Mga Tala sa Aralin: Nobelang Mga Ibong Mandaragit ni Amado V. Hernandez

Genoveva Edroza-Matute (1915-2009)
- Ang kaniyang mga isinulat ay karaniwang nakatuon sa mga karanasan at buhay ng isang guro.
- Kilala siya sa kaniyang maikling kuwento na pinamagatang "Kuwento ni Mabuti."
- Ang nasabing akda ay nagwagi ng unang gantimpala sa kauna-unahang Palanca Memorial Awards noong taong 1950-1951.
Liwayway Arceo (1920-1999)
- Siya ay isang tanyag na manunulat at artista sa kaniyang panahon.
- Gumanap siya sa pelikulang "Tatlong Maria."
- Bagaman naging artista, mas pinili niyang pagtuunan ang pagsusulat. Ang kaniyang mga kinilalang akda ay isinalin sa iba’t ibang wika dahil sa husay ng mga ito.

Si Amado V. Hernandez
- Ang may-akda ng nobelang "Mga Ibong Mandaragit."
- Siya ay binansagang isa sa mga haligi ng panitikang Pilipino at nabilanggo noong una dahil sa salang sedisyon.
- Habang nasa loob ng bilangguan, isinulat niya ang isa pa sa kaniyang mga obra maestra, ang tulang "Isang Dipang Langit."
- Isinulat niya ang "Mga Ibong Mandaragit" noong taong 1969.
Ang Nobelang "Mga Ibong Mandaragit"
- Itinuturing itong isa sa mga pinakadakilang obra maestra ni Hernandez.
- Ang kuwento ay naganap sa kalagitnaan ng taong 1944, sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig sa Pilipinas.
- Inilalarawan ng nobela ang unti-unting paghina ng puwersa ng mga Hapon at ang matinding hirap na dinaranas ng mga Pilipino sa kabila ng patuloy na pag-atake ng mga gerilya.

Ang Pagtatagpo sa Sierra Madre
- Tatlong gerilyang sugatan ang nakarating sa kubo ni Mang Matyas sa kabundukan ng Sierra Madre: sina Mando, Karyo, at Martin.
- Si Mang Matyas ay isang dating rebolusyonaryo na nagtago sa bundok nang sumuko ang kaniyang mga kasamahan sa mga Amerikano.
Ang Pinagmulan ni Mando (Andoy)
- Si Mando ay dating kilala sa pangalang Andoy.
- Nanilbihan siya bilang utusan sa pamilya nina Don Segundo Montero at Donya Julia, na mga mayamang asendero.
- Inalipusta at minaltrato siya ng pamilya Montero, na nagtrato sa kaniya na parang isang busabos. Kasama sa pamilya ang kanilang anak na dalagang si Dolly.
- Dahil sa tindi ng kaapihan, tumakas si Mando sa edad na labinlimang taon at sumapi sa mga gerilya.
Ang Misteryo ng Kayamanan ni Simoun
- Isinalaysay ni Mang Matyas kay Mando ang tungkol sa kayamanan ni Simoun (mula sa nobelang El Filibusterismo) na itinapon ni Padre Florentino sa dagat.
- Naniniwala ang matanda na totoo ang kuwentong ito at sinabi kay Mando na kung bata pa lamang siya, kukunin niya ang kayamanan upang gamitin sa pagtulong sa mga inaapi at paglaban sa mga mang-aapi.

Ang Sinapit nina Karyo at Martin
- Matapos lumakas, hinanap nina Mando, Karyo, at Martin ang kayamanan sa pusod ng dagat.
- Sa kasamaang palad, nasawi si Karyo matapos itong makagat ng pating.
- Nang makuha na nina Mando at Martin ang kayamanan, nagkaroon sila ng hidwaan dahil nais itong itakas ni Martin para sa sariling interes. Sa huli, napatay ni Mando si Martin sa isang pakikipag-away.
Ang Panunumpa ni Mando
- Bumalik si Mando kay Mang Matyas upang sumangguni. Ipinaalala ng matanda ang layunin ni Padre Florentino.
- Nagpasiya si Mando na gamitin ang nakuhang kayamanan para sa mabuting layunin: ang iligtas ang bayan mula sa kuko ng mga "ibong mandaragit" o ang mga mapagsamantala sa lipunan.
Pagkatapos ng Digmaan
- Nang lumaya ang Pilipinas mula sa mga Hapon, itinatag ni Mando ang isang pahayagan na pinangalanang "Kampilan."
- Kinuha niyang patnugot si Magat, isang matapang na pinuno ng gerilya, at isinama rin nila si Andres sa operasyon ng pahayagan.

