Informatica Basisvaardigheden

Systeeminformatie en Basisinstellingen

• Windows 11 Systeemspecificaties (voorbeeld):

  • Werkgeheugen (RAM): $8.00 \text{ GB}$

  • Schermresolutie: $1920 \times 1080$

  • Processor: AMD Ryzen 3 5400U with Radeon Graphics $2.60 \text{ GHz}$

• Systeeminformatie Opzoeken:

  • Navigeer naar: instellingen -> systeem -> info

• Applicatiebeheer:

  • Geïnstalleerde Applicaties (voorbeeld): Microsoft OneDrive, Canon PRINT, Acrobat Collaboration Synchronizer 25.1

  • Opstartende Applicaties Beheren: instellingen -> apps -> opstarten (hier kun je bepalen welke apps automatisch starten bij het opstarten van Windows)

• Standaardtoepassingen Instellen:

  • Voor een specifieke browser (bijv. Google Chrome): Google Chrome -> instellingen -> Standaardbrowser

  • Algemene methode via Windows Instellingen: instellingen -> apps -> standaard-apps -> Google Chrome (of andere app) -> Standaard instellen

• Weergave-instellingen:

  • Schaal aanpassen: systeem -> beeldscherm -> schaal -> aanpassen (belangrijk voor leesbaarheid op verschillende schermen)

• Netwerkinstellingen: IP-adres Vinden:

  • Via Command Prompt (CMD):

    1. Druk op Windows-toets + R om het 'Uitvoeren'-venster te openen.

    2. Typ cmd en druk op Enter.

    3. Typ ipconfig en druk op Enter. Het IPv4-adres wordt getoond (voorbeeld: $10.77.218.116$).

  • Via Windows Instellingen: instellingen -> netwerk en internet -> Wi-Fi -> Emmaus-Bezoeker (of je huidige Wi-Fi netwerk) -> IPv4-adres

• Applicaties Verwijderen:

  • Methode: instellingen -> apps -> geïnstalleerde apps -> zoek de app (bijv. Edge) -> de-installeren

• Belangrijke Systeemmappen (voorbeeld):

  • c:\gebruikers (bevat de profielen van alle gebruikers op het systeem)

  • c:\program files (bevat de installatiebestanden van de meeste programma's)

Bestandsbeheer en Personalisatie

• Standaardtoepassingen voor Bestandstypen Instellen (Adobe Acrobat voorbeeld):

  1. Navigeer in Windows Verkenner naar een document.

  2. Plaats de muis op het document en klik met de rechtermuisknop.

  3. Selecteer openen met -> Kies een andere app.

  4. Selecteer de gewenste app (bijv. Adobe Acrobat).

  5. Vink 'Altijd deze app gebruiken om .pdf-bestanden te openen' aan en klik op OK.

• Bestands- en Mapeigenschappen Bekijken:

  • Voor een specifiek bestand (voorbeeld): afspraken.pdf heeft een grootte van $13.7 \text{ GB}$

  • Voor een map: windows verkenner -> map zoeken -> eigenschappen (hier kun je informatie zien zoals grootte, datum, enz.)

• Taakbalk Personalisatie:

  • Uitlijning van de taakbalk (links of gecentreerd): instellingen -> persoonlijke instellingen -> taakbalk -> gedrag van taakbalk -> uitlijning van taakbalk

• Bladwijzers Toevoegen (voor snelle toegang tot websites):

  • Via de gebruikersinterface: Ga naar de gewenste startpagina, klik op het sterpictogram rechtsboven in het scherm -> voeg bookmark toe.

  • Via sneltoets: Gebruik de snelcombinatie ctrl + D.

  • Informatie die wordt opgeslagen: Bestandsnaam + extensie (verwijst hier naar de URL en de titel van de pagina).

