Triết học (buổi 3: 02/10/2024)

Chương 2: Chủ nghĩa duy vật biện chứng

I. Vật chất và ý thức

1. Vật chất và các hình thức tồn tại của vật chất

   a, Quan niệm trước Mác

   • Quan niệm của CNDT

     +) Thừa nhận sự tồn tại của sự vật, hiện tượng vật chất nhưng phủ định đặc tính tồn tại khách quan của chúng

   • Quan niệm của CNDV trước Mác

     +) Quan niệm CNDV thời cổ đại

     Phương Đông cổ đại:

     • Thuyết tứ đại (Ấn Độ)

     • Thuyết Âm - dương

     • Thuyết Ngũ Hành

     Phương Tây cổ đại

     • Heraclit - lửa

     • Anaximen - không khí

     • Talet - nước

     • Đêmocrit - nguyên tử

       → Ưu điểm: Xuất phát từ chính thế giới vật chất để giải thích thế giới. Là cơ sở để các nhà triết học duy vật về sau phát triển quan điểm thế giới vật chất => Vật chất được coi là cơ sở đầu tiên của mọi sự vật hiện tượng trong thế giới khách quan

       → Nhược điểm: Dựa trên quan sát trực tiếp, cảm tính, quy vật chất về dạng cụ thể

     +) Quan niệm về VC thời cận đại

     • KHTN phát triển, các loại khoa học dần độc lập với nhau

     • Khối lượng tạo thành vũ trụ

       → Không đưa ra được sự khái quát triết học trong quan niệm về thế giới vật chất => Hạn chế phương pháp luận siêu hình

     b, Cuộc CM trong KHTN cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX, và sự phá sản của các quan điểm duy vật siêu hình về vật chất

     * V.I.Lenin đã phân tích tình hình phức tạp đó và chỉ rõ

     • Vật lý học không bị khủng hoảng, mà đó chính là dấu hiệu của một cuộc cách mạng trong khoa học tư nhiên