Sevr Antlaşması Notları
Sevr Antlaşması'nın Hazırlanması ve İmzalanması
- Sevr Antlaşması, 19. yüzyıldan itibaren Avrupa'nın güçlü devletlerinin Orta Doğu'ya yönelik politikalarının son aşamasıdır.
- Osmanlı Devleti'nin barış teklifleri ve müttefiklerin cevapları değerlendirildi.
Sevr Antlaşması Esasları
- Sınırlarla ilgili hükümler
- İstanbul ve Boğazlarla ilgili hükümler: Avrupa Büyük Devletleri'nin politikalarının önemli noktalarından biri. Tüm anlaşmalarda bu konuya değinilmiştir.
- Askeri hükümler
- Ekonomik hükümler
- Azınlıklarla ilgili hükümler: Osmanlı'nın Avrupa ile olan sorunlarının önemli bir parçasıydı. Sorun, Avrupa devletlerinin Orta Doğu politikalarından kaynaklanıyordu.
Sevr Antlaşması'na Giden Süreç
- Osmanlı, 19. yüzyıldan itibaren Şark (Doğu) politikası ve hasta adam politikalarının hedefindeydi.
- Hedef, Osmanlı'yı önce Avrupa'dan, sonra Balkanlar'dan çıkarmaktı.
- 1. Dünya Savaşı'nda Osmanlı'nın yenilgisiyle Paris Barış Konferansı gündeme geldi.
- Konferans, savaş sonrası yeni dünya düzenini kurmayı amaçlıyordu. İngiltere ve Fransa etkiliydi.
- Manda politikaları ve İzmir'in Yunanlılar tarafından işgali kararlaştırıldı. Yunanistan'ın galip devlet gibi Anadolu'nun paylaşımına katılması ve manda politikaları Osmanlı itirazlarının sebebiydi.
Avrupa Devletlerinin Çatışan Siyasetleri
- Avrupa devletlerinin bölgedeki siyasetleri çatışıyordu.
- 1920'de Sovyetler Birliği'nin (yeni adıyla) Ön Asya'daki politik ağırlığı dikkate alınmalıydı (Boğazlar, Ege, Karadeniz, Güney Kafkasya, Doğu Anadolu).
- Paris Barış Konferansı, menfaat çatışmaları nedeniyle Osmanlı topraklarının geleceği hakkında hızlı karar alamadı.
- Wilson İlkeleri'nin milliyet ilkesi doğrultusunda, Osmanlı'daki etnik gruplar kendi devletlerini kurma politikalarına yönlendirildi. Ancak hiçbirinin bölgede nüfus çoğunluğu, siyasi, ekonomik veya askeri gücü yoktu.
Manda Politikaları ve Sovyetler Birliği Etkisi
- Etnik gruplar, büyük devletlerin Orta Doğu politikalarıyla ne kadar uyum sağlarlarsa o kadar başarılı olacaklardı.
- İngiltere ve ABD politikaları belirleyiciydi. Sovyetler Birliği'nin Güney Kafkasya'ya yaklaşmasıyla, Anadolu'daki bazı gruplar Sovyetler'den destek arayışına girdi.
- Manda politikaları bu durumu cesaretlendiriyordu.
Konferans Süreci ve TBMM'nin Kurulması
- 1. Dünya Savaşı Ekim 1918'de sona erdikten sonra Almanya, Macaristan ve Avusturya ile anlaşmalar çabuk yapıldı. Ancak Osmanlı barışının uzamasının sebebi siyasi arka plandı.
- Paris Barış Konferansı'ndan sonra 12 Şubat 1920'de Londra'da toplanan konferans da sonuç vermedi.
- İtilaf temsilcileri, 10 Nisan 1920'de dağılırken San Remo'da toplanma kararı aldı.
- Tüm bu toplanmalar, Osmanlı İmparatorluğu'nun dağılan topraklarının siyasi olarak düzenlenmesini amaçlıyordu.
- Nisan 1920'de San Remo toplantısı yapıldı.
- Aynı dönemde Anadolu'da TBMM'nin kurulmasıyla Ankara hükümeti, Sovyetler Birliği'yle yakınlaştı. Karşılıklı heyetler gidip geldi, maddi ve askeri yardımlar alındı.
- TBMM, Sovyetler Birliği'ne ideolojik yakınlaşma mesajı veriyordu. Anadolu'da bir Sovyet cumhuriyetinin kurulabileceği ümidi veriliyordu.
Sevr Antlaşması'nın Dayatılması
- Sovyetler Birliği'nin Anadolu siyasetine karışma ihtimali, Güney Kafkasya'da Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan'ın Sovyet cumhuriyetleri haline gelmesi, Osmanlı üzerindeki siyasi pazarlıkları hızlandırdı.
- San Remo toplantısından sonra hazırlanan barış taslağı (Sevr Antlaşması), Haziran ortalarında Osmanlı Hükümeti'ne imzalanmak üzere verildi.
- Osmanlı'ya bir tebligattı. Parçalanması düşünülen Osmanlı'nın masada söz hakkı yoktu.