កំណត់ចំណាំមេរៀនស្តីពីការវះកាត់ថ្លើម (Hepatic Resection)

បុព្វហេតុ និងការចង្អុលបង្ហាញសម្រាប់ការវះកាត់ថ្លើម (Indications for Hepatic Resection)

  • ការវះកាត់កាត់ថ្លើមត្រូវបានចង្អុលបង្ហាញសម្រាប់ស្ថានភាពជំងឺដូចខាងក្រោម៖     * ដុំសាច់មហារីកកាចប្រភេទបឋម ឬទុតិយភូមិ (Primary or secondary malignant tumor)។     * ដុំសាច់ថ្លើមប្រភេទសាមញ្ញ ឬមិនមែនមហារីក (Benign tumor)។     * ការដាច់រហែកថ្លើមដោយសារគ្រោះថ្នាក់ទង្គិច (Traumatic ruptures)។     * គីសថ្លើម (Cyst)។     * បូសថ្លើម (Abscess)។

សមត្ថភាពបង្កើតកោសិកាឡើងវិញនៃថ្លើម (Regenerative Capacity)

  • ថ្លើមអាចទ្រាំទ្រនឹងការវះកាត់យកចេញនូវផ្នែករបស់វាបានចន្លោះពី 80% ទៅ 85%80\% \text{ ទៅ } 85\% នៃថ្លើមធម្មតា ដែលហៅថាការវះកាត់ជិតអស់ (Subtotal hepatectomy)។

  • ថ្លើមមានសមត្ថភាពអស្ចារ្យក្នុងការបង្កើតកោសិកាឡើងវិញ (Extraordinary regenerative capacity) ដែលអាចបង្កើតកោសិកាថ្លើមថ្មីៗ (Hepatocytes) យ៉ាងឆាប់រហ័ស។

  • ក្នុងរយៈពេល 24 ម៉ោង24\,\text{ម៉ោង} បន្ទាប់ពីការវះកាត់កាត់ថ្លើមចេញខ្លះ (Partial hepatectomy) ការបំបែកកោសិកា (Cell replication) ចាប់ផ្តើមមានសកម្មភាពយ៉ាងខ្លាំងក្លា។

  • ដំណើរការបំបែកកោសិការបន្តរហូតដល់ទម្ងន់ដើមរបស់សរីរាង្គនេះត្រូវបានស្តារឡើងវិញ។

  • ការបង្កើតឡើងវិញយ៉ាងច្រើនកើតឡើងក្នុងរយៈពេល 10 ថ្ងៃ10\,\text{ថ្ងៃ} ហើយដំណើរការទាំងមូលនឹងបញ្ចប់ជាស្ថាពរក្នុងរង្វង់ពី 4 ទៅ 5 សប្តាហ៍4\,\text{ទៅ } 5\,\text{សប្តាហ៍}។

ការវាយតម្លៃមុនពេលវះកាត់ (Preoperative Evaluation)

  • ត្រូវវាយតម្លៃស្ថានភាពមុខងាររបស់ថ្លើមឱ្យបានច្បាស់លាស់មុនពេលវះកាត់ (Preoperative functional status)។

  • ជំងឺក្រិនថ្លើម (Cirrhosis) គឺជាការហាមឃាត់ដែលទាក់ទង (Relative contraindication) សម្រាប់ការវះកាត់កាត់ថ្លើមខ្លះ (Partial hepatectomy)។

  • កត្តាជំងឺក្រិនថ្លើមនេះ អាចរារាំងដល់ការវះកាត់ដុំសាច់មហារីកថ្លើមបឋមមួយចំនួនដែលវិវត្តទៅលើអ្នកជំងឺដែលមានថ្លើមក្រិន។

កម្រិត និងចំណាត់ថ្នាក់នៃការវះកាត់ថ្លើម (Extent and Classification of Hepatic Resection)

  • ការវះកាត់ថ្លើមត្រូវបានបែងចែកជាប្រភេទដូចខាងក្រោម៖     * ការវះកាត់តាមផ្នែក (Segmental resection)។     * ការវះកាត់មិនតាមផ្នែក (Non-segmental resection)។     * ការវះកាត់រាងជាបំណះ (Wedge resection)។     * ប្រតិបត្តិការលាងសម្អាត និងយកជាលិកាងាប់ចេញ (Debridement operations)។

  • ការវះកាត់កាត់ថ្លើមមួយដុំ (Lobectomy) ឬការវះកាត់តាមផ្នែក (Segmentectomy) តម្រូវឱ្យមានការចងភ្ជាប់សរសៃឈាមនាំមក និងសរសៃឈាមនាំចេញ (Afferent and efferent vessels) ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។

  • ត្រូវមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ ដើម្បីជៀសវាងការបង្ករបួសដល់សរសៃឈាម និងបំពង់ទឹកប្រមាត់ដែលផ្គត់ផ្គង់ដល់ជាលិកាថ្លើមដែលនៅសល់ (Residual tissue)។

