Klasyfikacja dyzartrii F. Darley'a

Dyzartria to zaburzenie mowy wynikające z uszkodzenia układu nerwowego, które prowadzi do upośledzenia motoryki narządów mowy. Klasyfikacja dyzartrii według F. Darley'a obejmuje następujące typy:

  1. Wiotka
  2. Spastyczna
  3. Hipokinetyczna
  4. Hiperkinetyczna
  5. Ataktyczna
  6. Mieszana

Dyzartria spastyczna

Dyzartria spastyczna występuje w przypadku uszkodzenia układu piramidowego, co prowadzi do charakterystycznych zmian w jakości mowy.

Główne cechy:
  • Uszkodzenie:
      - Uszkodzenie dotyczące dróg korowo-jądrowych.
      - Objawy są pełnoobjawowe w przypadku obustronnego uszkodzenia.
  • Efekty:
      - Wzmożone napięcie mięśniowe (hipertonia) o charakterze spastycznym.
      - Zmniejszenie zakresu oraz zwolnienie tempa ruchów mięśni aparatu mowy.
      - Niedowład dolnej części twarzy.

Typy dyzartrii spastycznej

Dyzartria spastyczna nazywana jest również:

  1. Rzekomoopuszkowa - objawia się labilnością emocjonalną oraz zespołem opuszkowym.
  2. Nadjądrowa - związana z uszkodzeniem górnych neuronów ruchowych.

Anatomia i funkcje usługujące w dyzartrii spastycznej

Język
  • Język może być osłabiony przy wysuwaniu i często zbacza.
  • Musculus palatoglossus: Problemy z pionizacją i z realizacją głosek wymagających konstrukcji z pionizacją.
  • Widoczne współruchy żuchwy i ograniczenia w ruchach lingwistycznych.
  • Język jest sztywny i nie potrafi przybrać formy szerokiej.
  • Powinien dotykać kącików ust i wypychać policzki.
  • Problemy z tworzonymi głoskami m.in. „r”, „s”.
Wargi
  • Wargi będą miały tendencję do zaciskania, co skutkuje zniekształceniem realizacji głosek.
  • Osłabiona praca mięśni odpowiedzialnych za ruchy warg.
  • Przesuwanie warg jest utrudnione.
  • Utrzymanie szpatułki przez wargi powinno być możliwe.
Żuchwa
  • Ograniczone ruchy żuchwy, co prowadzi do wrażenia szczękościsku.
  • Może nastąpić całkowite unieruchomienie, co znacząco wpływa na mowę.
  • Ruchy żuchwy są spowolnione i sztywne, z brakiem możliwości "rysowania".
Podniebienie miękkie
  • Ruchy podniebienia są wolniejsze, co prowadzi do hipernosowości.
  • Zmiany w odruchu gardłowym oraz zmniejszenie funkcjonalności.

Artykulacja

Zmiany w zakresie realizacji głosek
  • Zniekształcenia wynikające z upośledzonej motoriki aparatu artykulacyjnego.
  • Uproszczenia, elizje, oraz redukcje grup spółgłoskowych.
  • Problemy z realizacją wyrazów wymagających precyzyjnych ruchów.

Trudności fonacyjne

Cechy głosu
  • Głos jest chrapliwy, słaby oraz męczliwy; występują trudności w dłuższym mówieniu.
  • Głos ma napięto-zdławiony ton oraz jest niski i monotonny.
  • Istnieją załamania wysokości głosu oraz ograniczony czas fonacji.

Trudności oddechowe

  • Spastyczne napięcie mięśni oddechowych skutkuje skróconą fazą wydechową.
  • Obniżona siła wydechu i trudności w procesie wdechu.

Płaszczyzna suprasegmentalna

  • Uogólnione zaburzenia intonacyjne, akcentacyjne i rytmiczne.
  • Przerwy w emisji oraz zwolnione tempo mowy.

Zmiany towarzyszące

  • Dysfagia: zaburzenia połykania związane z dysfunkcją mięśni gardła, powodujące konieczność przyjmowania pokarmów półpłynnych.
  • Ślinienie: nadmierne wydzielanie śliny.

Przyczyny dyzartrii spastycznej

  • Najczęściej przyczyną dyzartrii spastycznej są patologie neurozwyrodnieniowe, takie jak stwardnienie boczne zanikowe (SLA), patologie naczyniowe i urazowe.

Terapia dyzartrii spastycznej

Ćwiczenia oddechowe
  • Celem ćwiczeń oddechowych jest pogłębienie wdechu, wydłużenie fazy wydechowej oraz zwiększenie siły wydechu.
Ćwiczenia fonacyjne
  • Skierowane na normalizację napięcia fałdów głosowych oraz wydłużenie czasu fonacji.
Ćwiczenia artykulatorów
  • Mają na celu normalizację napięcia mięśni artykulacyjnych i zwiększenie zakresu ich ruchomości.

Stwardnienie boczne zanikowe (SLA)

Charakterystyka
  • To nieuleczalna choroba neurodegradacyjna, powodująca zmiany w drogach piramidowych oraz zanik mięśni.
Objawy
  • Zmiany w mowie, zaburzenia oddechu oraz dysfagia.
Progresja
  • W miarę postępu dochodzi do nasilenia zaburzeń połykania i dyzartrii, a także zaników mięśniowych z charakterystycznymi drżeniami.

Choroba neuronu ruchowego (MND)

  • Dyzartria wiotka towarzyszy postaci z cechami zespołu opuszkowego; dyzartria spastyczna towarzyszy postaci z objawami w kończynach.

Zakres dyzartrii spastycznej w przebiegu choroby neuronu ruchowego

  • Prowadzi do zaniku możliwości produkowania dźwięków mowy oraz ograniczenia ruchów artykulacyjnych.

Podsumowanie dla terapeutów

  • W terapii dyzartrii spastycznej kluczowe jest angażowanie pacjenta w ćwiczenia oraz dostosowywanie metod terapeutycznych do specyficznych potrzeb.
    TASK MATIC ASSURANCE