Untitled

Onderzoeksmethoden

  • Dominique Mertens

  • Academisch Jaar: 2025-2026

  • Institution: Karel de Grote Hogeschool (KdG)


Vorige les

  • Wortels van de psychologie in de filosofie.

  • Belangrijkste vragen:

    • Aangeboren versus aangeleerd.

    • Lichaam versus geest.

  • Filosofen die de basis legden voor moderne psychologie:

    • René Descartes

    • John Locke

    • Immanuel Kant

  • Breuklijn:

    • Wat is de werkelijkheid?

    • Hoe nemen we de werkelijkheid waar (mentale processen)?


Vandaag: Kennis over Onderzoeksmethoden

  • Psychologie als empirische wetenschap.

  • Kern: Toetsen van veronderstellingen op waarheidsgehalte.

    • Welke conclusies mogen we trekken op basis van onderzoeksresultaten?


Toepassing

  • Voorbeeld: "Onderzoek toont aan dat mensen met jeugdtrauma veel vaker een verslavingsproblematiek ontwikkelen."

  • Conclusie: "Dus als iemand verslaafd is, is dat eigenlijk altijd een gevolg van trauma. We moeten vooral traumatherapie doen, dan lost de verslaving wel op."


Empirische Cyclus

  • Kennis Verwerven over Onderzoeksmethoden:

    1. Waarneming: Je neemt iets waar en vraagt je af hoe dat komt.

    2. Theorie: Je doet een veronderstelling (theorie).

    3. Hypothese: Je doet een voorspelling.

    • Voorbeeld: Als jongeren getuige zijn van conflicten in hun gezin (hoge stressblootstelling), dan zullen zij hoger scoren op emotionele problemen en probleemgedrag dan jongeren met een lage stressblootstelling.

    1. Toetsing: Je test de hypothese aan de hand van betrouwbaar onderzoek.


Soorten Onderzoek

  • Types Onderzoek: Keuze afhankelijk van doel.

    1. Beschrijvend Onderzoek: Gedetailleerd beschrijven van verschijnsel of situatie.

    • Bijvoorbeeld: Wat zijn de specifieke problemen waar de persoon tegenaan loopt?

    1. Vergelijkend Onderzoek: Nagaan of er verschillen zijn tussen 2 of meer groepen.

    • Bijvoorbeeld: Komen er meer tienerzwangerschappen voor bij kinderen uit eenoudergezinnen?

    1. Verklarend Onderzoek: Een verklaring vinden voor de verschillen tussen groepen.

    • Bijvoorbeeld: Welke risicofactoren verhogen de kans op tienerzwangerschap?

    1. Evaluerend Onderzoek: Nagaan of bepaalde interventies werken.

    • Voorbeeld: Babypoppen ter preventie van tienerzwangerschappen.


Empirische Cyclus Voorbeeld: Evaluatie Onderzoek

  1. Waarneming: Stijging aantal tienerzwangerschappen t.o.v. 2022 door stijging onbeschermde seks bij tieners.

  2. Theorievorming: Jonge vrouwen zijn minder bang van zwangerschap omdat ze het ouderschap romantiseren.

  3. Hypothese: Als jonge vrouwen een realistische ervaring opdoen met wat het is om ouder te zijn, dan zal hen dat afschrikken en zullen ze minder zwanger worden.

  4. Toetsing:

    • Levensechte poppen.

    • Steekproef van 57 middelbare scholen (Australië).

    • Doelgroep: Meisjes van 13-15 jaar.

  5. Discussie van Resultaten:

    • Resultaten van interventiegroep: 17% zwanger (54% abortus).

    • Resultaten van controlegroep: 11% zwanger (60% abortus).

    • Kritische bedenkingen: Het duurde niet lang genoeg (7 dagen).


Belang van Evidence Based Interventies

  • Definitie: Interventies met een via onderzoek bewezen positief effect.


Soorten Bewijs (Evidence)

  • Effectenladder (Nederlands Jeugdinstituut): 5 treden

    1. Intuïtie.

    2. Descriptief: Beschrijving van methodiek, interventiedoel, doelgroep.

    3. Theoretisch: Theoretisch onderbouwd.

    4. Indicatief: Metingen gedaan, indicatie van effectiviteit.

    5. Causaal: Experimenteel onderzoek met een controlegroep.


Kritische Blik op Indicatieve Bewijskracht

  • Vraag: Weet je op dit niveau 100% zeker dat een interventie heeft geleid tot de waarneembare verandering in sociale cohesie en veiligheid?

  • Factoren die invloed kunnen hebben op de resultaten:

    • Andere gelijktijdige initiatieven.

    • Seizoenseffecten.

    • Media-aandacht of incidenten die de perceptie beïnvloeden.

    • Selectie-effect.

    • Hawthorne-effect.