wyodrębnionych ze względu na ich rodzaj i charakter, ukierunkowanych na

realizację celów bezpieczeństwa narodowego

6. Zasada zespolenia

- Organom administracji ogólnej (wójt, starosta i wojewoda) nadaje się władztwo- wg zasad

określonych w ustawach- nad wszelkimi pozostałymi formami administracji zarówno zespolonej,

jak i niezespolonej

7. Zasada ciągłości funkcjonowania państwa

- Bez względu na stan i okoliczności funkcjonowania państwa, niezmiennie pozostają formy

organizacyjne władzy państwowej, a poszczególne organy realizują swoje funkcje zarówno w

czasie pokoju, kryzysu, jak i wojny

Podstawy prawne zarządzania

– Konstytucja RP z dn. 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. 1997 nr 78 poz. 483 z późn. zm.)

Wprowadza trzy stany nadzwyczajne, wprowadzane gdy zwykłe środki konstytucyjne są

niewystarczające, na podstawie ustawy w drodze rozporządzenia

– Ustawa z dn. 26 kwietnia 2007 roku o zarządzaniu kryzysowym, Dz. U. 2007, nr 89, poz. 590

z późn. zm.

Określa organy odpowiedzialne za przygotowanie i realizację działań, struktury decyzyjne, a także

zadania organizacyjne, logistyczne i finansowe. Stwarza FUNDAMENTY ZK.

Ustawa z dnia 21 czerwca 2002 roku o stanie wyjątkowym

– Określa zasady wprowadzenia i zniesienia stanu wyjątkowego, a także zakres ograniczeń praw i

swobód obywatelskich

– Wprowadza PREZYDENT na wniosek RM na oznaczony czas nie dłuższy niż 90 dni na części lub

całości kraju; może przedłużyć za zgodą Sejmu, ale tylko raz na okres 60 dni.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 2002 roku o stanie wojennym oraz kompetencjach Naczelnego Dowódcy

Sił Zbrojnych i zasadach jego podległości konstytucyjnym organom RP

– Określa tryb jego wprowadzenia, zasady działania władz państwowych oraz zakres ograniczeń

wolności i praw człowieka i obywatela

– Wprowadza PREZYDENT na wniosek RM w formie rozporządzenia

Ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 roku o stanie klęski żywiołowej

– Określa tryb jego wprowadzenia, zasady działania władz państwowych oraz zakres ograniczeń

wolności i praw człowieka i obywatela

– Wprowadza RM w drodze rozporządzenia na wniosek WOJEWODY/WŁASNY. Na okres 30 dni;

90 dni po nim nie mogą się odbyć wybory lub referenda

ZADANIA

Identyfikacja zagrożeń i redukcja prawdopodobieństwa ich wystąpienia

PRIOTYTETOWE DZIAŁANIA (ZAPOBIEGANIE):

– monitoring zagrożeń

– analiza i ocena potencjalnych zagrożeń

– analiza źródeł i symptomów potencjalnych zagrożeń

– edukacja dla bezpieczeństwa

– szkolenie jednostek operacyjnych

– przygotowanie instrumentów prawnych

– przygotowanie i wdrożenie systemów zabezpieczeń

– przygotowanie narzędzi i technik komunikacji

– przygotowanie struktur zarządzania i systemu dowodzenia

– koordynacja działań

– planowanie zagospodarowania przestrzennego

– transfer technologii

– bilans zasobów

PRIORYTETOWE DZIAŁANIA (PRZYGOTOWANIE):

– opracowanie planów zarządzania kryzysowego

– opracowanie planów ochrony cywilnej

– opracowanie scenariuszy i procedur działań

– organizacja systemów łączności i komunikacji

– organizacja systemów monitorowania

– organizacja i utrzymanie systemów ostrzegania i alarmowania

– zabezpieczenie środków

– stworzenie i utrzymanie zabezpieczenia socjalno-bytowego

– szkolenie specjalistyczne i doskonalenie umiejętności

– informowanie ludności cywilnej

ZADANIA:

Odtworzenie obiektów i terenów zniszczonych

PRIORYTETOWE DZIAŁANIA:

– szacowanie szkód i strat

– pomoc poszkodowanym (opieka zdrowotna, rehabilitacja, zakwaterowanie, wsparcie

psychologiczne, odszkodowania)

– uruchomienie urządzeń i obiektów użyteczności publicznej

– odtwarzanie infrastruktury komunalnej (komunikacyjnej, społecznej, technicznej, itp.)

– uzupełnienie zasobów

– analiza podjętych działań i zabezpieczeń

– rekonstrukcja i wzmacnianie zabezpieczeń

– modyfikacja organizacji, planów i procedur działania

ZAGROŻENIE- niebezpieczne zjawisko, działalność człowieka lub stan, który może doprowadzić do

utraty życia, uszkodzenia ciała lub innych skutków zdrowotnych, uszkodzenia mienia, utraty źródeł

utrzymania i zakłóceń lub zatrzymania realizacji usług, zaburzeń społecznych i gospodarczych lub szkód

dla środowiska.

