Sevr Antlaşması Notları

Sevr Antlaşması'nın Hazırlanması ve İmzalanması

  • Sevr Antlaşması, 19. yüzyıldan itibaren Avrupa'nın güçlü devletlerinin Orta Doğu'ya yönelik politikalarının son aşamasıdır.
  • Osmanlı Devleti'nin barış teklifleri ve müttefiklerin cevapları değerlendirildi.

Sevr Antlaşması Esasları

  • Sınırlarla ilgili hükümler
  • İstanbul ve Boğazlarla ilgili hükümler: Avrupa Büyük Devletleri'nin politikalarının önemli noktalarından biri. Tüm anlaşmalarda bu konuya değinilmiştir.
  • Askeri hükümler
  • Ekonomik hükümler
  • Azınlıklarla ilgili hükümler: Osmanlı'nın Avrupa ile olan sorunlarının önemli bir parçasıydı. Sorun, Avrupa devletlerinin Orta Doğu politikalarından kaynaklanıyordu.

Sevr Antlaşması'na Giden Süreç

  • Osmanlı, 19. yüzyıldan itibaren Şark (Doğu) politikası ve hasta adam politikalarının hedefindeydi.
  • Hedef, Osmanlı'yı önce Avrupa'dan, sonra Balkanlar'dan çıkarmaktı.
  • 1. Dünya Savaşı'nda Osmanlı'nın yenilgisiyle Paris Barış Konferansı gündeme geldi.
  • Konferans, savaş sonrası yeni dünya düzenini kurmayı amaçlıyordu. İngiltere ve Fransa etkiliydi.
  • Manda politikaları ve İzmir'in Yunanlılar tarafından işgali kararlaştırıldı. Yunanistan'ın galip devlet gibi Anadolu'nun paylaşımına katılması ve manda politikaları Osmanlı itirazlarının sebebiydi.

Avrupa Devletlerinin Çatışan Siyasetleri

  • Avrupa devletlerinin bölgedeki siyasetleri çatışıyordu.
  • 1920'de Sovyetler Birliği'nin (yeni adıyla) Ön Asya'daki politik ağırlığı dikkate alınmalıydı (Boğazlar, Ege, Karadeniz, Güney Kafkasya, Doğu Anadolu).
  • Paris Barış Konferansı, menfaat çatışmaları nedeniyle Osmanlı topraklarının geleceği hakkında hızlı karar alamadı.
  • Wilson İlkeleri'nin milliyet ilkesi doğrultusunda, Osmanlı'daki etnik gruplar kendi devletlerini kurma politikalarına yönlendirildi. Ancak hiçbirinin bölgede nüfus çoğunluğu, siyasi, ekonomik veya askeri gücü yoktu.

Manda Politikaları ve Sovyetler Birliği Etkisi

  • Etnik gruplar, büyük devletlerin Orta Doğu politikalarıyla ne kadar uyum sağlarlarsa o kadar başarılı olacaklardı.
  • İngiltere ve ABD politikaları belirleyiciydi. Sovyetler Birliği'nin Güney Kafkasya'ya yaklaşmasıyla, Anadolu'daki bazı gruplar Sovyetler'den destek arayışına girdi.
  • Manda politikaları bu durumu cesaretlendiriyordu.

Konferans Süreci ve TBMM'nin Kurulması

  • 1. Dünya Savaşı Ekim 1918'de sona erdikten sonra Almanya, Macaristan ve Avusturya ile anlaşmalar çabuk yapıldı. Ancak Osmanlı barışının uzamasının sebebi siyasi arka plandı.
  • Paris Barış Konferansı'ndan sonra 12 Şubat 1920'de Londra'da toplanan konferans da sonuç vermedi.
  • İtilaf temsilcileri, 10 Nisan 1920'de dağılırken San Remo'da toplanma kararı aldı.
  • Tüm bu toplanmalar, Osmanlı İmparatorluğu'nun dağılan topraklarının siyasi olarak düzenlenmesini amaçlıyordu.
  • Nisan 1920'de San Remo toplantısı yapıldı.
  • Aynı dönemde Anadolu'da TBMM'nin kurulmasıyla Ankara hükümeti, Sovyetler Birliği'yle yakınlaştı. Karşılıklı heyetler gidip geldi, maddi ve askeri yardımlar alındı.
  • TBMM, Sovyetler Birliği'ne ideolojik yakınlaşma mesajı veriyordu. Anadolu'da bir Sovyet cumhuriyetinin kurulabileceği ümidi veriliyordu.

Sevr Antlaşması'nın Dayatılması

  • Sovyetler Birliği'nin Anadolu siyasetine karışma ihtimali, Güney Kafkasya'da Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan'ın Sovyet cumhuriyetleri haline gelmesi, Osmanlı üzerindeki siyasi pazarlıkları hızlandırdı.
  • San Remo toplantısından sonra hazırlanan barış taslağı (Sevr Antlaşması), Haziran ortalarında Osmanlı Hükümeti'ne imzalanmak üzere verildi.
  • Osmanlı'ya bir tebligattı. Parçalanması düşünülen Osmanlı'nın masada söz hakkı yoktu.