Türkiye'de Sağlık Hizmetlerinin Tarihsel Gelişimi Notları

Hekimlerin Görevleri

  • Bulaşıcı hastalıklarla savaşmak

  • Aşı uygulamak

  • Zengin-fakir ayırt etmeden hasta bakmak

  • Bölgedeki hastane ve eczaneleri denetlemek

  • Adli tıp hizmetlerini yürütmek

Cumhuriyet Dönemi (1923-1938)

  • Dr. Refik Saydam, Türkiye'nin ilk Sağlık Bakanıdır, 1930’da 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu’nu çıkarmıştır.

  • Sağlık hizmetlerinin örgütlenmesi ve yaygınlaşması sürecine öncülük etmiştir.

Sağlık Alanında Yaptıkları

  • Koruyucu sağlık hizmetlerine önem vermiştir.

  • Hasta tedavi hizmetlerini mahalli idarelere yönlendirmiştir.

  • Bakımevleri ve doğum evleri açılması için teşviklerde bulunmuştur.

  • Önemli hastalıklara karşı bölgesel mücadeleler başlatmıştır.

Sağlık Sorunlarının Tanımlanması (1925)

  • Sağlık sorunları şunlardır:

    • Devlet sağlık örgütünü genişletmek

    • Koruyucu sağlık hizmetlerine ağırlık vermek

    • Hekim, hemşire ve ebe yetiştirmek

    • Hastalıklarla savaşmak

    • Sağlıkla ilgili yasaları oluşturmak

Sağlık İnsanı Politikası

  • Kamu sektöründe çalışacak sağlık personelinin istihdamı Sağlık Bakanlığı tarafından yönetilmiştir.

  • Ücret sorunları önemli bir etken olarak öne çıkmıştır.

  • Hekimler kamu görevleri dışındaki zamanlarda hasta bakma serbestliğine sahipti.

Umumi hıfzıssıha kanununun 3.maddesi

Doğu arttıracak ve çocuk ölümlerini azaltacak önlemleri almak , Annelerin doğumdan önce ve sonra sağlıklarını korumak, Memlekete bulaşıcı ve salgın hastalıkların girmesine engel olmak, Bebek çocuk ve gençlerin büyüme ve gelişmelerine katkı sağlamak, Okul sağlığı hizmetlerini yürütmek, Çalışma ve meslek sağlığı ile ilgili hizmetleri yürütmek

Dmokrat parti dönemi 1950-60

. Bu önemli değişiklik 1953 yılında özel idare hastanelerinin devletleştirilmesi ve hasta tedavisinin bir devlet hizmeti olarak kabul etti.

1961-1980 Dönemi

  • Sosyalleştirme dönemi olarak adlandırılmış, sağlık hizmetlerinin toplumsallaşması benimsenmiştir.

  • 1961 yılında çıkarılan 224 sayılı yasa ile sağlık hizmetleri bütünleştirilmiştir.

1980-2000 Dönemi

  • Madde 56 ise ‘’Genel Sağlık Sigortası’’ nın oluşturulabileceği yer almaktadır.

  • 1993 yılında yeşil kart uygulaması, sosyal güvenlik kapsamındaki vatandaşlara sağlık hizmeti sağlamıştır.

2001 Döneminden Günümüze

  • Türkiye, 2003 yılından itibaren sağlıkta dönüşüm programı ile yeniden yapılandırılmaya başlanmıştır.

  • Dünya Bankası’nın sağlıkta reform uygulamaları dünya çapında yayılarak Türkiye’deki sağlık sistemine de etki etmiştir.

Salgındaki Reformların Başlangıcı

  • Sağlık hizmetlerinin sosyal eleştirisinin modellenmesi ile başarılar elde edilmiştir.

  • Yönetim kusurları sebebiyle sağlık hizmetlerinde sorunlar ortaya çıkmıştır.

Sağlıkta Dönüşüm Programı

  • Amaçları, sağlık hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde finansmanını sağlamak.

  • Hakkaniyet, sağlık hizmetlerine erişim ve katkı düzeylerinin düzenlenmesini hedefler.

  • Verimlilik, kaynakların doğru kullanımı ve daha fazla hizmet üretimini amaçlar.

Temel İlkeler

  • İnsan merkezlilik, sürdürülebilirlik, katılımcılık, uzlaşmacılık, gücün ayrılığı, desantralizasyon ve rekabet.

Sağlıkta dönüşüm programının kronolojisi(sınav sorusu)

2003 Yılı

  • Acil hizmetlerde reform: 112 acil hizmetleri tamamen ücretsiz hale getirildi.

  • Kırsalda sağlık hizmetleri: Ücretsiz gezici sağlık hizmetleri kırsala yaygınlaştırıldı.

  • Özel hastane kullanımı: Vatandaşların sağlık sigortaları ile özel hastanelerden hizmet alması sağlandı.

