Semantiek

• Datum: 10 Maart 2026

Wat behels semantiek?

• Definisie: Die studie van betekenis in taal.

• Voorbeeld: "FRIEND SAYS, IT'S JUST SEMANTICS." Dit is semanties dieselfde as om 'n fout te erken.

Woordverhoudings

• Voorbeelde:

  • "Die meisie koop die lekker appels."

  • "Die dogter verkoop die slegte vrugte."

Semantiek

• Belangrike konsepte:

  • Sinonimie

  • Antonimie

  • Hiponimie

  • Polisemie

  • Homonimie

  • Homofonie

  • Homografie

Sinonimie

• Definisie: Woorde met min of meer dieselfde betekenisse, maar die konteks speel 'n belangrike rol.

  • Voorbeelde van konteks:

  • "liggaam" x "lyk"

  • Vergelyk: Germaans vs Romaans.

  • ** verschillen:**

    • Gedeeltelik (sekere kontekste)

    • Absoluut (altyd):

    • "kinderdokter" – "pediater"

    • "maer" – "slank" – "dun"

Antonimie

• Definisie: Woorde met teenoorgestelde betekenisse.

• Voorbeelde:

  • "warm" - "koud"

  • "mooi" - "lelik"

Tipes Antonimie

1. Komplementêr:

   • "lewendig" / "dood"

   • "oop" / "toe"

   • "waar" / "vals"

2. Gradeerbaar:

   • "yskoud" / "koud" / "koel" / "warm" / "vuurwarm"

3. Omkeerbare teenoorgesteldes:

   • "pa" / "seun"

Hiponimie

• Definisie: 'n Semantiese verhouding van insluiting.

• Voorbeelde:

  • „plant“

  • „gras“

  • „boom“

  • „struik“

  • „populier“

  • „eik“

  • "wilger"

  • "bloekom"

Polisemie

• Definisie: Woorde met verskillende, maar verwante betekenisonderskeidings.

• Voorbeeld: "skool."

Homonimie

• Definisie: Dieselfde woord met onverwante betekenisse.

• Voorbeelde:

  • "leer" x "leer"

  • "noot" x "noot"

  • "kan" x "kan"

  • "steel" x "steel"

  • "eg" x "eg"

Homofonie

• Definisie: Verskillende spelvorme wat dieselfde klink, maar met verskillende, onverwante betekenisse.

• Voorbeelde:

  • "rys" x "reis"

  • "leer" x "leër"

  • "vaal" x "faal"

  • "hart" x "hard"

  • "vonds" x "fonds"

Homografie

• Definisie: Dieselfde spelling, klink anders as gevolg van uitspraak, met verskillende betekenisse.

• Voorbeelde:

  • "Die kanon word om vieruur afgevuur."

  • "Die literêre kanon is baie belangrik in AFNO1608."

  • "My gunstelingkleur is pers."

  • "Pers die koerantpapier saam om 'n pulp te maak."

Vasvra

• Doel: Evalueer begrip van die les.

Vrae en antwoorde

1. Wat behels semantiek?

   • Dit behels die studie van taal in ‘n sosiale konteks.

   • Dit behels die studie van die struktuur van sinne.

   • Dit behels die studie van woordbetekenis.

   • Dit behels die studie van woorddele en -vorming.

2. Watter woorde staan in die verhouding van teenoorgesteldes?

   • A. 1 B. 2 C. 3 D. 4 E. 5

3. Watter woorde staan in die verhouding van sinonimie?

   • A. 1 B. 2 C. 3 D. 4 E. 5

4. Watter woorde staan in die verhouding van hiponimie?

   • A. 1 B. 2 C. 3 D. 4 E. 5

5. Wat is sinonieme?

   • Woorde met presies dieselfde betekenisse.

   • Woorde met teenoorgestelde betekenisse.

   • Woorde met min of meer dieselfde betekenisse.

6. Die konteks is belangrik wanneer sinonieme gebruik word.

   • Waar/Onwaar

7. Watter tipe sinonieme sal kwaad en woedend wees?

   • Absolute sinonieme

   • Gedeeltelike sinonieme

8. Kinderdokter en pediater is absolute sinonieme van mekaar.

   • Waar/Onwaar

9. Watter een pas nie?

   • "dief" x "skelm"

   • "saamvat" x "opsom"

   • "man" x "vrou"

   • "firma" x "besigheid"

10. Watter een pas nie?

    • "water" x "reën"

    • "koud" x "warm"

    • "groot" x "klein"

    • "lelik" x "mooi"

11. Hulle (veil/ vyl) die meubels op.

    • veil

    • vyl

12. Maer en maar is voorbeelde van:

    • Sinonimie

    • Antonomie

    • Polisemie

    • Homografie

    • Geen van die bogenoemde nie

13. Leen en leun is voorbeelde van polisemie:

    • Waar/Onwaar

14. My dosent is 'n akademiese (dokter/doktor).

    • dokter

    • doktor

15. "Die man het ‘n steek in die arm gekry." "Die man steek die leeu met ‘n mes." Steek is ‘n voorbeeld van homonimie.

    • Waar/Onwaar

Huiswerk

• Beide Hoofstuk 7 en 8 is belangrik vir Sintaksis.

• Lees deur alles, maar fokus op die aspekte wat in die klas behandel is.

• Lees Hoofstuk 9 in jou handboek.

• Voltooi die vrae op bl. 27 – 28 in jou werkboek.

• Onthou om die Ooreenkoms met die Departement te teken.