• Onderdelen van de Taakbalk:

  • zoekvak (voor het snel zoeken naar apps, bestanden en informatie)

  • taakbalk met pictogrammen (actieve en vastgemaakte apps)

  • taakbalkhoek (systeemvak) (bevat systeemiconen zoals volume, Wi-Fi, batterij, en verborgen iconen)

  • startknop (windowstoets) (geeft toegang tot het Startmenu)

Opslagbeheer en Bestandscompressie

• Opschoningsaanbevelingen:

  • Locatie: systeem -> opslag -> aanbevelingen voor opschoning

  • Actie: prullenbak legen (een belangrijke stap om schijfruimte vrij te maken)

• Comprimeren versus Converteren:

  • Comprimeren (uitpakken, samenpersen): Het proces om een bestand kleiner te maken. Dit kan vaak leiden tot een kwaliteitsverlies, afhankelijk van de compressiemethode (lossy compression).

  • Converteren: Het omzetten van een bestand van het ene formaat naar het andere (bijv. van .doc naar .pdf). Dit proces leidt niet tot kwaliteitsverlies van de inhoud van het bestand, alleen een formaatwijziging.

• Bestandsextensies Weergeven:

  • Methode: windows verkenner -> weergeven -> weergeven -> bestandsnaamextensies (Dit maakt alle extensies zichtbaar, wat helpt bij het identificeren van bestandstypen en veiligheid).

• Lokale Schijfeigenschappen Bekijken:

  • Methode: windows verkenner -> lokale schijf -> eigenschappen (biedt inzicht in gebruikte en vrije schijfruimte).

  • Voorbeeld: De Windows map heeft een grootte van $27.9 \text{ GB}$.

• Bestanden Comprimeren naar ZIP:

  • Methode: Selecteer een map, klik met de rechtermuisknop -> comprimeren naar -> ZIP-bestand.

  • Doel: Bestanden kleiner maken voor opslag of verzending, en meerdere bestanden bundelen in één archief.

• Populaire Compressiesoftware:

  • 7-Zip

  • WinRAR

  • WinZIP

• Snelkoppelingen Maken:

  • Via rechtermuisklik: Klik met de rechtermuisknop op het bureaublad -> Snelkoppeling.

  • Via slepen-en-neerzetten: Open Windows Verkenner half scherm, sleep een item met de rechtermuisknop naar het bureaublad en kies 'Snelkoppeling hier maken'.

Veelvoorkomende Bestandstypen en Extensies

• Kantoortoepassingen:

  • Microsoft Word: .docx (oude versie: .doc)

  • Microsoft PowerPoint: .pptx (oude versie: .ppt)

  • Microsoft Excel: .xlsx (oude versie: .xls)

  • Kladblok: .txt

  • Adobe Acrobat: .pdf

  • Microsoft Access: .accdb, .mdb

  • Adobe InDesign: .indd

• Programmeerbestanden:

  • PyCharm (Python): .py

• Afbeeldingen:

  • .png (Portable Network Graphics - vaak met transparantie, verliesvrije compressie)

  • .jpeg / .jpg (Joint Photographic Experts Group - vaak gebruikt voor foto's, lossy compressie)

  • .bmp (Bitmap - ongecomprimeerd, hoge kwaliteit, grote bestanden)

  • .tiff (Tagged Image File Format - hoge kwaliteit, flexibel, gebruikt in professionele fotografie en afdrukken)

  • .gif (Graphics Interchange Format - ondersteunt animatie, beperkt kleurenpalet)

  • .psd (Photoshop Document - gelaagde afbeeldingsbestanden voor Adobe Photoshop)

• Webbestanden:

  • .htm / .html (HyperText Markup Language - standaard opmaaktaal voor webpagina's)

• Databases:

  • SQLite: .sql

• Geluidsbestanden:

  • .mp3 (MPEG Audio Layer 3 - veelgebruikt, gecomprimeerd met kwaliteitsverlies)

  • .wav (Waveform Audio File Format - ongecomprimeerd, hoge kwaliteit, grote bestanden)

• Videobestanden:

  • .mov (QuickTime Movie - gebruikt door Apple QuickTime)

  • .avi (Audio Video Interleave - oud, maar veelzijdig, kan verschillende codecs bevatten)

  • .mp4 (MPEG-4 Part 14 - veelgebruikt, goede compressie en kwaliteit, compatibel met veel apparaten)

