ĆWICZENIA ZALICZENIE

Czas trwania ciąży

• Zygota:

  • Tworzy się po zapłodnieniu, zawiera komplet chromosomów (46 chromosomów).

  • Zagnieżdża się w macicy po około 10-14 dniach.

  • W tym czasie zachodzą intensywne podziały komórkowe, które tworzą trzy warstwy komórkowe, z których rozwijają się wszystkie narządy.

• Embrion:

  • Rozpoczyna się od zagnieżdżenia w macicy, trwa od 4. do 8. tygodnia ciąży.

  • Komórki dzielą się dynamicznie, rozwijając mózg, układ pokarmowy, kości, naczynia krwionośne, mięśnie i układ nerwowy.

  • Na koniec drugiego miesiąca długość zarodka wynosi ponad 2,5 cm, waga około 7 g, zaczyna bić serce, formują się oczy, uszy, usta oraz kończyny.

• Płód:

  • Okres od 9. tygodnia ciąży do porodu.

  • Narządy oraz układy dalej się rozwijają.

  • W ostatnich tygodniach skurcze macicy stają się częstsze i silniejsze, co prowadzi do porodu.

Czas trymestrów ciąży:

• I trymestr: 1-13 tydzień (13 tygodni).

• II trymestr: 14-26 tydzień (13 tygodni).

• III trymestr: od 27 tygodnia do porodu (około 14 tygodni).

Działanie teratogenów

• Teratogen: Czynnik wpływający na zdrowie dziecka w okresie prenatalnym.

• Zasady działania teratogenów:

  • Zasada okresu wrażliwego: wpływ teratogenów jest najsilniejszy w czasie, gdy dana struktura się formuje i rośnie.

  • Zasada różnic indywidualnych: teratogeny mają różny wpływ na poszczególne zarodki/płody; zmienność wynika z genów i środowiska.

  • Zasada dawkowania: dłuższy czas narażenia na działanie teratogenu i wyższa dawka zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia uszkodzeń.

  • Zasada uśpienia: niektóre teratogeny mogą mieć efekty, które ujawniają się później.

Ogólna periodyzacja okresu wczesnego dzieciństwa

• Obejmuje pierwsze 3 lata życia.

• Wiek niemowlęcy: od urodzenia do 12. miesiąca życia.

• Wiek poniemowlęcy: 2-3 rok życia.

• Noworodek: średnia waga 3.300-3.600 kg, długość 51-53 cm.

  • Duża głowa, mała część twarzowa, krótkie kończyny, długi tułów, przeważają zginacze nad prostownikami.

  • Szkielet z przewagą chrząstki; ciemiączko małe i duże.

  • W 1. roku życia intensywny rozwój: wzrost o 50%, waga podwaja się po 3-4 miesiącach.

Główne zadania rozwojowe fazy noworodka

• Konieczność adaptacji do nowego środowiska (temperatura, oddychanie, wydalanie).

• Uczenie się mowy i wyrażanie potrzeb.

• Nabywanie gotowości do czytania.

Ogólna charakterystyka fazy bierności i fazy ekspansji

• Faza bierności: Dziecko leży, śpi, je, płacze.

• Faza ekspansji: Szybki rozwój aparatu ruchu, zaczyna raczkować.

Skala Apgar

• Używana do oceny stanu zdrowia noworodka.

• Wymaga opieki lekarskiej przy średnim lub złym wyniku.

• Sfery oceniane:

  • Zabarwienie skóry.

  • Odruchy nerwowe.

  • Czynność serca.

  • Oddech.

  • Napięcie mięśni.

Charakterystyka odruchów dziecięcych

• Odruch ssania: automatyczny; dziecko ssa pierś po dotknięciu warg.

• Odruch szukania piersi: pozwala na odszukanie brodawki do karmienia.

• Odruch Moro: wystraszenie skutkuje charakterystycznym ruchem ciała.