បច្ចេកទេសវះកាត់ និងការវះកាត់ (Surgical Approaches)

  • ការវះកាត់កាត់ថ្លើមមួយដុំ (Lobectomy) ភាគច្រើនអាចធ្វើឡើងតាមរយៈ៖     * ការវះតាមពោះ (Abdominal incision)។     * ការវះកាត់ធ្លុះតាមទ្រូង និងពោះ (Thoracoabdominal approach) ជាពិសេសសម្រាប់ការវះកាត់ថ្លើមខាងស្តាំ (Right lobectomies)។

  • គន្លឹះសំខាន់ដើម្បីទទួលបានជោគជ័យក្នុងបច្ចេកទេសវះកាត់ គឺការបញ្ឈប់ឈាមឱ្យបានល្អ (Hemostasis)។

ដំណើរការ និងការថែទាំក្រោយពេលវះកាត់ (Postoperative Course)

  • ការប្រែប្រួលមេតាបូលីស (Metabolic changes) ក្រោយវះកាត់មានតិចតួច ចំពោះថ្លើមដែលមិនមានជំងឺក្រិន។

  • ចំពោះអ្នកជំងឺក្រិនថ្លើម មុខងារថ្លើមក្រោយវះកាត់អាចនឹងចុះខ្សោយ ឬខូចខាត (Impaired)។

  • ការគ្រប់គ្រងជាតិស្ករក្នុងឈាម (Blood Glucose Management)៖     * ត្រូវតាមដានកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាម និងការផ្តល់ថ្នាំតាមសរសៃ (Parenteral infusion)។     * កម្រិតជាតិស្ករគួរត្រូវបានវាស់ឱ្យបាន 2 ដងក្នុងមួយថ្ងៃ2\,\text{ដងក្នុងមួយថ្ងៃ} សម្រាប់រយៈពេល 2 ថ្ងៃដំបូង2\,\text{ថ្ងៃដំបូង}។     * ត្រូវផ្តល់ជាតិស្ករ 5% ឬ 10%5\% \text{ ឬ } 10\% តាមសរសៃឈាមវ៉ែន ដើម្បីចៀសវាងបញ្ហាស្ករចុះទាប (Hypoglycemia)។

  • កម្រិតអាល់ប៊ុយមីន (Serum albumin) ក្នុងសេរ៉ូមអាចនឹងធ្លាក់ចុះ។

  • ប្រសិនបើកម្រិតប្រូត្រុំប៊ីន (Prothrombin) ធ្លាក់ចុះ វីតាមីន KK (Vitamin K) គួរត្រូវបានផ្តល់ឱ្យអ្នកជំងឺ។

  • កម្រិតទាបនៃហ្វីប្រ៊ីណូហ្សែន (Fibrinogen) ជាធម្មតាមិនតម្រូវឱ្យមានការព្យាបាលនោះទេ។

  • កម្រិតប៊ីលីរុយប៊ីន (Serum bilirubin) នឹងត្រឡប់មកកម្រិតធម្មតាវិញក្នុងរយៈពេលពី 1 ទៅ 2 សប្តាហ៍1\,\text{ទៅ } 2\,\text{សប្តាហ៍}។

ផលវិបាកក្រោយការវះកាត់ (Complications)

  • ការមានកម្ដៅ ឬគ្រុនក្តៅក្រោយវះកាត់ (Postoperative fever) ដែលអាចបណ្តាលមកពីបញ្ហាសួត (Pulmonary complications) ឬការកកើតបូសជុំវិញថ្លើម (Perihepatic abscess formation)។

  • ដំបៅក្រពះដោយសារស្ត្រេស (Stress ulcer)៖ គួរផ្តល់ថ្នាំការពារប្រភេទ H2 receptor antagonistsH_{2} \text{ receptor antagonists} ជាប្រចាំបន្ទាប់ពីការវះកាត់។

  • ការខ្សោយថ្លើម (Liver failure)។

  • អាសីត ឬទឹកដក់ក្នុងស្រោមពោះ (Ascites), ការរីកសរសៃឈាមវ៉ែន (Varices) និងការសន្លប់បាត់ស្មារតី (Coma)។

ការព្យាករណ៍ (Prognosis)

  • អត្រាមរណភាពនៃការវះកាត់ថ្លើមដែលបានគ្រោងទុកជាមុន (Elective hepatectomy) នាពេលបច្ចុប្បន្នគឺមានតិចជាង 5%5\%។

  • ការស្លាប់ជាទូទៅគឺទាក់ទងនឹងបញ្ហាខ្សោយថ្លើមក្រោយវះកាត់, ការឆ្លងរោគ (Infection) ឬស្ថានភាពជំងឺផ្សេងៗដែលអ្នកជំងឺមានស្រាប់ (Associated condition)។