Rozdział 3 Podtytuł nr. 12

OBRONA WYBRZEŻA I DZIAŁANIA NA BAŁTYKU

1. Okręt "Orzeł"

Okręt "Orzeł" zyskał miano jednego z najbardziej nowoczesnych polskich okrętów podwodnych w swoim okresie. W trakcie przejścia przez przeszkodę, okręt minął Kopenhagę, co miało strategiczne znaczenie ze względu na lokalizację i potencjalne zagrożenia. W nocy z 8 na 9 października, w obliczu niepewnej sytuacji wynikającej z obecności nieznanych jednostek wojennych, "Orzeł" podjął decyzję o zanurkowaniu na 20 godzin. Taki manewr wskazywał na wysoki poziom ostrożności oraz gotowości załogi. Po przebiciu się przez Sund, jednostka pozostawała w pełnej gotowości na ewentualną ewakuację, co odzwierciedlało taktyczną elastyczność komandora.

11 października, w rejonie wschodniej części wód Skagerraku, kapitan Grudziński zainicjował plan ataku na niemieckie statki handlowe. Jego celem była nie tylko dezorganizacja niemieckiej logistyki, ale również zrobienie zamieszania w szeregach przeciwnika. Po 24 godzinach intensywnego patrolowania, z braku kontaktu z jednostkami nieprzyjacielskimi, kapitan zadecydował o skierowaniu się w stronę Anglii 12 października, co stanowiło istotny krok strategiczny w obliczu trudnej sytuacji.

2. Powrót do portu

14 października, o godzinie 6:00, "Orzeł" nadał sygnał do brytyjskiej stacji nadbrzeżnej, podając swoją przypuszczalną pozycję. O 06:30 wyznaczono punkt zborny dla Polskiej Marynarki Wojennej, co miało na celu koordynację dalszych działań z sojusznikami. O 11:00 miał miejsce kluczowy moment — spotkanie z brytyjskim niszczycielem HMS „Valorous”, który towarzyszył „Orłowi” do portu w Rosyth. Ta współpraca z Brytyjczykami była niezwykle znacząca, podkreślając sojuszniczą jedność i determinację w walce przeciwko wspólnemu wrogowi. Zakończenie bałtyckiej odysei "Orła" miało miejsce w chwalebny sposób, symbolizując nie tylko fizyczne przetrwanie, ale również męstwo i determinację polskich marynarzy.

3. Oblężenie i Bombardowanie Helu

Obrona Helu w 1939 roku stanowi jeden z najważniejszych momentów w historii kampanii wrześniowej. W czasie niemal pięciu tygodni zaciętych walk, o sile około 3000 żołnierzy, polska załoga skutecznie przeciwstawiała się niemieckim atakom. Niemcy ponieśli znaczne straty zarówno w ludziach, jak i sprzęcie militarnym. Obrońcy Helu, dowodzeni przez admirała Józefa Unruga, wykazywali się niezwykłym poświęceniem, trwając przy swoich stanowiskach aż do października, dając przykład niezłomności i odważnej obrony ojczyzny.

4. Naloty na Hel

Naloty niemieckiego lotnictwa na Hel były niemal nieprzerwane. Pomimo znacznych strat po stronie nieprzyjaciela, ataki te nie były wystarczające do zniszczenia polskich umocnień obronnych. Widoczne skutki bombardowań obejmowały liczne leje po bombach, a także duże zniszczenia drzewostanu. Niemniej jednak, morale obrońców pozostało na stosunkowo wysokim poziomie, dzięki silnej woli i determinacji.

5. Walki lądowe u nasady półwyspu

Intensywne walki lądowe toczyły się w złożonych warunkach, gdzie brakowało odpowiednich miejsc i umocnień. Polskie siły stawiały zażarty opór agresywnemu natarciu niemieckiemu, demonstrując ich strategiczne znaczenie i determinację oraz niezłomność dla zachowania strategicznych pozycji obronnych, co miało kluczowe znaczenie w kontekście ogólnej sytuacji militarniej.

6. Ataki artyleryjskie

W trakcie walk obrońcy korzystali z ukrytych i zamaskowanych dział, które miały kluczowe znaczenie dla pomyślności obrony. Dowódcy polskich baterii, w tym ppłk. Adamowski, nie tylko skutecznie zarządzali ogniem, lecz również przyczyniali się do organizacji skutecznej odpowiedzi na ataki nieprzyjaciela, co przyniosło zauważalne efekty w postaci zadawania strat wrogowi.

7. Sytuacja na lądzie

Kluczowe przeszkody na lądzie stanowiły minowe zapory umieszczone u nasady półwyspu, które sprawowały znaczne znaczenie w obronie przed niemieckimi siłami. Walki o Hel dobiegały końca, a niemieckie wojska intensyfikowały swoje wysiłki w celu przełamania defensywy i całkowitego opanowania regionu, co stanowiło poważne wyzwanie dla polskich obrońców.

8. Próbne akcje żeglarskie

Niemieckie niszczyciele wielokrotnie podejmowały próby forsowania blokady, jednak każde z tych działań kończyło się sukcesem dla polskiej straży granicznej, co potwierdzało bojowy duch załogi. Wydarzenia odbywające się wokół "Batorego", polskiego niszczyciela oraz jego misji w Gotlandii miały istotne znaczenie w ramach ogólnego wysiłku wojennego, podkreślając rolę polskich marynarzy na morzu.

9. Po kapitulacji

Po kapitulacji Helu miało miejsce kluczowe spotkanie pomiędzy kontradmirałami, dotyczące dalszych losów załogi marynarskiej. Decyzje podejmowane w tak stresującym kontekście miały na celu zapewnienie przetrwania jednostek na morzu. To strategiczne podejście miało za zadanie nie tylko uratować ludzi, ale także dać podstawy do dalszych działań.

10. Kluczowe postaci i struktura KMW

Wspomnienia dowódców polskich, ich strategii oraz pracy w niezwykle trudnych warunkach walki podkreślają ich podstawowe znaczenie w kontekście konfliktu. Analiza ich działań dostarcza wiedzy na temat podejmowanych decyzji oraz wpływu liderstwa na morale żołnierzy.

11. Specyfika obrony Helu

W publikacjach niemieckich pojawiały się niespójności dotyczące naprawdę istniejących sił obrońców oraz ich fortyfikacji, co prowadziło do polemik na temat rzeczywistej gotowości obrońców oraz ich osiągnięć w czasie najcięższych walk. To tworzyło dodatkowe wyzwanie, które obrońcy musieli pokonywać zarówno w wymiarze osobistym, jak i strategicznym.

12. Wydarzenia w kontekście konfliktu

Depesze oraz decyzje dowódcze, które miały miejsce w kontekście sytuacji w Warszawie, ukazują jak wiele zależało od obrony Helu oraz dalszych losów polskich sił. Utrzymywanie się sił polskich przez październik oraz konsekwencje w obronie Helu miały kluczowe znaczenie dla morale oraz strategii biegu wojny, podkreślając znaczenie jednostek polskich w tym konflikcie.

Podsumowanie

Okręt "Orzeł" stał się nie tylko symbolem oporu na morzu, ale także trwałym dowodem odwagi i determinacji polskich marynarzy. Trwałość obrońców Helu, którzy znaleźli się w obliczu wielokrotnych ataków, była dowodem ich nieugiętości i woli walki. Wyjątkowa strategia, zaangażowanie oraz heroizm polskich marynarzy pozostają trwale zapisane w historii II wojny światowej, ukazując znaczenie tych wydarzeń w kontekście walki o wolność i honoru kraju.