Ang Pamilya Montero at ang mga Amerikano
- Si Don Segundo ay mabilis na nakipagkaibigan sa mga Amerikano matapos ang digmaan.
- Ang kaniyang anak na si Dolly ay naging kasintahan ni Tenyente Whitey, isang Amerikanong sundalo.
- Nagdalantao si Dolly, at upang itago ang kahihiyan, nagtungo sila ni Donya Julia sa Hong Kong. Pagkapanganak, ibinigay ang sanggol sa isang tagapag-alaga.
- Nagpatuloy si Dolly sa pagliwaliw sa Amerika at Paris sa pagbabalatkayo na siya ay nag-aaral.
Ang Edukasyon ni Mando sa Ibang Bansa
- Nagtungo si Mando sa Europa at Amerika upang pag-aralan ang makabagong paraan ng pag-iimprenta, radyo, at telebisyon.
- Ginamit niya ang pagkakakilanlang "Mando Plaridel."
- Sa Paris, nagtagpo sila ni Dolly. Nahulog ang loob ni Dolly kay Mando nang hindi nalalaman na ito ang dating utusan nilang si Andoy.
- Sa kaniyang paglalakbay, nasaksihan ni Mando ang kaunlaran sa ibang bansa ngunit nakita rin niya ang umiiral na diskriminasyon.

Ang Paghahari ni Kapitan Pugot
- Pinaalis ni Don Segundo ang tapat na katiwalang si Pastor at pinalit ang malupit na si Kapitan Pugot.
- Nagtalaga si Kapitan Pugot ng mga armadong civilian guards at binakuran ang hacienda upang supilin ang mga magsasaka.
- Kumuha siya ng mga bagong manggagawa mula sa Ilocos at Isabela upang palitan ang mga tumututol na magsasaka.
- Dahil dito, lumipat sina Pastor at ang kaniyang anak na si Puri sa sariling lupang pamana ng ina ni Puri.
Ang Pag-aaklas sa Plaza Miranda
- Nagkaroon ng malaking pulong-bayan sa Plaza Miranda kung saan nagsalita sina Pastor at Danoy laban sa mga suliranin ng bayan: kawalan ng trabaho, mataas na presyo ng bilihin, kawalan ng hustisya sa mga magsasaka, at pagyurak sa karapatang pantao.
- Kasabay ng pulong, sinunog ni Kapitan Pugot ang sariling kamalig sa hacienda at ibinintang ito sa mga magsasaka.
- Ipinabilanggo sina Pastor at Mang Tomas.

Ang Pagbubunyag ng Katotohanan
- Pinakiusapan ni Dolly si Mando na pumunta sa kanilang hacienda dahil nais siyang kausapin ni Don Segundo.
- Sinubukan ni Don Segundo na bilhin ang pahayagang "Kampilan" upang matigil ang pagbubunyag nito ng mga katiwalian, ngunit tumanggi si Mando.
- Sa isang pagkakataon, ipinagtapat ni Mando kay Dolly na siya ang dating utusang si Andoy, na lubos na ikinagulat ng dalaga.
Ang Kinahinatnan ng mga Karakter
- Napalaya ni Mando ang mga magsasaka, ngunit pinatay si Mang Tomas ng mga tauhan ni Kapitan Pugot sa loob ng piitan.
- Kalaunan, natagpuang patay si Kapitan Pugot.
- Nagkaroon ng pagtatangka sa buhay ni Mando upang mapigilan ang "Kampilan," ngunit nabigo ang mga kaaway.
- Nagpatuloy ang laban ng mga magsasaka at ng grupo ni Mando para sa tunay na kalayaan, katarungan, at pantay na karapatan sa ilalim ng batas, kahit pa ang kapalit nito ay ang kanilang sariling buhay.