• Uitvoerbare bestanden:

  • .exe (Executable - een uitvoerbaar programma in Windows)

  • .msi (Microsoft Installer - een installatiepakket voor Windows)

Essentiële Sneltoetsen (Shortcuts)

• Tekst- en Bestandsbewerking:

  • ctrl + A: Alles selecteren

  • ctrl + X: Knippen (verplaatst geselecteerde inhoud naar klembord)

  • ctrl + C: Kopiëren (kopieert geselecteerde inhoud naar klembord)

  • ctrl + V: Plakken (plakt inhoud van klembord)

  • ctrl + Z: Ongedaan maken (maakt de laatste actie ongedaan)

  • ctrl + F: Zoeken (opent een zoekvenster in de meeste applicaties)

  • ctrl + N: Nieuw (opent een nieuw document, venster of tabblad afhankelijk van de app)

  • ctrl + P: Afdrukken (opent het afdrukvenster)

  • ctrl + D: Bladwijzer toevoegen (in browsers) of verwijderen (in sommige contexten, zoals in de verkenner om bestanden te verwijderen, Echter in de context van de bron is het voor het toevoegen van bladwijzers)

• Windows Systeemcontrole:

  • win + S: Zoeken (opent het Windows zoekvenster)

  • win + D: Bureaublad weergeven/verbergen (minifiseert alle geopende vensters)

  • win + P: Project (opent het weergave-instellingenpaneel voor meerdere schermen)

  • alt + F4: Actief venster sluiten of applicatie afsluiten

  • alt + tab: Wisselen tussen geopende applicaties en vensters

Praktische Oefeningen en Tips

• Oefening 13: Bestandsorganisatie (Handleiding):

  1. Downloaden: Haal het bestand extensies.zip op via mijn vak > documenten > herhaling basisvaardigheden.

  2. Uitpakken: Pak de zip-map uit naar een locatie naar keuze (bijv. Bureaublad).

  3. Naam Wijzigen: Wijzig de naam van de uitgepakte map naar oefening_13.

  4. Submappen Maken: Maak binnen oefening_13 vijf submappen voor de verschillende bestandstypen. Gebruik hierbij minstens 3 verschillende methoden (bijv. rechtermuisklik -> Nieuw -> Map; sneltoets Ctrl + Shift + N; via de Command Prompt met mkdir commando):

     • tekst

     • afbeeldingen

     • geluid

     • video

     • andere

  5. Bestanden Verplaatsen: Plaats alle bestanden uit de hoofdmap oefening_13 in de juiste submappen. Werk efficiënt door bijvoorbeeld te sorteren op bestandstype en met meerdere bestanden tegelijk te werken.

  6. Controle: Vraag de vakleerkracht om de mappenstructuur te controleren.

• Oefening 14: Bestanden Verwijderen:

  1. Doel: Verwijder de zojuist aangemaakte map oefening_13.

  2. Efficiënte Werkwijze: Gebruik de sneltoets shift + delete voor definitieve verwijdering. Dit omzeilt de Prullenbak, wat sneller is en nuttig voor grote hoeveelheden bestanden of vertrouwelijke informatie die direct verwijderd moet worden.

  3. Noteer Werkwijze: Beschrijf de stappen die je hebt genomen.

• Algemene Tips voor Bestandshygiëne en Delen:

  1. Automatisch opruimen van oude bestanden in Windows: Via systeem -> opslag -> Opslaginzicht kun je instellingen configureren om Windows automatisch tijdelijke bestanden en inhoud van de Prullenbak te laten opruimen.

  2. Schijf- en bestandshygiëne voor Windows: Regelmatig je schijf opruimen, ongebruikte programma's verwijderen en bestanden organiseren helpt de prestaties van je systeem te behouden en overbodige data te minimaliseren.

  3. Grote bestanden delen met WeTransfer: Een online dienst die het gemakkelijk maakt om grote bestanden te versturen via e-mail of een downloadlink, zonder dat de bestanden direct aan e-mails worden gekoppeld.