Rozdział 1 - translatoryka in general

3 wymiary translatoryki:

  1. dotyczący języka(ów)

  2. dotyczący problemów (np. nieprzekładalności)

  3. dotyczący sposobu (np. poetyka, etyka, dialektyka) 

Najsłynniejsi ludzie piszący o tłumaczeniu: Cyceron, Horacy, św. Hieronim, Luter, Goethe, Puszkin

Kamień z Rosetty

  • łacina, greka, hebrajski, arabski,  koptyjski, syryjski, perski, sanskryt i chiński

  • 1822 – odczytanie kamienia z Rosetty: dekret faraona Ptolemeusza z 196 r. n.e. (w 3 językach : pismo hieroglificzne i demotyczne, greka)

  • 1824 -  „Zarys systemu hieroglificznego”

  • przetłumaczony przez pana Jean-Francois Champollion (1790-1832)

Ważne daty w rozwoju translatoryki

  • 1957 -  Olgierd Adrian Wojtasiewicz –  „Wstęp do teorii tłumaczenia”

  • 1958 - Jean-Claude Vinay & Jean  Darbelnet – „Stylistique comparée de l’anglais et du français

  • 1959 -  Roman Jakobson – „Linguistic aspects of translation”

  • 1964 -  Eugene Nida – „ Towards a science of translation”

ROMAN JAKOBSON: 

  1. tłumaczenie intralingwalne: np. parafraza, zmiana prozy na sztukę teatralną (w obrębie jednego języka)

  2. tłumaczenie interlingwalne: z języka A na język B

  3. tłumaczenie intersemiotyczne: zmiana kodu, np. text to speech, język mówiony na język migowy 

  • multimedialne aspekty tłumaczenia (tłumaczenie audiowizualne) 

CO BADA TRANSLATORYKA? 

  • translatora  (tłumacza) jako odbiorcę i nadawcę pośredniego

  • translacje (działanie)

  • translaty (teksty)

  • nadawcę inicjalnego i odbiorcę finalnego

  • relacje między komponentami układu

Mapa translatoryki Jamesa Holmesa

ZADANIA TRANSLATORYKI WG. ANTOINE’A BERMANA (1989) (tzw. 11 przykazań): 

  1. analiza braków i destrukcji

  2. etyka i poetyka przekładu

  3. wymiar historyczny

  4. typologia

  5. tłumacz

  6. działanie „ukryte”, „marginalizowane”

  7. granice przekładu

  8. krytyka przekładu

  9. metatranslatoryka

  10. instytucjonalizacja (wiedza autonomiczna)

  11. tradycja przekładu