Gözeltiler ve Molekül Etkileşimleri

• Gözelti Tanımı

  • Bir maddenin başka bir madde içerisinde homojen olarak oluşan karışıma "Gözelti" denir.
  • Gözelti tanımlaması için kullanılan bazı terimler:
  • mgötelt = mastúci
  • maszúnen

• Etkileşim Olayları

  • Gözücü ve Gözünen taneciklerin etkileşimi üç aşamada gerçekleşir:
  1. Gözücü taneciklerinin birbirinden ayrılması (1)
  2. Gözünen taneciklerin birbirinden ayrılması (2)
  3. Gözücü ve Gözünen taneciklerinin etkileşmesi (3)
  • 1. ve 2. olay enerji isteyen (endotermik), 3. olay ise enerji açığa çıkaran (ekzotermik) bir olaydır.
  • Oluşan gözelti için enerji değişimi endotermik ya da ekzotermik olabilir.
  • 3. olayda açığa çıkan enerji, 2. olayda harcanan toplam enerjiden büyükse olay gerçekleşir.

Moleküllerin Polar ve Apolar Yapıları

• Molekül Polaritesi
  • Polar ve apolar moleküllerin belirlenmesi için bazı pratik bilgiler:
  • Aynı cins atomlardan oluşan moleküller (örneğin: $N_2, O_2, Cl_2, H_2, I_2$) apolar moleküllerdir.
  • Farklı cins atomlardan oluşan moleküller polar moleküllerdir (örneğin: $HCl, HF, Br, CO, NO$).
  • Merkez atom 2A, 3A, veya 4A grubu elementlerinden biri ise ve iki farklı cins atom içeriyorsa, molekül apolar'dır (örneğin: $BeH_2, BH_3, CH_4, CCl_4, C_2H_2, C_6H_6$).
  • Merkez atom 5A veya 6A grubundaki elementlerden biri ise (örneğin: $NH_3, H_2O, H_2S, PCl_3$), molekül polar'dır.
  • Merkez atomun boş yapmayan valans elektronları varsa bu tür moleküller polar olma özelliği taşır.
  • Moleküllerin yapısında NH2, OH grubu gibi fonksiyonel gruplar varsa molekül polar'dır.
  • Yapısında yalnızca hidrojen (H) bulunduranlar apolar'dır (örneğin: $C_{12}H_{26}$).

Moleküler Etkileşim Türleri

• Van der Waals Etkileşimleri

  • Dipol-Dipol Etkileşimleri:
  • İki polar molekül arasında gerçekleşen etkileşimdir (örneğin: $H_2O - H_2S$).
  • İyon-Dipol Etkileşimleri:
  • İyonik bileşik (katyon ve anyon) ile polar molekül arasında gerçekleşen etkileşimdir (örneğin: $Na^+ - H_2O$).

• Hidratasyon ve Solvatasyon

  • Su (H2O) kullanılıyorsa gözeltilerdeki gözünme olayına "Hidratasyon" denir.
  • Su dışındaki gözüncülere (örneğin: aseton, eter, alkol) "Solvent" denir.
  • Solvent kullanılarak gerçekleşen çözüme olayına "Solvatasyon" denir.

Kimyasal Bağlar ve Etkileşimler

• Atomlar Arası Kimyasal Bağlar

  • İyonik Bağ:
  • Elektron alışverişi ile oluşan bağdır (örneğin: $NaCl$).
  • Kovalent Bağ:
  • Elektronların paylaşımına dayanan bağdır (örneğin: $H_2, O_2$).

• Hidrojen Bağı

  • Hidrojen atomunun, F, O, N gibi elektronegatif atomlarla doğrudan bağ yaptığı bileşiklerin arasında görülen etkileşimdir (örneğin: $H_2O, NH_3, HF, CH_2OH, CH_3COOH$).
  • Hidrojen bağı, polar moleküller arasında güçlü bir etkileşimdir.

Dipol-Tipleri ve Özellikleri

• Dipol İndüklenmiş Dipol
  • Polar molekül ile apolar molekül arasındaki etkileşimdir (örneğin: $H_2O - CH_4$).
• İyon İndüklenmiş Dipol
  • İyonik bileşen ile apolar molekül arasındaki etkileşimdir (örneğin: $MgCl_2 - CCl_4$).
• İndüklenmiş Dipol İndüklenmiş Dipol (London Kuvvetleri)
  • Apolar moleküller arasında zayıf etkileşimdir (örneğin: $CH_4 - C_2H_6$) ve özellikle soy gazlar arasında bulunur (örneğin: $He, Ne$).