  • Kalite yönetimi: Toplam Kalite Yönetimi Sağlık Bakanlığı’nda uygulanmaya başlandı.

  • Performansa dayalı sistem: Hekimlerin hastanelerde tam gün çalışmasını sağlayan performansa dayalı ek ödeme sistemi getirildi.

  • Hastane odası sistemleri: Koğuş sisteminden banyosu ve tuvaleti olan oda sistemine geçiş başladı.

  • Ücretsiz vitamin ve ilaç dağıtımı: Bebekler ve hamileler için demir ilacı ve D vitamini dağıtılmaya başlandı.

  • KETEM açılışı: Ücretsiz kanser tarama eğitim merkezleri açıldı.

  • Yeşil kart uygulaması: Yeşil kart sahiplerinin ayakta tedavi kapsamına alınması sağlandı.

  • UMKE kurulumu: Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi’nin kuruluş aşaması tamamlandı.

  • İlaçta referans fiyat: İlaçta referans fiyat sistemi uygulamaya geçirildi.

  • SABİM hizmeti: Sağlık bilgi iletişim merkezi (SABİM) hizmete sokuldu.

  • Mahrumiyet bölgeleri için uygulama: Mahrumiyet bölgeleri için sözleşmeli personel uygulaması başlatıldı.

2004 Yılı

  • Kamu hastanelerinin birleştirilmesi: Kamu hastaneleri tek çatı altında birleştirildi, 37 milyon SSK’lı kamu hastanelerinden hizmet almakta.

  • Yeşil kartın avantajları: Yeşil kartlı vatandaşların kamu hizmetlerinden faydalanması sağlandı.

  • Hasta hakları birimi: Tüm Bakanlığa bağlı hastanelerde hasta hakları birimi kuruldu.

2005 Yılı

  • Global bütçe uygulaması: Sağlık Bakanlığı hastaneleri için global bütçe uygulamasına geçildi.

  • SGK entegrasyonu: 5502 Sayılı kanunun uygulanmasına başlandı.

  • Kamu-özel ortaklığı: Kamu özel ortaklığı kanunu mecliste kabul edildi.

2006 Yılı

  • Ücretsiz birinci basamak sağlık hizmetleri: Tüm vatandaşların birinci basamak sağlık hizmetlerini ücretsiz alması sağlandı.

  • SGK ile hastaneler arası sevk: SSK ve Bağ-Kur için Sağlık Bakanlığı hastanesinden üniversite hastanesine sevk zorunluluğu kaldırıldı.

  • Yeşil kart uygulamaları: Yeşil kartlıların ayaktan tedavi ve diğer sağlık hizmetleri için muayene ve ilaç giderleri ödeme kapsamına alındı.

2007 Yılı

  • Acil ve yoğun bakım hizmetleri: Acil ve yoğun bakım tedavileri kamu ve özel hastanelerde ücretsiz verilmeye başlandı.

  • Hava ambulans sistemi: Hava ambulans sistemi uygulanmaya başlandı.

2008 Yılı

  • Özel sağlık tesisleri düzenlemesi: Özel sağlık tesislerinin hekim ve tıbbi cihaz planlamaları Bakanlık tarafından düzenlenmeye başladı.

  • Sigara içme yasağı: Açık ve kapalı alanlarda sigara içilmesini yasaklayan kanun mecliste kabul edildi.

  • Toplum temelli ruh sağlığı hizmetleri: Toplum temelli ruh sağlığı hizmetleri başlatıldı.

2009 Yılı

  • İlaç takip sistemi: İlaç takip sistemi pilot uygulaması başlatıldı.

  • MHRS uygulaması: Merkezi Hastane Randevu Sistemi pilot uygulamasına başlandı.

2010 Yılı

  • Yeşil kartlı hastalara hizmet: Yeşil kartlı hastaların özel hastanelerin acil servis ve yoğun bakım hizmetlerinden ücretsiz faydalanmaları sağlandı.

  • Evde sağlık hizmetleri: Evde sağlık hizmetlerine başlandı.

2011 Yılı

  • Sağlık Bakanlığı yeniden yapılandırıldı: 663 sayılı kanun hükmünde kararname çıkarıldı.

  • Beyaz kod sistemi: Sağlık çalışanına karşı şiddeti önlemek için ‘Beyaz kod sistemi’ başlatıldı.

2012 Yılı

  • Yeni hastane binaları: Hasta odaklı yeni hastane binaları ve kampüs inşalarına başlandı.

  • Ulusal Organ Nakli Bilgi Sistemi: Ulusal Organ Nakli Bilgi Sistemi oluşturuldu.

Hemşireliğe Yansıyan Yanları

  • Hemşirelik mesleği, dönüşüm politikalarından olumsuz etkilenmiştir.

  • Hemşireler ve aile hekimleri arasındaki ilişki değişmiş ve rekabete dönüşmüştür.

  • Aile hekimliği modeli, ekip anlayışını azaltmış ve hemşirelik mesleğini