Untitled
Onderzoeksmethoden
Dominique Mertens
Academisch Jaar: 2025-2026
Institution: Karel de Grote Hogeschool (KdG)
Vorige les
Wortels van de psychologie in de filosofie.
Belangrijkste vragen:
Aangeboren versus aangeleerd.
Lichaam versus geest.
Filosofen die de basis legden voor moderne psychologie:
René Descartes
John Locke
Immanuel Kant
Breuklijn:
Wat is de werkelijkheid?
Hoe nemen we de werkelijkheid waar (mentale processen)?
Vandaag: Kennis over Onderzoeksmethoden
Psychologie als empirische wetenschap.
Kern: Toetsen van veronderstellingen op waarheidsgehalte.
Welke conclusies mogen we trekken op basis van onderzoeksresultaten?
Toepassing
Voorbeeld: "Onderzoek toont aan dat mensen met jeugdtrauma veel vaker een verslavingsproblematiek ontwikkelen."
Conclusie: "Dus als iemand verslaafd is, is dat eigenlijk altijd een gevolg van trauma. We moeten vooral traumatherapie doen, dan lost de verslaving wel op."
Empirische Cyclus
Kennis Verwerven over Onderzoeksmethoden:
Waarneming: Je neemt iets waar en vraagt je af hoe dat komt.
Theorie: Je doet een veronderstelling (theorie).
Hypothese: Je doet een voorspelling.
Voorbeeld: Als jongeren getuige zijn van conflicten in hun gezin (hoge stressblootstelling), dan zullen zij hoger scoren op emotionele problemen en probleemgedrag dan jongeren met een lage stressblootstelling.
Toetsing: Je test de hypothese aan de hand van betrouwbaar onderzoek.
Soorten Onderzoek
Types Onderzoek: Keuze afhankelijk van doel.
Beschrijvend Onderzoek: Gedetailleerd beschrijven van verschijnsel of situatie.
Bijvoorbeeld: Wat zijn de specifieke problemen waar de persoon tegenaan loopt?
Vergelijkend Onderzoek: Nagaan of er verschillen zijn tussen 2 of meer groepen.
Bijvoorbeeld: Komen er meer tienerzwangerschappen voor bij kinderen uit eenoudergezinnen?
Verklarend Onderzoek: Een verklaring vinden voor de verschillen tussen groepen.
Bijvoorbeeld: Welke risicofactoren verhogen de kans op tienerzwangerschap?
Evaluerend Onderzoek: Nagaan of bepaalde interventies werken.
Voorbeeld: Babypoppen ter preventie van tienerzwangerschappen.
Empirische Cyclus Voorbeeld: Evaluatie Onderzoek
Waarneming: Stijging aantal tienerzwangerschappen t.o.v. 2022 door stijging onbeschermde seks bij tieners.
Theorievorming: Jonge vrouwen zijn minder bang van zwangerschap omdat ze het ouderschap romantiseren.
Hypothese: Als jonge vrouwen een realistische ervaring opdoen met wat het is om ouder te zijn, dan zal hen dat afschrikken en zullen ze minder zwanger worden.
Toetsing:
Levensechte poppen.
Steekproef van 57 middelbare scholen (Australië).
Doelgroep: Meisjes van 13-15 jaar.
Discussie van Resultaten:
Resultaten van interventiegroep: 17% zwanger (54% abortus).
Resultaten van controlegroep: 11% zwanger (60% abortus).
Kritische bedenkingen: Het duurde niet lang genoeg (7 dagen).
Belang van Evidence Based Interventies
Definitie: Interventies met een via onderzoek bewezen positief effect.
Soorten Bewijs (Evidence)
Effectenladder (Nederlands Jeugdinstituut): 5 treden
Intuïtie.
Descriptief: Beschrijving van methodiek, interventiedoel, doelgroep.
Theoretisch: Theoretisch onderbouwd.
Indicatief: Metingen gedaan, indicatie van effectiviteit.
Causaal: Experimenteel onderzoek met een controlegroep.
Kritische Blik op Indicatieve Bewijskracht
Vraag: Weet je op dit niveau 100% zeker dat een interventie heeft geleid tot de waarneembare verandering in sociale cohesie en veiligheid?
Factoren die invloed kunnen hebben op de resultaten:
Andere gelijktijdige initiatieven.
Seizoenseffecten.
Media-aandacht of incidenten die de perceptie beïnvloeden.
Selectie-effect.
Hawthorne-effect.