Uwzględniając poziom intensywności, zagrożenia, można podzielić na:

– zagrożenia nieakceptowane

– zagrożenia nadzwyczajne

– sytuacja kryzysowa

– stan nadzwyczajny

ZAGROŻENIA NIEAKCEPTOWANE:

– zagrożenie dla życia, zdrowia bądź środowiska o typowym charakterze i zasięgu terytorialnym,

wymagające autonomicznych działań przez służby

– wypadek samochodowy

ZAGROŻENIA NADZWYCZAJNE:

– nieakceptowane społecznie zagrożenia dla życia, zdrowia bądź środowiska, które wykraczają poza

ramy rutynowych działań poszczególnych służb

– wykroczenie przez służby poza opracowane plany i procedury

– epidemia chorób zwierząt

SYTUACJA KRYZYSOWA:

– art. 3 ustawy

STAN NADZWYCZAJNY:

– sytuacja kryzysowa do której zwykłe środki konstytucyjne są niewystarczające

Art. 3.

Ilekroć w ustawie jest mowa o:

1) sytuacji kryzysowej – należy przez to rozumieć sytuację wpływającą negatywnie na poziom

bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach lub środowiska, wywołującą znaczne ograniczenia

w działaniu właściwych organów administracji publicznej ze względu na nieadekwatność posiadanych sił

i środków

NATURALNE

– wynikające z przyczyn naturalnych

– nagłe, jednorazowe, społecznie destrukcyjne, określone do miejsca i czasu

WYWOŁANE DZIAŁALNOŚCIĄ CZŁOWIEKA

– nagłe, wynikające ze złożonych procesów technologicznych, organizacyjnych, społecznych

– ich wpływ może być nieograniczony geograficznie i wielopokoleniowy

– konsekwencje mogą pojawić się z opóźnieniem

– duże katastrofy przemysłowe, katastrofy mniejsze, np. kolejowe, zdarzenia z działalności

wojennej

HYBRYDOWE

– wynikające ze współwystępowania dwóch poprzednich- zarówno natury jak i działalności

człowieka

KATASTROFY WYWOŁANE DZIAŁALNOŚCIĄ CZŁOWIEKA- SOCJOTECHNICZNE

1. Technologiczne

zagrożenia zarówno działalnością rolniczą, jak i przemysłową: wybuchy, wycieki substancji

toksycznych, katastrofy budowlane

2. Transportowe

zdarzenia w transporcie drogowym, kolejowym, lotniczym, rzecznym, morskim; WYPADKI

3. Zagrożenia miejsc publicznych

zdarzenia związane z zagrożeniem populacji zamieszkującej określony obszar geograficzny:

POŻARY, KATASTROFY BUDOWLANE, PANIKA SPOŁECZNA

4. Produktowe

zdarzenia w cyklach produkcyjnych i procesie wykorzystania wyrobów: AWARIE SYSTEMÓW

KOMPUTEROWYCH, PRODUKCJA I DYSTRYBUCJA PRODUKTÓW WADLIWYCH

KATASTROFY WYWOŁANE DZIAŁALNOŚCIĄ CZŁOWIEKA- WOJENNE

1. Krajowe

zagrożenia bezpieczeństwa wewnętrznego: WOJNY DOMOWE, STRAJKI, ZAKŁÓCENIA

PORZĄDKU PUBLICZNEGO, ATAKI TERRORYSTYCZNE

2. Międzynarodowe konwencjonalne

tradycyjne działania wojenne: KONFLIKT ZBROJNY POMIĘDZY DWOMA KRAJAMI,

OBLĘŻENIA, BLOKADY

3. Międzynarodowe niekonwencjonalne

wykorzystanie osiągnięć techniki w działaniach wojennych: ZAGROŻENIE JĄDROWE,

CHEMICZNE I BIOLOGICZNE

Wielki smog londyński- 5-9 grudnia 1952 rok- został utworzony z wyemitowanych do atmosfery gazów,

pochodzących głównie z kominów mieszkań i fabryk oraz spalin samochodowych. Smog doprowadził do

środowiskowej katastrofy oraz śmierci tysięcy Londyńczyków.

Pomiędzy 5 a 9 grudnia naliczono ponad 4 tys. zgonów. W ciągu kolejnych tygodni na ostrą niewydolność

oddechową zmarło dalsze 8 tys. osób. Łączna liczba ofiar wielkiego smogu, wg współczesnych badań,

wyniosła około 12 tys.

Zanik jeziora morza arabskiego

W latach 60. XX wieku było to czwarte pod względem powierzchni jezioro na Ziemi. Od tego czasu stale

kończy się z powodu odprowadzania wody z zasilających jezioro rzek Amu-daria i Syr-daria w celach

irygacyjnych dla uprawy bawełny w Uzbekistanie i Turkmenistanie.

Wielka Pacyficzna Plama Śmieci- olbrzymie dryfujące skupisko śmieci i plastikowych odpadów

utworzone przez prądy oceaniczne w północnej części Oceanu Spokojnego między Kalifornią a

Hawajami.

Odkryta w 1997 roku przez Charlesa Moore'a. Druga, podobna, znajduje się bardziej na zachód,

pomiędzy Hawajami a Japonią.

Szacowana masa dryfującej plamy wynosi 45-129 tys. ton, ma powierzchnię aż 1,6 mln km

kwadratowych i zbudowana jest w 99,9% z tworzyw sztucznych, z czego większość to materiał

fotodegradowalny, który nie ulga pełnemu rozkładowi, lecz rozpada się na pył. Większość plastikowej

materii unoszącej się w oceanach jest rozłożona do postaci pyłu tworzącego nie zwartą masę, lecz zawiesinę.