sterylizacja itd

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Hipolita Cegielskiego w Gnieźnie

Wprowadzenie

• Mikrobiologia to nauka o drobnoustrojach, badająca ich:

  • Cechy morfologiczne

  • Właściwości biochemiczne

  • Rolę w środowisku naturalnym

  • Właściwości chorobotwórcze

  • Zastosowanie w przemyśle

• Drobnoustroje występują we wszystkich środowiskach na Ziemi oraz we wszystkich organizmach żywych.

• W kontekście człowieka mikroorganizmy mogą pełnić różne role:

  • Pożyteczne

  • Obojętne

  • Zagrażające zdrowiu

• Praca z materiałem zakaźnym wiąże się z ryzykiem zakażenia:

  • Osoby najbardziej narażone: mikrobiolodzy, lekarze, pielęgniarki, studenci.

• Ważność stosowania zasad bezpieczeństwa w laboratoriach mikrobiologicznych:

  • Przepisy dotyczące: obchodzenia się z materiałem mikrobiologicznym, wykonywania posiewów, badań, sterylizacji pożywek, utylizacji odpadów, dezynfekcji pomieszczeń oraz osobistej.

Sterylizacja (wyjaławianie)

• Wyjaławianie to proces zabijania drobnoustrojów, zarówno komórek wegetatywnych, jak i form przetrwalnych.

• Sterylizacja może być przeprowadzona metodami:

  • Fizycznymi:

  • Wyżarzanie:

    • Stosowane do sterylizacji ezy i igieł, oparte na spaleniu drobnoustrojów.

    • Efektywna przy osiągnięciu czerwonego żaru drucika.

  • Pasteryzacja:

    • Działa na formy wegetatywne drobnoustrojów w środowisku płynnym (np. mleko, piwo, soki).

    • Pasteryzacja niska (63-65°C przez 30 min), wysoka (72°C przez 15 s).

  • Dekoktacja:

    • Gotowanie, nieefektywne wobec wirusów i przetrwalników.

  • Tyndalizacja:

    • Trzykrotna sterylizacja z inkubacją, dla podłoży mikrobiologicznych.

    • Efektywność dzięki zabiciu form wegetatywnych.

  • Sterylizacja parą wodną pod ciśnieniem (autoklaw):

    • Użycie nadciśnienia od 0,8 do 1,6 atm.

    • Temperatury 117°C - 127°C.

  • Sączenie (filtrowanie):

    • Użycie filtrów o średnicy porów mniejszej niż bakterie (0,2 - 0,45 µm).

    • Działa na zasadzie mechanicznego sita i adsorpcji.

  • Promieniowanie UV:

    • Baketriobójcze w zakresie fal 230-270 nm.

  • Sterylizacja radiacyjna:

    • Przy użyciu promieni X i γ, wykorzystywana na sprzęcie medycznym oraz przeszczepach.

• Chemiczne metody sterylizacji:

  • Sterylizacja gazowa z tlenkiem etylenu, powszechnie stosowana w przemyśle medycznym i farmaceutycznym.

Dezynfekcja

• Dezynfekcja to proces prowadzący do poważnego zredukcji drobnoustrojów chorobotwórczych.

• Różnica między dezynfekcją a sterylizacją:

  • Dezynfekcja eliminuje wegetatywne formy drobnoustrojów, podczas gdy sterylizacja niszczy wszelkie formy życia.

• Stosowane środki dezynfekcyjne:

  • Sanityzacja, aseptyka, antyseptyka.

• Kryteria wyboru środków dezynfekcyjnych:

  • Skuteczność na różne drobnoustroje.

  • Niekłopotliwość dla ludzi i materiałów.

  • Cena i łatwość spłukiwania.

• Mechanizm działania:

  • Uszkodzenie błony komórkowej, denaturacja białek, blokowanie grup sulfhydrylowych, uszkodzenie kwasów nukleinowych.

Podłoża mikrobiologiczne

• Pożywki hodowlane do mikroorganizmów zawierają:

  • Źródła węgla (np. węglowodany, glicerol).

  • Źródła azotu (np. pepton, ekstrakty).

  • Składniki mineralne (np. sole mineralne, mikroelementy).

  • Sposoby hodowli i różnicowania mikroorganizmów.

  • Podział podłoży: naturalne, syntetyczne, półsyntetyczne.

Pobieranie materiału mikrobiologicznego do badań

• Metody pobierania:

  • Tamponowa, wypłukiwania, Richtera.

  • Odciskowa do powierzchni.

  • Bioluminescencja do pomiaru stężenia ATP (akceptacja czy stałe sekwencje).

Techniki wykonywania posiewów

• Główne metody posiewów:

  • Powierzchniowe, wgłębne, ezą, igłą lub pipetą.

  • Jak przeprowadzać techniki posiewów.

Warunki hodowli mikroorganizmów

• Czynniki abiotyczne (temperatura, pH, tlenowość), ich wpływ na wzrost mikroorganizmów.

Wzrost drobnoustrojów na podłożach

• Metoda badawcza do identyfikacji mikroorganizmów:

  1. badania wstępne, właściwe (cechy morfologiczne, fizjologiczne, biochemiczne).

Barwienie drobnoustrojów

• Przygotowanie preparatów do analizy.

Mikroskopowanie

• Typy mikroskopów i ich zastosowania, budowa, techniki mikroskopowania.

Zasady bezpiecznej pracy w laboratorium mikrobiologicznym

• Lista zasad ochrony i aseptyki w laboratoriach.

Część praktyczna

Ćwiczenie 1 - Mikroflora środowiska, posiewy ze środowiska

Ćwiczenie 2 - Analiza mikrobiologiczna wody

Ćwiczenie 3 - Identyfikacja pałeczek Gram-ujemnych cz.1

Ćwiczenie 4 - Identyfikacja pałeczek Gram-ujemnych cz.2

Ćwiczenie 5 - Identyfikacja pałeczek Gram-ujemnych cz.3

Ćwiczenie 6 - Identyfikacja pałeczek Gram-ujemnych cz.4

Ćwiczenie 7 - Identyfikacja pałeczek Gram-ujemnych cz.5

Ćwiczenie 8 - Czynniki fizyczne i chemiczne mające wpływ na wzrost drobnoustrojów

def

Ćwiczenie 9 - Wpływ wybranych związków chemicznych na wzrost bakterii

Ćwiczenie 10 - Badania mikrobiologiczne żywności

Ćwiczenie 11 - Badania mikrobiologiczne kosmetyków

Ćwiczenie 12 - Izolacja DNA z komórek roślinnych

Ćwiczenie 13 - Izolacja chromosomalnego DNA z komórek bakteryjnych

Ćwiczenie 14 - Reakcja RAPD-PCR (losowa amplifikacja polimorficznego DNA)

Literatura

• Różalski A., Ćwiczenia z mikrobiologii ogólnej.

• Czerwińska E., Piotrowski W., Mikrobiologia ogólna.

• Stryjakowska-Sekulska M., Materiały do ćwiczeń z mikrobiologii.

• Grabińska-Łoniewska A., Ćwiczenia laboratoryjne z mikrobiologii ogólnej.