• Odruch chwytny: zaciśnięcie piąstki przy dotykaniu wnętrza dłoni.

• Odruch pływania: wstrzymywanie oddechu w wodzie.

• Odruch automatycznego marszu: chodzenie po postawieniu na twardej powierzchni.

• Odruch toniczno-szyjny: prostowanie i zginanie kończyn w zależności od kierunku głowy.

• Odruch Babińskiego: wyprost palców zamiast ich zgięcia przy dotyku stopy.

Charakterystyka narządów zmysłów

• Wzrok: w 3 m.ż. odróżnianie podstawowych kolorów, preferencja dla dynamicznych obiektów.

• Słuch: dziecko po urodzeniu słyszy, rozpoznaje intonacje głosu, 4-6 m.ż. zaczyna gaworzyć, 9-12 m.ż. potrafi rozróżnić emocje w głosie.

• Smak: umiejętność różnicowania smaków, przed narodzinami rozpoznaje smaki.

• Węch: rozpoznawanie zapachu matki, preferencje dla mleka własnej matki.

Rytmy domowe

• Sen lekki: trwa 8-9 h, nieregularny oddech, szybkie ruchy gałek ocznych.

• Głęboki sen: trwa 8-9 h, regularny oddech.

• Aktywne czuwanie: 1-4 h, wysoki poziom aktywności.

• Bierne czuwanie: 2-3 h, niższy poziom aktywności.

• Drzemka: stan między snem a czuwaniem.

Kierunki rozwoju motorycznego

• Cefalokaudalny: rozwój od głowy do nóg.

• Proksymodystalny: rozwój od osi ciała na boki.

• Od prostych do złożonych ruchów: ruchy stają się bardziej złożone z wiekiem.

• Od ruchów globalnych do wyspecjalizowanych: specyfika ruchów rozwija się z wiekiem.

• Łokciowo-promieniowy kierunek rozwoju: różnica w sprawności chwytania końcami kciuka.

Krzywizny kręgosłupa

• Pierwotna kifoza: występuje w okresie prenatalnym.

• Lordoza szyjna: wyodrębnia się w 2-3 m.ż.

• Lordoza lędźwiowa: rozwija się między 9-12 m.ż. i wspiera pionizację ciała.

Etapy rozwoju mowy wg. L. Karczmarka

• Okres prenatalny: rozwój aparatu artykulacyjnego.

• Stadium prelingwalne: krzyk, płacz, później glużenie.

• Okres wyrazu: użycie jednego wyrazu w funkcji całego zdania.

• Okres zdania: pierwsze zdania, błędy językowe.

• Swoista mowa dziecięca: dzieci potrafią mówić całymi zdaniami.

Rozwój inteligencji sensomotorycznej

• Podokresy:

  • Aktywność odruchowa (1 m.ż.)

  • Różnicowanie przedmiotów (2-4 m.ż.)

  • Odtwarzanie interesujących zdarzeń (4-8 m.ż.)

  • Koordynacja schematów (9-12 m.ż.)

  • Aktywne eksperymentowanie (12-18 m.ż.)

  • Reprezentacja umysłowa (18-24 m.ż.)

Zmiany w układzie nerwowym w średnim dzieciństwie

• Pojawiają się nowe połączenia neuronalne.

• Intensywna mielinizacja płatów czołowych; wzrost koordynacji między nimi.

Zmiany fizyczne w średnim dzieciństwie

• Wydłużenie kończyn; kostnienie szkieletu.

• Zwiększona sprawność w biegu, skoku; harmonijne ruchy.

Rozwój poznawczy

• Zdolności percepcyjne: dzieci potrafią rozpoznawać kolory, kształty, litery.

• Pamięć: wzrost szybkości przetwarzania informacji.

• Funkcje symboliczne: używanie przedmiotów w innej funkcji.

Myślenie przedoperacyjne

• Tożsamość jakościowa, centracja, rozumienie stałości liczby i długości.

• Egocentryzm, animizm, artyficjalizm.